© Vangelo di Giovanni 2002-2005.
Traduzione dal greco in sardo campidanese, variante del Sarcidano isilese, di Antioco e Paolo Ghiani.
Traduzione dal greco in sardo logudorese di Socrate Seu.
Consulenza esegetica e filologica di Antonio Pinna e Antonio Piras.
 Gv 4,1-42

i vv. 1-42 sono stati pubblicati nel n. 7 del 24 febbraio 2002, p. 10

(††) dopo un termine che appare solo una volta in tutto il Nuovo Testamento

(†) dopo un termine che appare solo una volta in Lc.

L'accento delle parole, ove non indicato, cade sulla penultima vocale.

Ghiani 2000 Ghiani 2003 Seu Proposta 1   Modifiche  
 

Giu 04,01 Candu, duncas, Gesus at iscipiu ca is Fariseus iant intendiu: «Gesus fait prus iscientis e batiat prus de Giuanni

 

Giu 04,01 Candu, duncas, Gesus at iscìpiu ca is Fariseus iant intèndiu: «Gesus fait prus iscientis e bàtiat prus de Giuanni»,

 

Gv 04,01  Assora, daghi Gesùs ischèit chi sos Fariseos aìan intesu ch’isse s’est fatendhe prus dischentes et est batizendhe prus de Giuanne,

 

Gv 04,01 Candho, duncas, Gesùs ischèit chi sos farisèos  aìan intesu ch’isse s’est fatendhe prus dischentes et est batizendhe prus de Giuanne,

 

Gv 4,01 Gesùs, duncas,  candho ischeit chi sos Fariseos  aian intesu ch’isse si fit fatendhe piùs dischentes et fit batizendhe piùs de Giuanne,

 
 

Giu 04,02 – mancari no essat propiu Gesus chi batiàt, ma is iscientis suus –

 

Giu 04,02 mancari no essat pròpiu Gesùs chi batiàt, ma is iscientis suus,

 

Gv 04,02  mancari chi no esseret istadu Gesùs matessi chi batizaìat, ma sos dischentes suos,

 

Gv 04,02  mancari chi no esseret istadu Gesùs matessi chi batizaìat, ma sos dischentes suos,

 

Gv 04,02 mancari chi no esseret Gesùs matessi chi batizaiat, ma sos dischentes suos,

 

Giu 04,03 at lassau sa Giudea e at torrau a movi faci a Galilea.

 

Giu 04,03 Gesus duncas at lassau sa Giudea e at torrau a movi faci a Galilea.

 

Gv 04,03  lassèit sa Giudea e si ch’andhèit torra  a Galilea.

 

Gv 04,03  assora Gesùs lassèit sa Giudèa e si ch’andhèit torra a Galilèa”.

 

Gv 04,03 assoras lasseit sa Giudea e si ch’andheit torra a Galilea.

 
 

Giu 04,04 E po cussu depiat aìci atruessai sa Samaria.

 

Giu 04,04 Issu depiat aìci atruessai sa Samaria.

 

Gv 04,04  Isse devìat atraessare sa Samarìa.

 

Gv 04,04  Isse devìat gai atraessare sa Samarìa.

 

Gv 04,04 Gai bisonzaiat ch’isse aeret atraessadu sa Samaria.

 

Giu 04,05 Duncas lompit duncas a una citadi de sa Samaria chi ddi narànt Sicar, acanta de sa terra chi Giacobi iat donau a Giusepi fillu suu.

 

Giu 04,05 Lompit duncas a una citadi de sa Samaria chi ddi narànt Sicar, acanta de sa terra chi Giacobbi iat donau a Giusepi fillu suu.

 

Gv 04,05   Giompet duncas a una tzitade de Samarìa chi si naraìat Sichar, acurtzu a su possessu chi Giacobbe aìat dadu a Zusepe su fizu.

 

Gv 04,05 Giompet duncas a una tzitade de Samarìa chi si naraìat Sicar, acurtzu a su terrinu chi Giacobbe aìat dadu a Zusepe su fizu.

 

Gv 04,05 Giompet duncas a una tzitade de Samaria chi si naraiat Sicàr, acurtzu a su terrinu chi Giacobbe aiat dadu a Zusepe su fizu.

 

Giu 04,06 Innì ddu iat su
putzu de Giacobi. Gesus duncas, fadiau po su viagiu (caminu fatu) fiat setziu aìci in s’oru de su putzu. Iat a essiri mesudì.

Giu 04,06 Ingui ddui fut sa funtana de Giacobbi. Gesus duncas, fadiau comenti fiat de su viàgiu, fiat sètziu in s’oru de sa funtana.  Fiat a ora de mesudì.

 

Gv 04,06  Bi fit incùe su putu ‘e Giacobbe. Gasighì Gesùs, istracu dae su viagiu, si fit sètzidu subra su putu. Fit a ora ‘e mesudìe.

 

Gv 04,05 Bi fit incùe sa funtana ‘e Giacobbe. Gesùs, duncas, istracu comente fit dae su viagiu, fit sètzidu afaca a sa funtana. Fit a ora ‘e mesudìe.

 

Gv 04,06 Bi fit incue sa funtana ‘e Giacobbe. Gesùs, duncas, istracu comente fit dae su viàgiu, fit sètzidu afaca a sa funtana. Fit a ora ‘e mesudie.

 
 

Giu 04,07 Lompit una femina de Samaria a tenniri acua. Gesus ddi narat: «Donamì a bufai».

 

Giu 04,07 Lompit una fèmina de Samaria a tènniri acua. Gesus ddi narat: «Donamì a bufai».

 

Gv 04,07  Benit una fèmina ‘e Samarìa a umprire abba.  Li narat Gesùs: “Dami a bìer”.

 

Gv 04,07  Benit una fèmina ‘e Samarìa a umprire abba.  Li narat Gesùs: “Dami a bìer”.

 

Gv 04,07  Benit una fèmina ‘e Samarìa a umprire abba.  Li narat Gesùs: “Dami a bìer”.

 
 

Giu 04,08 Ca is iscientis suus fiant andaus a sa citadi po comporai ita papari.

 

Giu 04,08 Ca is iscientis suus fiant andaus a sa citadi po comporai ita papari.

 

Gv 04,8  Sos dischentes suos difatis che fin andhados a sa tzitade pro comporare ite mandhigare.

 

Gv 04,8  Sos dischentes suos difatis che fin andhados a sa tzitade pro comporare ite mandhigare.

 

Gv 04,08  Sos dischentes suos difatis che fin andhados a sa tzitade pro comporare ite mandhigare.

 
 

Giu 04,09 Sa  ( femina )  Samaritana duncas ddi narat: «Ita cosa tui, sendi Giudeu, pedis a bufai a mimi chi seu una ( femina ) Samaritana?». Ca is Giudeus e is Samaritanus no funt a sa bona.

 

Giu 04,09 Sa fèmina Samaritana duncas ddi narat: «Ita cosa tui, sendi Giudeu, pedis a bufai a mimi chi seu una fèmina Samaritana?». Ca is Giudeus no umperant su pròpriu strexu cun is Samaritanus.

 

Gv 04,09  Li narat assora sa fèmina ‘e Samarìa: “Comente mai, tue chi ses Giudeu, pedis a bìer a mie, chi so una fèmina samaritana?  Sos Giudeos, difatis, no tratan bene cun sos Samaritanos”.

 

Gv 04,09  Li narat assora sa fèmina ‘e Samarìa: “Comente mai, tue chi ses Giudeu, pedis a bìer a mie, chi so una fèmina samaritana?Sos Giudèos, difatis, no imprean su matessi (isterzu) cun sos Samaritanos.

 

Gv 04,09  Li narat, duncas, sa fèmina ‘e Samaria: “Comente mai, tue chi ses Giudeu, pedis a bìer a mie, chi so una fèmina samaritana?Sos Giudeos, difatis, no imprean su matessi isterzu cun sos Samaritanos.

 

Giu 04,10 At arrespustu Gesus e dd’at nau: «Chi tui _ connosciast su donu de Deus e chi est su chi est narenditì: Donamì a bufai, tui e totu ndi dd’iast ari pediu (iast a pediri) e issu t’iat ari donau (t’iat a donai) acua bia».

 

Giu 04,10 Gesus at arrespustu e dd’at nau: «Chi feti iast connotu su chi benit de Deus e chini est su chi est narenditì: Donamì a bufai, tui e totu ndi dd’iast a pediri e issu t’iat a donari àcua bia».

 

Gv 04,10  Gesùs rispondhèit e li nerzèit: “Si ebbìa aìas connotu su donu chi ‘enit dae Deus e chie est su chi t’est nendhe: Dami a bìer, tue etotu bi l’aìas pedidu e (isse) t’aìat dadu abba ‘ìa”.

