TRADUCTIONE POETICA
IN OCTAVAS RIMAS SARDAS DE SA PARABULA DE SU FIZU
PRODIGU
SEGUNDU
S' EVANGELIU DE SANCTU LUCA
dai su Versiculu 11 de su Capu XV.
FACTA DAI SU
CANONIGU
MELCIORO DORE *
(*) Tra le altre sacre produzioni inedite del Dore potei avere la presente per mezzo del mio caro fratello Giuseppe Luigi Spano, Rettore di Sagama. V. Sa Jerusalem Victoriosa, ecc. Cagl. 1847,2 Ediz. Essendomi presentata questa occasione di dar questo saggio di filologia sarda comparata, mi è dolce rammentare la memoria di quel grande mio amico, decoro del Capitolo di Nuoro, ed insigne benefattore del villaggio di Posada, di cui era Rettore, e degli altri villaggi ancora circonvicini.
PARAPHRASIS
11. Unu Babbu tenìat duos fizos,
Su mann'humile et bravu et diligente.
12. Su minore lascivu in sos disizos :
Custu nàt ad su Babbu de imprudente,
Dami su meu: et ipse cum fastizos
Dividit s' heredade justamente.
13. Partit a logu istranzu cum cuidadu
Ue hat su bene in vitios dissipadu.
INTERPRETATIONE
Custu Babbu est su Deus unu et trinu,
Sos fizos sunt su justu, et i s'injustu,
S' interess' est s' arbitriu et inclinu
Donadu in libertade ai cudd' e a 'custu.
Hat quèrfidu s' Ispiritu Divinu
Dàrenos ogni donu, et ogni gustu.
Consistit in sa propria inclinatione
Sa salude, o eterna damnatione.
Disertende su fizu plus minore
Non meritat plus nomen de fiz' onu.
Figura est de su malu et peccadore
Qui post'ogni preceptu in abbandonu
S' allargat dai su Deus Creadore,
Non meritat clementia ne perdonu.
Su sensuale pro propriu affectu
Perdet ogn' heredade, ogni derectu.
PARAPHRASIS
14. Pustis qui hat ogni bene consumidu
Patit pro carestia su meschinu
Non hat su necessariu, et est famidu
15. S' addirisit cum d' unu Cittadinu,
Custu cumandat qu' haret custodidu
Sos porcos in su pasculu continu.
16. Pro si sazzare e lande disizada,
Però lande nissunu non li dada.
INTERPRETATIONE
Sa carestia, narat Sanct'Austinu,
Qu' est s'anima de Deus allargada;
Et i custu crudele Cittadinu
Est Luciferu ad quie l’hat donada.
Non est astru, non est malu destinu,
Est s'inclinatione depravada.
Tenzende uno Padronu asi crudele
S' avvérat quantu nesit Ezechiele.
PARAPHRASIS
17. Pentidu custu Fizu inobbediente,
Nàt inter ipso : inùe est Babbu miu
Tenet pane abbundante tanta gente,
Et eo de su famen appenas biu!
18. Torro ad su sinu sou promptamente,
Adiu , Terra anzèna, adiu, adiu.
L' hap' a narrer contritu et humiliadu
Contr'a Deus, et a Tie hapo peccadu.
INTERPRETATIONE
Cust'est s' ingratitudine monstruosa
Qu'horrorìzat su coro plus malignu,
Eh! morzat sa malitia orgogliosa,
Qui hat offesu unu Babbu su plus dignu !
Vivat Deus potente ind' ogni cosa,
Qui hat movidu su coro ad un'indignu.
Vivat sa penitentia et virtude,
Unu qui est in peccadu no' hat salude.
PARAPHRASIS
19. Non so dignu pïùs de mi jamare
Fizu, mancari m' hapas generadu.
Ti prego que teracu a mi tractare
20. Ma sèndesi ad su Babbu presentadu
Curret dai attesu ad l' incontrare
Piedosu : appenas l’hat miradu,
L' introduit in domo, et non lu cazzat,
Lu carignat, lu basat, et l'abbrazzat.
