Su problema ‘e sa tradutzione de sa parŕula grega archieréus est istadu giai discutidu in sos cursos de sa Facultade. A s’ůltimu, semus giňmpidos a sa detzisione da la traduěre cun satzerdote mazore. Satzerdote, dadu chi si tratat de ministru de una religione anzena, e-i sa parŕula preěderu, chi est sinňnimu, nos aěat pňtidu fagher a pessare a unu ministru ‘e sa religione nostra; mazore, dadu chi custa parŕula est giai impreada in sardu pro inditare una entidade (pessone o cosa) ch’est prus importante cunfromma a sas ŕteras simizantes e de sa matessi zeněa, comente a narrer: cresia mazore, giŕganu mazore, ‘ia mazore, e gai a sighire. Candho pero eo mi so agatadu addainantis de su nůmene de Cŕifa, est nŕschidu un’ŕteru problema: su ‘e diferentziare, intro ‘e su Sinčdriu prus de totu, sa positzione de Cŕifa dae sa ‘e totu sos ŕteros satzerdotes mazores. Sa solutzione chi apo chircadu ‘e li dare est istada de traduěre sa parŕula grega, candho si referit a Cŕifa, cun “su prus in altu ‘e sos satzerdotes mazores”. Creo chi siat una manera ‘e narrer fŕtzile a cumprendher e fintzas populare. Como chi amus comintzadu a veriguare sos resultados de su trabagliu ch’est istadu fatu, cunfrontendhe intre issos sos tres Evanzelistas sinňticos, pro ponner in evidentzia diferentzias e simizantzias issoro e in su matessi tempus pro ‘ider si sa tradutzione sarda no traěgat in perunu momentu sos testos gregos, apo dennotadu duas cosas: sa prima est chi candho no b’est su nůmene, Cŕifa, , prus de una ‘olta m’apo irmentigadu ‘e bi ponner su prus in altu de…, e duncas como netzessětat de l’agnangher. Sa segunda est chi forsis diat bisonzare de agatare calchi cosa chi siat prus curtzu e prus lčbiu e prus pagu fŕtzile a irmentigare. . Lassemus a un’ala pro como sa manera comente si sun giutos sos chi an traduidu sos matessi testos in sas limbas sorres de sa sarda, pro chircare de ‘ider piusaprestu ite currispondhet in generale in cussas limbas a s’italianu sommo sacerdote. Bidimus chi in frantzesu est grand-prętre, chi pero no nos servit pro su sardu, si no est chi cherimus narrer su grandhe satzerdote; in ispagnolu, sumo sacerdote; su matessi, ma pronuntziadu unu pagu diferente, in portughesu; summe sacerdot, in catalanu. Totu custas limbas an leadu dae su latinu. E duncas nois puru, sos Sardos, diamus poder narrer sum(m)u satzerdote, pro narrer su satzerdote chi pro su gradu o pro sa funtzione sua s’agatat, nessi in cussu momentu, prus in altu ‘e totugantos sos cullegas suos. Tantu prus chi custu puru est in unu tzertu sensu unu tčrmine tčnnicu comente ŕteros chi ndh’amus agatadu in sos Evanzelios. A-i custu propňsitu, est una lŕstima chi eo no pota disponner de sos testos de sas prčigas fatas in sas cresias nostras candho si preigaěat in sardu, pro ‘ider comente naraěan sos preěderos de tandho. Afaca a somo/sumo/summe, esistit in sas limbas chi apo mentovadu, incluědu s’italianu, suprčme/supremo/suprem. Est patente chi custu puru ndh’enit dae su latinu. E duncas diamus poder narrer in sardu puru su satzerdote supremu. O mancari, ma no est chi mi piagat meda, su satzerdote massimu, pro sas matessi rejones chi apo nadu. Su frantzesu le Souverain Pontife m’ammentat chi esistit in sardu un’ŕtera parŕula puru, de sa zeněa de sas chi apo mentovadu. Est soberanu, leadu dae s’ispagnolu soberano e chi s’agatat de frecuente in sos gosos. Cheret narrer: chi o chie tenet su podere prus artu, chi cumandhat e podet subra de totu e de totugantos (Puddu). Eo no dia agatare peruna dificultade a l’impreare e narrer su satzerdote soberanu, ma sigomente custa parŕula est istada impreada fintzas a-i como prus de totu candho si faeddhaěat de Deus o de Nostra Segnora e unu tempus fintzas de su re, no m’atrivo a la fagher intrare in custa tradutzione chena intendher innantis su parrer de sos ňmines de sientzia.
cf Mt 26,3