 

Gv 04,10 Gesùs rispondhèit e li nerzèit: “Si ebbìa aeres connotu su donu chi ‘enit dae Deus e chie est su chi t’est nerzendhe: Dami a bìer, ses tue etotu chi bi lu dias pedire e isse ti diat dare abba ‘ia”.

 

Gv 04,10 Gesùs li rispondheit nerzendhe: “Si ebbia aeres ischidu su donu chi ‘enit dae Deus e chie est su chi t’est nerzendhe: Dami a bier, ses tue etotu chi bi lu dias pedire e isse ti diat dare abba chi dat vida”.

 

Giu 04,11 Ddi narat sa femina: «Sinniori, non portas stréxu (po tenniri) e sa funtana est fungùda; de innui duncas tenis cust' s’ acua bia?

 

Giu 04,11 Ddi narat sa fèmina: «Tui, sinniori, non portas strexu po tènniri,e su putzu est fungudu; de innui duncas ndi tenis cust' àcua bia?

 

Gv 04,11  Li narat (sa fèmina): “Segnore, no giughes (echeis) nemmancu un’istagnale [un’isterzu] e-i su putu est fungudu; e duncas, dae inùe podes aer (echeis) cust’abba ìa?

 

Gv 04,11 Li narat sa fèmina : “No tenes nemmancu un’isterzu, segnore, e-i su putu est  fungudu; e duncas, dae inùe podes tenner cust’abba ìa?”

 

Gv 04,11 Li narat sa fèmina : “No as nemmancu un’isterzu, segnore, e-i su putu est  fungudu; e duncas, dae inue la podes aer cust’abba chi dat vida?”

 
 

Giu 04,12 Ita ses tui, prus mannu de babbu nostru Giacobi chi s’at donau sa funtana e nd’at bufau issu e is fillus suus e is tallus suus?».

 

Giu 04,12 Ita ses tui, prus mannu de babbu nostru Giacobbi chi s’at donau su putzu e nd’at bufau issu e is fillus suus e is tallus suus?».

 

Gv 04,12  No as a esser tue prus mannu ‘e Giacobbe, su babbu nostru, chi nos dèit su putu e bi ‘ièit isse matessi e-i sos fizos e-i s’ama sua?”.

 

Gv 04,12  No as a esser tue prus mannu ‘e Giacobbe, su babbu nostru, chi nos dèit su putu e bi ‘ièit isse matessi e-i sos fizos e-i s’ama sua?”.

 

Gv 04,12  No est chi tue as a esser piùs mannu ‘e Giacobbe, su babbu nostru, chi nos deit su putu e bi ‘ieit isse matessi e-i sos fizos e-i sas amas suas?”.

 
 

Giu 04,13 At arrespustu Gesus e dd’at nau: «Chinisisiat chi bufat de icusta acua dd’at a torrai a pigai sidi;

 

Giu 04,13 At arrespustu Gesus e dd’at nau:
«A chini bufat de cust'àcua, dd’at a torrai a pigai sidi;

 

Gv 04,13  Rispòn-dhèit Gesùs e li nerzèit: “Chie si siat chi ‘ìat de-i cust’abba at a esser torra sididu;

 

Gv 04,13 Rispon-dhèit Gesùs e nerzèit: “Onzunu chi ‘ìet de-i cust’abba at a esser torra sididu;

 

Gv 04,13 Rispondheit Gesùs, nerzendhe: “Onzunu chi ‘iet de-i cust’abba at torrare a esser sididu:

 

Giu 04,14 ma a chini at a bufai de s’acua chi dd’ap’a donai deu  [non avrà più sete in eterno, ma l'acqua che io gli darò diventerà in lui ]  ddu at ari a intru de issu una vena de acua chi abrubbuddat po sa vida eterna».

 

Giu 04,14 ma a chini bufat de s'àcua chi dòngiu deu, non dd'at a pigai sidi, mai prus; antzis, s'àcua chi ddi dòngiu deu est po issu una vena de innui bessit vida sentza de fini».

 

Gv 04,14  ma chie at a bier de s’abba chi l’apo a dare eo no at a tenner prus sidis in eternu, antzis s’abba chi l’apo a dare eo s’at a fagher in isse una ‘ena ‘e abba chi brotat  pro sa vida eterna”.

 

Gv 04,14 ma chie ‘ìet de s’abba chi li do eo, no at a esser prus sididu in eternu; antzis, s’abba chi li do eo s’at a fagher in isse una ‘ena ‘e abba chi bundhat vida chena fine.

 

Gv 04,14 ma chie ‘iet de s’abba chi li do eo, no at a esser piùs sididu in eternu; antzis, s’abba chi li do eo s’at a fagher in isse una ‘ena ‘e abba chi bundhat vida chena fine.

 
 

Giu 04,15 Ddi narat sa femina: «Sinniori, donamì cust’acua, chi non mi mi pighit (po non tenni) prus sidi e non bengia torra (e po no torrai a benni) a innoi a tenniri acua».

 

Giu 04,15 Ddi narat sa fèmina: «Donamì cust’àcua, sinniori, chi non mi mi pighit prus sidi e non bèngia torra a innoi a tènniri acua»

 

Gv 04,15  Li narat sa fèmina: “Segnore, dami ‘e cust’abba, a tales chi no apa prus sidis e no siga a benner a innoghe a umprire abba”.

 

Gv 04,15 Li narat sa fèmina: Dami ‘e cust’abba, segnore, a tales chi no apa prus sidis e no siga a benner a innoghe a umprire abba”

 

Gv 04,15 Li narat sa fèmina: Dami ‘e cust’abba, segnore, a tales chi no apa piùs sidis e no siga a benner a innoghe a umprire abba”.

 

Giu 04,16 (Gesus) ddi narat: «Bai, tzerria a pobiddu tuu e beni (torra) a innoi».
 

 

Giu 04, 16 Ddi narat Gesus: «Bai, tzèrria a pobiddu tuu e torra a innoi».

 

Gv 04,16  Li narat: “Bae e giuìla a maridu tou e torra a innoghe”.

 

Gv 04,16  Li narat: “Bae e giuìla a maridu tou e torra a innoghe”.

 

Gv 04,16 Li narat Gesùs: “Bae e giuila a maridu tou e torra a innoghe”.

 

Giu 04,17 At arrespustu sa femina e dd’at nau: «Non tengiu pobiddu». Ddi narat Gesus: «As nau su giustu: pobiddu no ndi tengiu;

 

Giu 04,17 At arrespustu sa fèmina e dd’at nau: «Non tèngiu pobiddu».
Ddi narat Gesus: «As nau su giustu: pobiddu no ndi tèngiu;

 

Gv 04,17  Rispondhèit sa fèmina e li nerzèit: “No ndh’apo maridu”. Li narat Gesùs: “As nadu ‘ene: Maridu no ndh’apo.

 

Gv 04,17  Rispondhèit sa fèmina e li nerzèit: “No ndh’apo maridu”. Li narat Gesùs: “As nadu ‘ene: Maridu no ndh’apo.

 

Gv 04,17  Rispondheit sa fèmina, nerzendhe: “No ndh’apo, ‘e maridu”. Li narat Gesùs: “As nadu ‘ene: Maridu no ndh’apo.

 
 

Giu 04,18 difatis as tentu cincui pobiddus e su chi tenis imoi no est pobiddu tuu. Su chi as nau est berus».

 

Giu 04,18 difatis as tentu cincu pobiddus e su chi tenis imoi no est pobiddu tuu. Su chi as nau est berus».

 

Gv 04,18  Chimbe maridos difatis as àpidu e-i su chi as como no est maridu tou; in custu as nadu sa veridade”.

 

Gv 04,18  Chimbe maridos difatis as àpidu e-i su chi as como no est maridu tou; in custu as nadu sa veridade".

 

Gv 04,18  Chimbe maridos difatis as àpidu e-i su chi as como no est maridu tou; in custu as nadu sa veridade".

 
 

Giu 04,19 Ddi narat sa femina: «Sinniori, biu ca tui ses unu profeta.

 

Giu 04,19 Ddi narat sa femina: «Biu ca tui, sinniori, ses profeta.

 

Gv 04,19  Li narat sa fèmina: “Segnore, ‘ido chi tue ses profeta.

 

Gv 04,19  Li narat sa fèmina: “ 'Ido chi tue, segnore, ses profeta.

 

Gv 04,19 Li narat sa fèmina: “ 'Ido chi tue ses profeta, segnore.