INTERPRETAT IONE
Custu est su peccadore quand'adflictu
Curret ad sa divina Omnipotentia
Addoloridu, et cum coro contritu.
Babbu de piedade et de clementia
Est Deus solu, quie ogni delictu
Perdònat pro una sola penitentia :
Mirat su peccadore a compassione,
Quand’ observat sa vera contritione.
PARAPHRASIS
21. Nàt su fizu ad su Babbu humiliadu,
Pecchesi contra ad Deus, et contr'ad Tie
Mèrito esser de fizu degradadu.
22. Su Babbu sos teracos tot'ad inie
Jamat, pro qui l’haerent indossadu
Su plus mezus bestire ad ogni die,
Cum s'aneddu plus nobile in sa manu,
Cum bottinos de s' usu plus galanu.
INTERPRETATIONE
Cust' est conversione verdadera
Nèndesi fizu indignu atera ia.
Pro si sanare est s' unica manera,
Non b' hat pro sa salude atera via.
Una conversione passizera
Toccat su coro qualqui bolta ebbia.
Quando su pentimentu non est corale,
Non est veru, est dolore materiale.
Custu bestire nou est sa figura
Qui no' est pius s' anima manciada;
Qui ogni brutalidade, ogni lordura
In pura candidesa si est mudada.
Peccadore contritu, ti assegura,
Qui culpa indissolubile non b'hada,
S' aneddu significat gratia et donu
De sa misericordia, et perdonu.
PARAPHRASIS
23. Bocchìde unu bitellu promptamente,
Beníde totu a mandigare umpare.
Fizu meu fit mortu et est vivente,
Quie creìat de resuscitare?
24. Fit perdidu pro me eternamente,
Non creia pius de l'incontrare.
Mandighèmus allegros et cuntentos
Foras de cuidadu et pensamentos.
INTERPRETATIONE
Su bitellu est su propriu Jesu Christu
Sacrificadu a comune favore.
S'allegrat semper, cand'unu q'est tristu
Non tenet sentimentu nen dolore :
Su Chelu exultat pro unu grand'aquistu,
Quando si pentit unu peccadore.
Cust'est a grand'exempl'et advertentia
De benner, su peccadore ad penitentia.
PARAPHRASIS
25. Su fizu mannu dae fora intràda,
Quand’ intendet su sonu cominzadu.
26. Dimandat su teracu, et ite b' hada?
27. Rispondet : frade tou est ja torradu,
Et Babbu tou cumandadu m'hada
Bocchire su bitellu plus notadu
In signale de gosu et de cuntentu,
Qui su fizu est torradu in salvamentu.
28 S' indignat cust' et non queret intrare
Pius a domo, et s' istat in carrera,
Bessit lestu su Babbu a lu pregare.
29. Rispondet resentidu a fronte altera
Ti servèsi, et non m’has quèrfidu dare
Unu cabrittu in alguna manera.
30. Como pr' unu lascivu dissipante
Has mortu su vitellu plus galante.
31. Nât su Babbu ad su mannu Fizu sou,
Tue continuu istadu ses cum megus,
Et i su bene meu est semper tou.
32. Cumbenit quì m’ allegr’ eo cum tegus,
Su Fizu mortu est naschidu de nou.
Est bene mortu su plus rassu pegus,
Est justu de formare unu cumbidu
Incontrende unu fizu ja perdidu.
INTERPRETATIONE
Mira inhòghe s' immensa charidade
De s'altu Deus, et grande cumpassione
Un' actu de infinita bonidade
Postu hat su justu in indignassione.
S'unu non est perfectu in sanctidade,
Peccat si si presentat s' occasione.
Su fizu mannu adduncas hat mancadu,
Qui s'est pro una bon'opera indignadu.
Adduncas, Christianu , et ite nâs?
Obstinadu non cambias de idea?
Sa Parabula Sancta intesa l’has?
Proposta ad sa duresa pharisea.
Cunvèrtidi hoe, non istes a cras,
Ite expectat una anima qu'est rea?
O fide firma, et vera contritione,
O inferru, et eterna perditione.