 
 

Giu 04,20 Is babbus (mannus) nostus ant adorau (a Deus) in custu monti, e bosatus narais ca est Gerusalemi su logu innui si depit adorai (a Deus)».

 

Giu 04,20 Is mannus nostus ant adorau a Deus in custu monti, e bosatrus narais ca est Gerusalemi su logu innui si depit adorai».

 

Gv 04,20  Sos mannos nostros an adoradu a Deus in custu monte e bois (sos Giudeos) nades chi est  in Gerusalemme su logu inùe si devet adorare”.

 

Gv 04,20  Sos mannos nostros an adoradu a Deus in custu monte e bois  nades chi est  in Gerusalemme su logu inùe si devet adorare”.

 

Gv 04,20 Sos mannos nostros an adoradu a Deus in custu monte; pero ‘ois nades chi est in Gerusalemme su logu inue si devet adorare”.

 
 

Giu 04,21 Ddi narat Gesus: «Crei a mimi, sa femina, ca lompit s’ora candu né in custu monti, né in Gerusalemi eis a adorai a su Babbu (mannu!?).

 

Giu 04,21 Ddi narat Gesus: «Crei a mimi, sa fèmina, ca lompit s’ora candu ne in custu monti, ne in Gerusalemi eis a adorai a su Babbu».

 

Gv 04,21  Li narat Gesùs: “Cree a mie, fèmina, chi ‘enit s’ora  chi ne in custu monte ne in Gerusalemme azis a adorare [a?] su Babbu”.

 

Gv 04,21  Li narat Gesùs: “Cree a mie, fèmina, chi ‘enit s’ora  chi ne in custu monte ne in Gerusalemme azis a adorare a su Babbu”

 

 

Gv 04,21 Li narat Gesùs: “Cree a mie, fèmina, chi ‘enit s’ora chi ne in custu monte ne in Gerusalemme azis a adorare su Babbu”.

 
 

Giu 04,22 Bosatrus adorais a su chi non connosceis, nosu adoraus a su chi connosceus ca sa saludi benit de is Giudeus.

 

Giu 04,22 Bosatrus adorais a su chi non connosceis, nosu adoraus a su chi connosceus, ca sa salvatzioni benit de is Giudeus.

 

Gv 04,22  Bois adorades [a?] su chi no connoschides; nois adoramus [a?] su chi conno-schimus, ca sa salvatzione est dae sos Giudeos.

 

Gv 04,22  Bois adorades a su chi no connoschides; nois adoramus a su chi connoschimus, ca sa salvatzione est dae sos Giudeos.

 

Gv 04,22  Bois adorades su chi no connoschides; nois adoramus su chi connoschimus, ca est dae sos Giudeos chi ‘enit sa salvatzione.

 
 

Giu 04,23 Ma benit s’ora, e est innoi, candu is verus adoradoris ant a adorai a su Babbu in spiridu e beridai. Ca su Babbu cicat a icustus adoradoris (a is chi dd’adorant aìci).

 

Giu 04,23 Ma at a benni s'ora, antzis pròpriu imoi est lompendi, candu is verus adoradoris ant a adorai a su Babbu in spìridu e beridadi. Ca su Babbu cicat a icustus adoradoris.

 

Gv 04,23  Ma ‘enit s’ora, et est custa, chi sos veros adoradores an a adorare su Babbu in ispìritu e veridade: e difatis su Babbu los chircat de-i cussa zenìa sos adoradores suos.

 

Gv 04,23  Ma ‘enit s’ora, et est custa, chi sos veros adoradores an a adorare su Babbu in ispìritu e veridade: e difatis su Babbu los chircat de-i cussa zenìa sos adoradores suos.

 

Gv 04,23 Ma ‘enit s’ora, et est custa, chi sos adoradores veros an a adorare su Babbu in ispìritu e veridade: e difatis est che-i cussos chi los chircat su Babbu sos adoradores suos.

 
 

Giu 04,24 Deus est spiridu e is chi dd’adorant ddu depint adorai in spiridu e beridai.

 

Giu 04,24 Deus est spìridu e is chi dd’adorant ddu depint adorai in spìridu e beridadi.

 

Gv 0,24  Ispìritu est Deus e sos chi lu adoran lu deven adorare in ispìritu e veridade”.

 

Gv 04,24 Deus est ispìritu e sos chi lu adoran lu deven adorare in ispìritu e veridade”. 

 

Gv 04,24 Deus est ispìritu e-i sos chi l’adoran lu deven adorare in ispìritu e veridade”.

 
 

Giu 04,25 Ddi narat sa femina: «Sciu ca benit su Messias, su chi ddi narant Cristus: candu at a benniri issu, s’at a donai (torrai) sceda de donnia cosa».

 

Giu 04,25 Ddi narat sa fèmina: «Sciu ca benit su Messias, su chi ddi narant Cristus: candu at a bènniri issu, s’at a donai sceda de dònnia cosa».

 

Gv 04,25  Li narat sa fèmina: “Isco chi devet benner su Messìas,  su chi li naran Cristos; candho isse at a benner, nos at a annuntziare totugantas sas cosas”.

 

Gv 04,25  Li narat sa fèmina: “Isco chi devet benner su Messìas,  su chi li naran Cristos; candho isse at a benner, nos at a annuntziare totugantas sas cosas”.

 

Gv 04,25 Li narat sa fèmina: “Isco chi devet benner su Messìas, su chi li naran Cristos; candho isse at a benner, nos at a annuntziare totu cantas sas cosas”.

 
 

Giu 04,26 Ddi narat Gesus: «Seu deu, chi seu fueddendi cun tui».

 

Giu 04,26 Ddi narat Gesus: «Seu deu, chi seu fueddendi cun tui»

 

Gv 04,26  Li narat Gesùs: “So eo, su chi ti so faeddhendhe”.

 

Gv 04,26  Li narat Gesùs: “So eo, su chi ti so faeddhendhe”.

 

Gv 04,26 Li narat Gesùs: “So eo, su chi ti so faeddhendhe”.

 
           
 

Giu 04,27 E in s’ora e totu funt lompius is iscientis e si funt spantaus ca megàt de fueddai cun nd’una femina. Ma nemus dd’at nau: «Ita cicas» o «Poita fueddas cun issa?».

 

Giu 04,27 E in s’ora e totu funt lòmpius is iscientis e si funt spantaus ca megàt de fueddai cun nd’una fèmina. Ma nemus dd’at nau: «Ita cicas» o «Poita fueddas cun issa?».

 

Gv 04,27  In cussu momentu acudèin sos dischentes suos e si meravizèin chi esseret faeddendhe cun d-una fèmina; pero nemos nerzèit: “Ite cheres?” o “Proìte ses faeddhendhe cun issa?”

 

Gv 04,27 In cussu momentu acudèin sos dischentes suos e si meravizèin chi esseret faeddendhe cun d-una fèmina; pero nemos nerzèit: “Ite cheres?” o “Proìte ses faeddhendhe cun issa?”

 

Gv 04,27 E in su momentu acudein sos dischentes suos e si meravizein chi esseret faeddendhe cun d-una fèmina; pero niune nerzeit: “Ite cheres?” o “Proite ses faeddhendhe cun issa?”.

 
 

Giu 04,28 Sa femina duncas at lassau sa mariga sua, nd’est andada a sa citadi e narat a sa genti:

 

Giu 04,28 Sa femina duncas at lassau sa màriga sua, nd’est andada a sa citadi e naràt a sa genti:

 

Gv 04,28  Assora sa fèmina lassèit istare sa broca sua , andhèit a sa tzitade e nerzèit a sa zente:

 

Gv 04,28  Assora sa fèmina lassèit istare sa broca sua , andhèit a sa tzitade e nerzèit a sa zente:

 

Gv 04,28 Assoras sa fèmina lasseit istare sa broca sua , andheit a sa tzitade e nerzeit a sa zente:

 
 

Giu 04,29 «Benei a biri un’omini chi m’at nau totu su chi apu fatu, no at essiri custu su Cristus?».

 

Giu 04,29 «Benei a biri un’òmini chi m’at nau totu su chi apu fatu, no at èssiri custu su Cristus?».

 

Gv 04,29  “Benide a bider un’òmine chi m’at nadu totu su ch’apo fatu. Chi siat isse su Cristos?”

 

Gv 04,29  “Benide a bider un’òmine chi m’at nadu totu su ch’apo fatu. Chi siat isse su Cristos?”

 

Gv 04,29 “Benide a bider un’òmine chi m’at nadu totu su ch’apo fatu. Chi siat isse su Cristos?”

 
 

Giu 04,30 Issus ant moviu de sa citadi e andànt anca fut issu.

 

Giu 04,30 Issus ant mòviu de sa citadi e andànt anca fut issu.

 

Gv 04,30  ‘Essèin tandho dae sa tzitade e andhaìan a sa ‘e isse.

 

 

Gv 04,30  ‘Essèin tandho dae sa tzitade e andhaìan a sa ‘e isse.

 

Gv 04,30 Ch’essein tandho dae sa tzitade e si ponzein a benner a inue fit isse.

 
 

Giu 04,31 In s’interis is iscientis ddu pregànt, narendi: «Rabbì, papa».

 

Giu 04,31 In s’interis is iscientis ddu pregànt, narendi: «Rabbì, papa».

 

Gv 04,31  In su fratempus sos dischentes lu pregaìan : « Rabbì, màndhiga ».

 

Gv 04,31  In su fratempus sos dischentes lu pregaìan : « Rabbì, màndhiga ».

 

Gv 04,31 In su fratempus sos dischentes lu pregaian, nerzendhe: « Rabbì, màndhiga ».

 
 

Giu 04,32 Ma issu ddis at nau: «Deu tengiu unu papari chi bosatrus non connosceis».

 

Giu 04,32 Ma issu ddis at nau: «Deu tèngiu unu papari chi bosatrus non connosceis».

 

Gv 04,32  Ma (isse) lis nerzèit : “Apo unu màndhigu ‘e mandhigare chi ‘ois no connoschides”.

 

Gv 04,32  Ma isse lis nerzèit : “Apo unu màndhigu ‘e mandhigare chi ‘ois no connoschides”.

 

Gv 04,32  Ma isse lis nerzeit : “Apo unu màndhigu ‘e mandhigare chi ‘ois no connoschides”.

 
 

Giu 04,33 Is iscientis, duncas, si narànt s’unu a s’atru (de pari a pari): «No ca calancunu dd’at betìu ita papai?».

 

Giu 04,33 Is iscientis, duncas, si narànt s’unu a s’atru: «Non ca calancunu dd’at betìu cosa de papai?»

 

Gv 04,33  Assora sos dischentes si naraìan sos unos cun sos àteros: “No est chi calicunu li apat batidu a mandhigare?”

 

Gv 04,33  Assora sos dischentes si naraìan sos unos cun sos àteros: “No est chi calicunu li apat batidu a mandhigare?”

 

Gv 04,33 Assoras sos dischentes si ponzein a narrer sos unos a sos àteros: “No est chi calicunu li apat batidu a mandhigare?”

 
 

Giu 04,34 Gesus ddis narat: «Su papari miu est a fai sa voluntadi de chini m’at mandau e a acabbai s’opera sua.

 

Giu 04,34 Gesus ddis narat: «Su papari miu est a fai sa voluntadi de chini m’at mandau e a acabbai s’opera sua.

 

Gv 04,34  Lis narat Gesùs: “Màndhigu meu est chi feta sa voluntade de chie m’at imbiadu e chi cumpra s’òbera sua.

 

Gv 04,34  Lis narat Gesùs: “Màndhigu meu est chi feta sa voluntade de chie m’at imbiadu e chi cumpra s’òbera sua.

 

Gv 04,34 Lis narat Gesùs: “Màndhigu meu est chi feta sa voluntade de chie m’at imbiadu e chi cumpra s’òbera sua.

 
 

Giu 04,35 Bosatrus no narais: Ancora nci at cuatru mesis e apustis benit sa messi? Mì, deu si ddu nau: pesai is ogus e castiai is terras giai ingroghìas po sa messi.

 

Giu 04,35 Bosatrus no narais: Ancora nci at cuatru mesis e apustis benit sa messi? Mì, deu si ddu nau: pesai is ogus e castiai is terras giai ingroghìas po sa messi.

 

Gv 04,35  No nades bois: “Galu b’at bator meses e (apustis) benit sa messera?  Acò chi eo bos naro: Altziade sos ojos bostros e osservade [mirade] sos campos chi sun oramai  biancos [giaros] pro sa messera.

 

Gv 04,35  No nades bois: “Galu b’at bator meses e (apustis) benit sa messera?  Acò chi eo bos naro: Altziade sos ojos bostros e osservade [mirade] sos campos chi sun oramai  biancos [giaros] pro sa messera.

 

Gv 04,35 No nades bois: - B’at ancora bator meses e posca ‘enit sa messera? -. Acò chi eo bos naro: Pesade sos ojos bostros e osservade sos campos comente sun giaros prontos pro sa messera.

 
 

Giu 04,36 E su messadori arricit paga e boddit frutu po sa vida eterna, po si ndi gosai impari  a   chini seminat e  a chini messat.


Giu 04,36 E su messadori arricit paga e boddit frutu po sa vida eterna, po si ndi gosai impari, chini sèminat e chini messat.
 

Gv 04,36  Su messadore leat sa paga e regoglit su laore [su frutu] pro sa vida eterna, a tales chi s’allegret paris su chi sèmenat e-i su chi messat.

 

Gv 04,36  Su messadore leat sa paga e regoglit su laore [su frutu] pro sa vida eterna, a tales chi s’allegret paris su chi sèmenat e-i su chi messat.

 

Gv 04,36 Su messadore leat giai sa paga e regoglit su frutu pro sa vida eterna, a tales chi s’allegret su chi sèmenat paris cun su chi messat.

 
 

Giu 04,37 Poita innoi torrat berus (giustu) su diciu chi narat: unu (allos) seminat e unu (allos) messat.

 

Giu 04,37 Poita innoi torrat berus su dìciu chi narat: “nc’est a chini sèminat e a chini messat”

 

Gv 04,37  In custu difatis est beru su diciu chi unu est  su semenadore  e un’àteru  su messadore.

 

Gv 04,37  In custu difatis est beru su diciu chi unu est  su semenadore  e un’àteru  su messadore.

 

 

Gv 04,37  In custu difatis est beru su diciu chi unu est  su semenadore  e un’àteru  su messadore.

 
 

Giu 04,38 Deus s’apu mandau a messai su chi bosatrus no eis treballau; atrus ant treballau e bosatrus seis intraus in parti de su fadiori insoru».

 

Giu 04,38 Deus s’apu mandau a messai su chi bosatrus no eis treballau; atrus ant treballau e bosatrus seis intraus in parti de su fadiori insoru».

 

Gv 04,38  Eo bos apo imbiadu a messare su chi ‘ois no azis laoradu. Àteros an laoradu e bois  sezis istados partìtzipes de su trabagliu issoro » .

 

Gv 04,38  Eo bos apo imbiadu a messare su chi ‘ois no azis laoradu. Àteros an laoradu e bois  sezis istados partìtzipes de su trabagliu issoro » .

 

Gv 04,38 Eo bos apo imbiadu a messare su chi ‘ois no azis laoradu. Àteros an laoradu e bois azis àpidu parte in su trabagliu issoro».

 
 

Giu 04,39 E medas samaritanus de icussa citadi ant cretiu a issu (Gesus) po is fueddus chi sa femina at nau a testimongiu: «Issu m’at nau totu su chi apu fatu».

 

Giu 04,39 E medas samaritanus de icussa citadi dd'ant crètiu,  po is fueddus chi sa fèmina at nau a testimòngiu: «Issu m’at nau totu su chi apu fatu».

 

Gv 04,39 Meda de sos Samaritanos de-i cussa tzitade cretèin in isse pro sas paràulas de sa fèmina chi aìat atestimonzadu: “M’at nadu totu su ch’apo fatu”.

 

Gv 04,39 Meda de sos Samaritanos de-i cussa tzitade cretèin in isse pro sas paràulas de sa fèmina chi aìat atestimonzadu: “M’at nadu totu su ch’apo fatu”.

 

Gv 04,39 Meda ‘e sos Samaritanos de-i cussa tzitade cretein in isse pro sa paràula ‘e sa fèmina chi aiat atestimonzadu: “M’at nadu totu su ch’apo fatu”.

 
 

Giu 04,40 Comenti duncas is Samaritanus funt lompius anca fut issu dd’ant pregau po abarrai cun issus. E est abarrau innì duas dis.

 

Giu 04,40 Comenti duncas is Samaritanus funt lòmpius anca fut issu dd’ant pregau po abarrai cun issus. E est abarrau innì duas dis.

 

Gv 04,40  Assora, comente ‘enzèin a sa ‘e isse sos Samaritanos, li pedìan de si tratenner cun issos; e (isse) si tratenzèit inìe duas dies.

 

Gv 04,40  Assora, comente ‘enzèin a sa ‘e isse sos Samaritanos, li pedìan de si tratenner cun issos; e (isse) si tratenzèit inìe duas dies.

 

Gv 04,40 Candho, duncas, sos Samaritanos benzein a sa ‘e Gesùs, si ponzein a li pedire de si tratenner cun  issos, e isse si tratenzeit inie duas dies.

 
 

Giu 04,41 E medas de prus ant cretiu po su fueddu (logon) suu,


Giu 04,41 E medas de prus ant crètiu po su fueddu suu,
 

Gv 04,41  E meda ‘e prus cretèin pro sas paràulas suas (logon).

 

Gv 04,41  E meda ‘e prus cretèin pro sa paràula sua.

 

Gv 04,41 E meda ‘e piùs fin sos chi cretein pro sa paràula sua.

 
 

Giu 04,42 e narànt a sa femina: «No creéus prus po su fueddu tuu (lalian), ca nosu e totu eus ascurtau e iscieus ca custu est deaderus su Salvadori de su mundu».

 

Giu 04,42 e narànt a sa fèmina: «No creeus prus po is fueddus tuus, ca nosu e totu eus ascurtau e iscieus ca custu est deaderus su Salvadori de su mundu».

 

Gv 01,42  E a sa fèmina naraìan: “ No creìmus prus pro sas paràulas tuas (lalian). (Nois) matessi difatis amus intesu e ischimus chi custu est de a beru su Salvadore ‘e su mundhu”. 

 

Gv 01,42  E a sa fèmina naraìan: “ No creìmus prus pro s'arrèjonu tou. Nois matessi difatis amus intesu e ischimus chi custu est de a beru su Salvadore ‘e su mundhu”. 

 

Gv 01,42 E a sa fèmina si ponzein a li narrer: “ No est piùs pro s'arrèjonu tou chi creimus. Nois matessi difatis amus intesu e ischimus chi custu est de a beru su Salvadore ‘e su mundhu”.

 
 

Giu 04,43 Duas dis infatu at moviu de innì faci a sa Galilea.

         
 

Giu 04,44 Ca Gesus e totu, a testimongiu, iat nau: «Perunu profeta arricit onori in logu suu propiu.

         
 

Giu 04,45 Candu duncas est lompiu a Galilea is Galileus dd’ant arriciu ca iant biu totu su chi iat fatu in Gerusalemi, in sa festa, ca issus puru fiant andaus a sa festa.

         
 

Giu 04,46 Duncas s’est torrau a lompi a Cana de Galilea innui s’acua dd’iat fata a binu (innui iat furriau s’acua a binu). E ddu iat unu uffitziali de s’urrei; su fillu de icustu fut malaidu in Cafarnau.

         
 

Giu 04,47 Custu iat intendiu ca Gesus fiat benniu de sa Giudea a sa Galilea, fut andau acanta sua e ddu pregàt po abasciai e sanai a su fillu, ca fiat po si morri (morendisì).

         
 

Giu 04,48 Duncas Gesus dd’at nau: «Chi non bieis sinnalis e ispantus bosatrus no creéis».

         
 

Giu 04,49 S’uffitziali de s’urrei ddi narat: «Sinniori, abàscia innantis chi su pipiu miu si mroxat».

         
 

Giu 04,50 Gesus ddi narat: «Bai, fillu tuu est biu». (Cus)s’omini at cretiu a su fueddu chi dd’at nau Gesus e at moviu.

         
 

Giu 04,51 Issu fiat giai abascendici e is tzeracus dd’ant obiau, narendiddi: «Fillu tuu est biu!».

         
 

Giu 04,52 Issu duncas at avreguau (si nd’est bofiu avreguai) de issus a ita ora si fut intendiu mellus. Duncas dd’ant nau: «Aiseru, a ora de sa una ndi dd’est bessia sa callentura».

         
 

Giu 04,53 Duncas su babbu at arreconnotu ca propiu in s’ora Gesus dd’at nau: «Fillu tuu, est biu».

E at cretiu issu e totu sa famillia sua.

         
 

Giu 04,54 Custu est istetiu su de duus sinnalis chi Gesus at fatu torrendi de Giudea a Galilea.

   

Discussione

 

Note 2005

alto

Gv 04,04 bisonzaiat

 

SS 12.02.05 Nella traduzione del greco dei ho tenuto conto degli esiti della discussione 2001/2002 (bisonzaiat può essere inteso sia come necessità geografica sia come necessità teologica).

 
04

Gv 04,09 sa fèmina ‘e Samaria

 

SS 12.02.05 Greco: hē gunē hē Samaritis. A rigore: sa fèmina samaritana. Ho modificato un po’ rispetto al testo per evitare la ripetizione ravvicinata dell’aggettivo.

 
09

Gv 04,17 “No ndh’apo ‘e maridu”

 

SS 12.02.05 BCI (catal.): «No en tinc, de marit.» (sardo, no ndhe tenzo, de maridu).

 
17

Gv 04,20 pero

 

SS 12.02.05 Greco: kai = e. Avversativa, nella traduzione, per maggiore chiarezza.

 
20

Gv 04,23 adoradores veros

 

SS 12.02.05 Così modificato rispetto alla versione 2001/2002, non perché l’agg. veros non possa stare davanti al sostantivo cui si riferisce (insieme con bonu e malu, infatti, offre dovizia di esempi in questo senso), ma per una ragione di eufonia.

 
23

Gv 04,25 nos at a annuntziare totu cantas sas cosas

 

SS 12.02.05 Greco: anaggelei hēmin hapanta. Diverse traduzioni straniere hanno l’equivalente, nelle varie lingue, di nos at a ispiegare totu cantas sas cosas.

 
25

Gv 04,30 e si ponzein a benner  a inue fit isse

 

SS 12.02.05 Greco:

ērchonto  (= benian) pros auton. LDC: e andò verso il pozzo dove c’era Gesù

 
30
   
 

 

 

 

Note 2002

 

Gv 04,01 - nSeu - Candho ischèit chi sos farisèos...

- Greco: os oun eghno o Iesoùs oti èkousan oi farisàioi. Non tradotto qui il greco oun, spostato nella traduzione al v. 03 come elemento di ripresa e ivi reso con assora. Modifichiamo ulteriormente rendendo qui oun con duncas e mantenendo assora nel punto in cui è stato collocato. Perciò: v. 01: Candho duncas ischèit chi sos farisèos...; v. 03: assora Gesùs lassèit sa Giudèa.   

rAP In più, considerato che si tratta dell'inizio di una nuova sezione, è più naturale dire subito il soggetto "Gesù", come del resto è nei manoscritti, pur in una situazione differenziata.

01

Gv 04,03 lassèit

considerata la lunga parentesi, si potrebbe anche introdurre una "ripresa" "Gesùs assora lassèit... "

rSeu Direi allora di modificare spostando il soggetto Gesùs come soggetto della proposizione principale e spostando inoltre assora nel punto in cui si vorrebbe la ripresa. Inoltre, benchè non mi sembri che daghi  sia esattamente coincidente con  candho, almeno nell’uso cui sono abituato, avendo, più marcatamente di quest’ultimo, accanto al valore temporale  anche valore causale, come l’italiano dacché con cui è in relazione, e introducendo, come questo, una sequenza più spesso che una contemporaneità di eventi, omologhiamo pure a candhu della var. camp. sostituendo con candho, nell’intento di dare attuazione a quanto avevo ritenuto qualche anno fa di poter proporre in sede di traduzione dell’episodio di Gesù al Getsemani ( v. in questo sito Sinossi 9, sub Mt 26,36): “Riaffermo infatti qui il mio convincimento che le due varianti del sardo debbano procedere affiancate in tutti i casi in cui questo sia possibile”. Ma aggiungevo anche: “Ciò risulterebbe più facile nel caso in cui si potesse lavorare insieme alle traduzioni”. Una  difficoltà tutt’altro che trascurabile è data, infatti, dalla circostanza che si lavori in luoghi e momenti diversi e con “tempi di consegna” ridotti. Altra difficoltà proviene dalle stesse esigenze di sinossi, che consigliano, fin dove possibile, di riservare termini sardi differenti per differenti termini greci e non sempre le due varianti dispongono della stessa gamma di sinonimi. D’altra parte, anche nell’ambito della stessa variante lo stesso termine greco viene spesso tradotto  con termini differenti da differenti traduttori, a seconda del gusto e delle vedute personali, così come accade nell’ambito dell’italiano e delle altre lingue. In sardo, per chorìon (v. sotto):  Ghiani: sa terra;; Vargiu: su cungiau; Cuccu: su campu. In italiano:CEI:  terreno; ABU: campo; Nuoviss. Vers.: podere; Concordata: terreno; Mondad. 2000: podere; ecc. Infine, è difficile per chi non si sia dedicato a indagini mirate, conoscere l’ampiezza dell’area di diffusione dei termini che fanno parte del proprio patrimonio lessicale.Comunque: “Candho ischèit chi sos farisèos  aìan intesu ch’isse s’est fatendhe prus dischentes et est batizendhe prus de Giuanne, mancari chi no esseret istadu Gesùs matessi chi batizaìat, ma sos dischentes suos, assora Gesùs lassèit sa Giudèa e si ch’andhèit torra a Galilèa.”.

03
 

nSeu Gv 04,04 deviat gai

Isse devìat atraessare sa Samarìa - Proposto dal Prof. Pinna  l'inserimento  di un equivalente sardo dell'it. così, sia come traduzione del  de presente nel testo greco, sia per mettere meglio in risalto il fatto che per recarsi in Galilea dopo aver lasciata la Giudea Gesù doveva necessariamente passare così per la Samaria, con i cui  abitanti, come appare dal testo evangelico, non correvano  buoni rapporti. Nella località da cui provengo, a fronte dell'unico termine italiano così esistono due distinti vocaboli, goi e gai, il cui senso potrebbe dirsi rispettivamente corrispondente agli inglesi like this e like that. Altrove gli stessi due vocaboli assumono  forme differenti: gosi, osi, diosi, diòi, dediòi e, simmetricamente, gasi, asi, diasi , diài, dediài, oltre a qualche altra forma con la quale però non sono venuto mai a contatto. Quale di tutte queste forme è prevalente nell'ambito di ciascuno dei due gruppi? Sinceramente, lo ignoro, nè credo siano mai state fatte rilevazioni di questo genere. Nel dubbio, ho usato in questa traduzione le forme che mi erano familiari, anche se l'esistenza di  gasighì, palesemente il risultato di gasi + chi  (it. cosicchè) e tuttora parte del mio bagaglio linguistico, sembrerebbe far propendere per una primogenitura di gasi rispetto a gai. D'altro canto, non si potrebbe usare qui, a mio giudizio, il criterio, indicato dalla Commissione per la LSU, secondo il quale, almeno nella lingua scritta, si dovrebbe prescindere dalla effettiva pronuncia nei casi in cui sia palese, per esempio, la caduta di una consonante intervocalica che, per ragioni logiche e di coerenza interna della lingua andrebbe, sempre nello scritto, ripristinata. E' questo, ad esempio,  il caso della d intervocalica della desinenza del ptc. pass. dei verbi, che nella variante logudorese è presente sia al maschile che al femminile, mentre nella variante campidanese al maschile è caduta. Non ritengo  applicabile questo criterio nel caso delle due coppie gai/gasi  e goi/gosi,  non tanto perchè il suddetto criterio e molti altri appaiono destinati, a quel che  sembra,  a rimanere lettera morta, quanto perchè nel caso di specie si tratta di differenze che attengono al lessico, che nelle diverse aree geografiche assume colorazioni diverse, dalle quali è spesso difficile risalire a una forma capostipite,  e non alle strutture morfologiche della lingua, come è invece il caso della d del ptc. pass. Sempre pronto tuttavia a ricredermi ove queste considerazioni perdano la loro validità.

rAP Solo una notazione storico-geografica: di per sé non era proprio strettamente necessario passare per la Samaria. Strada alternativa praticata era quella al di là del Giordano, più lunga ma più sicura. C'è in sottofondo una necessità "teologica" (come del resto in Luca quando usa il verbo "dei") e forse fattualmente una certa fretta di abbandonare la Giudea e raggiungere la Galilea.

04
 

Gv 04,05 acanta / acurtzu

nSeu -Limitandomi alla mia esperienza personale diretta e con riferimento quindi unicamente alla mia zona di provenienza, dirò che acanta veniva usato per quanto riguarda la prossimità temporale. Volendo avvicinare le due versioni, abbandonando però la stretta fedeltà al testo greco, si potrebbe scegliere la soluzione Vargiu, a pagu tretu, che è comune alle due varianti?

05
 

Gv 04,05 terra / possessu possessu  = possedimento, proprietà.

nSeu -Greco: chorìon = appezzamento di terreno, podere, proprietà rurale, campo. Potrei modificare in su terrinu, avvicinandomi a su terrenu della var. campid. (v. Casciu): Gv 04,05 su fizu : dal momento che in greco il pronome "suo" c'è, e altre volte si è usato anche in sardo, suppongo che si tratti di una dimenticanza. O forse in sardo è più naturale non dire in questi casi il pronome?

rSeu  Sì, dirò che l’omissione  del possessivo in questi casi  è l’uso normale. Il tutto, quindi, sarebbe: Giompet duncas a una tzitade de Samarìa chi si naraìat Sicar, a pagu tretu dae su terrinu chi Giacobbe aìat dadu a Zusepe su fizu.

05
 

Gv 04,06 funtana

Acf nota al v. 11 : il termine phrear (cisterna, pozzo) al v. 11.12 è diverso dal termina usato al v. 6 peghé. (sorgente, fontana). Forse, dunque, meglio invertire "funtana" al v. 6 e "putu" al v. 11.12?rSeu - su putu – D’accordo con quanto rilevato in proposito  in nota al versetto 11. Perciò: Bi fit incùe sa funtana ‘e Giacobbe. E tenuto conto di quell’ekathèzeto epì te peghè , se possiamo attribuire in questo caso ad epì  + dativo il significato non di sopra, ma di presso, otteniamo: fit sètzidu (v. sotto) afaca (vicinanza prossima, quasi contiguità) a sa funtana. Quindi abbiamo per tutto il versetto: Bi fit incùe sa funtana ‘e Giacobbe (e?) Gesùs, istracu comente fit dae su viagiu, fit sètzidu afaca a sa funtana. Fit a ora ‘e mesudìe (o, se si preferisce: podìat esser mesudìe).

06
 

Gv 04,06 istracu ...si fit sètzidu : in greco dopo "sedeva" (imperfetto continuato!)  c'è un outos che non tutte le versioni traducono. In sardo sarebbe qualcosa come "aìci comenti fiat". Meglio anche rendere il senso dell'imperfetto "stava seduto". "così com'era" si potrebbe anche unire all'aggettivo "stanco": "stava seduto vicino al pozzo, stanco com'era dal viaggio".

rSeu Vedi nota precedente. Ammetto di aver pensato anch’io a questa soluzione, ma di averla scartata perché volevo evitare di scostarmi, fin dove possibile, dalla lettera del greco. Perciò ho tradotto quell’ outos, con gasighì, più o meno: cosicchè

nAGh: "aìci comenti fiat" mi parit paris paris “stanco com’era” chi in sardu fortzis no usaus meda??

rSeu Gv 04,05  rif. a nAGh -  aìci comenti fiat / istracu comente fit - Ovviamente, la mia competenza è qui limitata alla sola variante logudorese e in particolare,  salvo dettagli (come prus in luogo di piùs, onzi in luogo di ogni,  nerzèit in luogo di nelzèit, dae in luogo di dai, ecc.) a quello della mia zona di origine. Qui, debbo dire,  frasi del tipo istracu comente fit dae su viagiu, da me usata in seconda battuta, dopo un parere espresso dal Prof. Pinna, erano e sono (almeno per quel gruppo, ahimè sempre più sparuto, di persone che ancora parlano il sardo oltre che l'italiano) di uso più che normale. Calco dall'italiano? Non lo so. Se lo è, mi pare che quel tipo di frasi fosse ormai acclimatato da tempo, usato com'era anche da persone nate nell'Ottocento. Del resto, al di fuori del sardo, esso non è proprio solo dell'italiano. Qualche esempio: timide comme il l'est, il ne pourra certainement pas aller bien loin = timido com'è, non potrà certo fare molta strada; old as he is, he couldn't do that kind of work = vecchio com'è, non potrebbe fare quel genere di lavoro; falto de apetito como estaba, aún comió un filete enorme = privo d'appetito com'era, mangiò ancora un'enorme fettina. Che nel sardo prestiti e calchi dall'italiano (non di rado ingiustificati e inutili) siano presenti è, d'altro canto, quasi inevitabile, trattandosi di lingue in posizione rispettivamente subalterna ed egemone, così come vi sono presenti calchi e prestiti dalle lingue che l'italiano hanno preceduto, cosa che comunque succede anche altrove (p. es., nell'italiano della Svizzera la patente di guida si chiama - o si chiamava - permesso di condurre, evidentemente ricalcato sul francese permis de conduire). Quel che si dovrebbe condannare è la tendenza a trasportare di peso, in maniera acritica e gratuita, nella nostra lingua qualcosa che le è completamente estraneo. Passando un attimo all'italiano, per esempio, perchè i giornalisti si ostinano a scrivere mix per misto/miscela/miscuglio? E perchè, nel gerco informatico, daunloudare,  (da me letto in una pubblicazione specializzata), preso evidentemente dall'inglese download,  in luogo di scaricare? Per non parlare di settare (ingl. to set), usato con il significato di impostare/mettere a punto. Tutto questo mi ricorda tanto il draivare il carro (= guidare la macchina, ingl. to drive a car) degli italiani d'America. Ma torniamo al sardo. Io sono convinto che non è tanto la somiglianza all'italiano (d'altronde spesso un fatto naturale, trattandosi di due lingue sorelle) che ci deve, per così dire, mettere in allarme, quanto il fatto che si tratti di qualcosa che dell'italiano è esclusivo. Se, invece, come è il caso della frase in argomento, si tratta di qualcosa di comune a più lingue, soprattutto quelle della famiglia neolatina, non vedo perchè dovremmo sbarrare le porte e dar ragione a coloro i quali affemano che vogliamo chiuderci al resto del mondo. Mi sia consentito di riferire, in proposito, un episodio di vita vissuta. Durante la presentazione di un libro, tenuta in parte in sardo, una persona autorevole, colta e amante della Sardegna e del sardo, si scusò di essersi lasciata sfuggire la parola relatzione, usata nel senso di rapporto intercorrente fra due entità, perchè - a suo dire - italiana e si affrettò a sostiturla  con la parola relata  (evidentemente, retaggio dello spagnolo).Ora,  l'italiano relazione non è altro che il latino relatio, e lo sono anche il franc. relation, lo spagn. relación,  il port. relação,  il catal. relació, il rumeno relaţie e perfino le inglesi relation/relationship e addirittura (almeno come termine matematico) il tedesco Relation. E allora, rifiutiamo a questa parola il passaporto con i Quattro Mori? Fortunatamente - garantisce M. Puddu - il passaporto questa parola ce l'ha già, nelle forme relatzione/relassione/relatzioni, con il significato di su essi de s'unu cun s'àteru, in su sensu de dhoi tenni tratamentu, de si abbitai; fintzas cosa chi si mandat a narri cun ccn., sceda (Ditzionariu), mentre relata ha esattamente il senso della identica parola spagnola: totu su chi unu narat o contat a sos àteros subra de una chistione (ivi) (cfr. Relata de un Náufrago, dello scrittore colombiano Gabriel García Márquez, tradotto in italiano Racconto di un Naufrago).

Perchè dunque, in ossequio a su connotu, dovremmo impedire al sardo di crescere e svilupparsi, riducendolo a una specie di mummia sacra? A prescindere dal discorso specifico sull'argomento di questa nota,  mi sembra di poter dire  che questa lingua sia ferma ormai a una settantina d'anni fa, a parte il fatto che "lingua della concretezza", come spesso viene definita, non significa che debba essere necessariamente inadeguata a coprire  la gamma dei concetti astratti, costringendo magari a strane circonlocuzioni (così come lingua conservativa è tutt'altra cosa che lingua arcaica, come spesso questa espressione viene intesa). E qui mi fermo.

06
 

fadiau: est marcau a arrubiu e no apu cumprendiu chi bollat narri a ponni cument’e Seu: “istracu”. Chiscussu s’aberit una chistioni manna, fintzas e acapiada a su chi narat M.Puddu, ma no est custa s’ora de dda pigai. “Stanco” in sardu podit essiri “fadiau, istracu , cantzau” e calincun’atra puru. Cal’est su prus connotu e umperau? Dificili a ddu narri e non si podeus contari donnia borta chi po unu fueddu esistint tres o cuatru modus diferentis, foras chi cambieus bia e decidaus de tradusiri cichendi de abarrai su prus acanta chi fait intra logudoresu e campidanesu e isceberendi totu is fueddus unus po unus. Si podit fari, ma tandus fortzis tocat a si sètziri a ingiriu de una mesa totus impari. In dònnia modu “fadiau” a ponni in menti a Wagner iat a parri su prus sinzillu, ma fortzis pagu umperau in logudoresu, “istracu” prus umperau in logudoresu, creu pagu in campidanesu. Mah!

Gv 04,06 - nSeu - rif. A nGh - fadiau / istracu -  Credo che quanto è detto nella nota, che condivido in toto, possa integrare efficacemente quel che ho detto sub Gv 04,03. Penso che le due versioni qui si possano avvicinare. Potremmo limitare il . discorso alle coppie istracu/stracu (it. stracco), cansau/cansadu (sp. cansado), afadigau/afadigadu e loro variazioni. Non conosco quali di questi vocaboli siano i più diffusi e quale ne sia l’area di diffusione. Comunque sia, non ho alcuna remora a sostituire istracu con afadigadu. Escludo fadigadu, ancora più vicino al termine usato nella versione camp., perché questo vocabolo ha anche il significato di molto magro, denutrito, deperito. In italiano: CEI e Nuoviss. Vers.; affaticato; ABU, stanco.

Gv 04,07 Dami a bìer : Potrebbe anche andare. Tuttavia, non mi sembra facile e eufonica da pronunziare. Forse anche in sardo sarebbe più naturale dire una frase con il sostantivo "acqua" ("un sorso, un poco d'acqua" "unu pagu 'e abba"? Considerato anche che al v. 10 si usa l'espressione "dare acqua".
In tal caso, sarebbe anche più naturale la comprensione della risposta seguente della donna, al v. 09, da prendere letteralmente : "i giudei non usano insieme (sottinteso: gli stessi utensili, in questo caso la brocca) con i samaritani".  

rSeu Si tratta di espressione comunissima e ripetuta chissà quante volte, per esempio nel periodo della mietitura, quando s’interrompeva il lavoro nelle ore più calde e i mietitori si passavano l’un l’altro la brocca dell’acqua. Più comunemente viene pronunciata dam’a bìer(e), con vocale paragogica. Accanto a bìer  (latino e varietà nuorese bìbere) esiste anche bufare: Proìte no ti bufas una tatzita ‘e ‘inu, chi t’allegrat su coro?  Ho usato l’altro verbo perché i miei maggiori usavano più che altro quello. Non introdurrei  unu pagu ‘e abba / unu ticu ‘e abba, sia per una maggiore fedeltà all’originale, sia perché, essendo in prossimità della sorgente d’acqua, mi sembra chiaro l’oggetto del bere, sia perché qui non è in gioco la scelta fra acqua e altre bevande. 

nAGh: nosu iaus a narri “donamì pagu pag’acua

Gv 04,09 no tratan bene : tenuto conto di quanto detto sopra, mi sembra preferibile seguire il parere (prevalente nei commentari ma non nelle traduzioni) che suggerisce di intendere la frase nel senso letterale e non come frase idiomatica metaforica: qui per un giudeo si tratta proprio di non usare la stessa brocca della donna (del resto, al v. 11 la donna parla proprio di "recipiente"!). Tuttavia, la questione può risultare secondaria, poiché nei due casi il senso è chiaramente il medesimo : Gesù non tiene conto delle usanze sociali e rituali, e tiene piuttosto conto che se vuol bere, visto che ha sete, meglio chiedere...

rSeu  In effetti, qui la frase è stata intesa come idiomatico-metaforica. No tratan bene  significa, in realtà, non hanno buoni rapporti. Nuoviss. Vers., addirittura, non hanno rapporti (in sardo: no tratan).Greco: ou gar synchròntai. Il vb. è syncràomai, vb. composto, risultante da syn + chràomai, a sua volta forma med. di chrao = utilizzare, servirsi, adoperare. Per quanto riguarda synchràomai,  i dizionari specializzati a mia  disposizione danno: Rusconi: avere buoni rapporti; Buzzetti: id.; Balz/Schneider:avere rapporti, frequentare. Dei dizionari generali, Montanari dà: frequentare, avere relazione o commercio, ma altresì usare anche o allo stesso tempo. Tenuto conto della precisazione fornita in nota circa il suggerimento contenuto nei commentari di attribuire alla frase un significato letterale, modifichiamone la traduzione. Potremmo dire, eventualmente: Sos Giudèos, difatis, no bìen/bufan dae sa matessi broca [dae su matessi isterzu] de sos Samaritanos. Oppure: Sos Giudèos, difatis, no imprean (pro ìer/bufare) sa matessi broca [su matessi isterzu] ‘e sos Samaritanos.

nAGh: no umperant (su propriu strexu) ??

Gv 04,09 - nSeu - sa fèmina samaritana / sa fèmina ‘e Samara - Omologhiamo alla traduzione Ghiani, sa fèmina samaritana, che ricalca esattamente il greco.

Gv 04,10 connosciast : in sardo in questi casi mi sembra più naturale aggiungere una particella che esplicita l'occasione perduta (cf Seu "ebbia"). Io manterrei qui la forma al passato, ma poi passerei al presente "gliene chiederesti (cioè "ora gliene chiederesti").

Gv 04,10 su donu de Deus : meglio omologare a Seu : "su donu chi 'enit dae Deus". Alcune traduzioni esplicitano la "cosa" in "evento" : "su chi Deus donat / podit / bollit donai".

Gv 04,10 iast a pediri : mi sembra meglio questa forma che fa riferimento alla possibilità che si sta verificando al presente, piuttosto che suggerire un possiblità perduta nel passato.

rSeu – Tenuto conto di quanto detto in nota sub connosciast e in relazione al parere espresso nella presente nota, potremmo modificare l’intero versetto così: Gesùs rispondhèit e li nerzèit: “Si ebbìa aeres connotu su donu chi ‘enit dae Deus e chie est su chi t’est nendhe/nerzendhe: Dami a bìer, bi lu dìas pedire tue etotu [oppure ses tue etotu chi bi lu dias pedire] e (isse) ti diat dare abba ‘ia”.

Gv 04,10 ‘ìa : solo per ignoranza mia, si dice dunque in sardo "acqua viva" per "acqua di sorgente"? In ogni caso, non mi sembra qui pertinente la distinzione "acqua di pozzo" vs "acqua di sorgente", quanto piuttosto mi sembra pertinente esplicitare il concetto ricorrente nel vangelo di Giovanni di "acqua che dà vita" (cf il dialogo che segue e poi : 3,5; 7,38; 19,34).

rSeu In effetti, io mi sono semplicemente attenuto al greco: Acqua di sorgente è di solito abba ‘e vena, ma, trattandosi di  acqua che dà vita, ritengo che si potrebbe lasciare così com’è, o, in subordine, esplicitare in abba chi dat vida (preferirei qui la forma vida a bida per ragioni di eufonia).

nAGh: de innui duncas tenis cust’acua bia: 1) chi custu “tenis” bolit narri “attingi, prendi” deu ia a ponniri “ndi tenis”, chi bolit narri feti “hai” tandus podeus lassari feti “tenis

2) “acua bia” po “acqua di sorgente” creu chi si narit mellus “acua de bena (vena)” o “acua de mitza”, chi est diferenti (in peus) de “s’acua de funtana o de putzu”  chi podit essiri “acua de mungia” iat essiri “acqua non potabile, acqua per lavare”, chi sa chistioni no est custa, cumenti narat Don Antonio, si podit crariri apuntu narendi “acua chi donat vida

nSeu Gv 04,11 giughes -  Evidenziato in rosso nel testo sul sito. Il vb. greco echo  è tradotto con due diversi vocaboli, giugher e tenner, in due diverse occorrenze. Omologhiamo, sostituendo giughes  con tenes.

Gv 04,11 Sinniori : dal v. 19 appare che il termine "signore" non può in questo contesto avere il senso forte di "Signore", ma ha semplicemente il senso formulare di vocativo, tipo "vossignoria". Per questo, ad esempio, l'ultima traduzione "artistica" francese non solo omette, ma trasforma in senso quasi di disprezzo: "Tu n'as rien pour puiser, passant, et le puis est profond...". Sempre la medesima traduzione francese al v. 15 risolve postponendo il termine e scrivendolo quindi al minuscolo: "Donne-moi donc de ton eau, seigneur, dit la femme, ...".

rSeu – Francamente, delle due soluzioni adottate dalla recente traduzione “artistica” francese, preferirei quella relativa al v. 15, che non modifica il significato generale del termine greco: Li narat (sa fèmina : “No giughes nemmancu un’isterzu, segnore, e-i su putu (qui il greco non è più peghè ma frear) est  fungudu; e duncas, dae inùe podes àer/tenner cust’abba ìa/chi dat vida?”. D’altra parte, passant è forse una traduzione valida sul piano psicologico, qualora si sia certi di poter entrare nella psiche della donna, in quel momento e in relazione ai rapporti fra Samaritani e Giudei in generale. Non vorrei essere “sacrilego”, ma a mio modestissimo avviso queste reinterpretazioni  somigliano tanto alle reinterpretazioni delle opere teatrali che da qualche tempo a questa parte imperversano per la vanità dei registi. D’altra parte, un Vostè suonerebbe grottesco, né credo proprio che allora ci si desse del lei. Se proprio volessi tentare una soluzione “dinamica”, azzarderei un “s’istranzu”, in linea con la tradizione sarda (e, mi si consenta, anche con lo stranger/straniero dei film americani).

nPGh: Poneus feti “Tui”?, Ma “kirie” in gregu ddu’est e “Sennori /sinnori” in sardu cumenti in Italianu s’umperat po is sennoris pitius e po su Sennori Deus puru. e chi si ponit in mesu de sa frasi iscritu a pitiu? “Tui non portas strexu po tenniri, sinniori, ...”

circa il v. 15 :

Gv 04,15 nSeu In relazione a quanto già detto a proposito di Sinniori, modifichiamo in: Li narat sa fèmina: Dami ‘e cust’abba, segnore, a tales chi no apa prus sidis e no siga a benner a innoghe a umprire abba”. Due considerazioni. Lo stesso termine greco viene tradotto dall'ultima versione francese in due modi differenti in due differenti versetti; ed eventuali esigenze di sinossi? Inoltre, siamo sicuri che la posposizione ottenga l’effetto previsto? Dàde-nos abba, Segnore, è purtroppo un’invocazione comune in Sardegna. Quanto al minuscolo, what about quando non si scrive ma si parla?  

Gv 04,11 istagnale/isterzu nSeu -Il primo termine vale secchio, il secondo recipiente. Terrei il secondo, parendomi che il primo sia in relazione con il materiale di cui i secchi erano fatti in epoca più recente e fino all’avvento della plastica.

Gv 04,11 su putu : il termine phrear (cisterna, pozzo) al v. 11.12 è diverso dal termina usato al v. 6 peghé, (sorgente, fontana). Forse, dunque, meglio invertire "funtana" al v. 6 e "putu" al v. 11.12?

Gv 04,13 Chinisisiat chi : mi pare una inutile complicazione. Semplicemente "Chi beve", oppure al plurale  "Tutti quelli che bevono".

rSeu Convengo. Possiamo usare onzunu per pas? Quindi, tutto il versetto: Rispondhèit Gesùs e nerzèit: “Onzunu chi ‘ìet de-i cust’abba at a esser torra sididu;….

Gv 04,14 at a bufai : bisogna tenere conto dei tempi dei verbi (ciò che le traduzioni non sempre fanno). Al v. 13 il verbo è al presente (azione abituale e ripetitiva: chi beve); al v. 14 il verbo è all'aoristo (azione puntuale, unica in qualche modo). Come rendere la differenza? Tradurre al futuro, sembra indicare uno stesso tipo di "bere" abituale e ripetitivo. Piuttosto, o allo stesso presente esplicitando la differenza:  "se uno invece beve una volta dell'acqua che io gli darò..." (ma i dogmatici protesterebbero subito per le eventuali implicazioni di "salvezza assicurata"), oppure al passato : "se uno ha bevuto dell'acqua che dò io". Io proporrei qualcosa come: "Chi bufat de cust'acua, dd’at a torrai a pigai sidi; ma chi bufat de s'acua chi donu deu, non dd'at a pigai sidi, mai prus; antzis, s'acqua chi ddi donu deu est po issu una vena de inui bessit (o altro verbo: bundat...) vida sentza de fini", opp. "una vena de acua chi ddi donat vida sentza de fini".

rSeu Mi ci provo, mantenendo tuttavia, finchè possibile, la fedeltà al greco: ma chie ‘ìet de s’abba chi li do eo no at a esser prus sididu in eternu; antzis, s’abba chi li do eo s’at a fagher (preferiei mantenere qui il futuro del greco perché i due “eventi” sono in sequenza temporale) in isse una ‘ena ‘e abba chi bundhat (qui, al presente, in quanto il verbo indica un carattere intrinseco della sorgente) vida chena fine.

nAGh:  Seu de acordiu ca “chinisisiat chi” fait grai sa frasi, pero no ia a ponni “Chi bufat ... chi bufat de s’acua...” puita ca in sardu “chi” tradusit o su “se” italianu o su “che”, non is pronominis “chi, chiunque, uno che”, po custus tocat a ponni “chini” e ia a aciungiri fintzas e “a”:  “a chini bufat...”