© Vangelo di Giovanni 2001. Traduzione
in sardo campidanese, variante del Sarcidano isilese,
di Antioco e Paolo Ghiani.
Consulenza
esegetica di Antonio Pinna.
Proposta di traduzione di Paolo Ghiani con osservazioni di Antonio Pinna e di
Antioco Ghiani.
| Campidanese | Modifiche | Logudorese | Modifiche |
|
20,19 A merì de cussa di e totu, sa primu de is Sabudus (sa primu dì
de sa
cida), sendu cungiadas is gennas de innì anca fiant is iscientis, po
sa
timorìa de is Giudeus, est benniu Gesus, e s'est postu in mesu e ddis
at nau: «Paxi a bosatrus». 20 Apustis chi at nau custu ddis at amostau is manus e su costau. Tandus si fiant alligraus is iscientis, biendi a su Sennori. 21 Tandus Gesus ddis at torrau a nai: «Paxi a bosatrus. Comenti su Babu at mandau a mimi, deu (mandu) ghiu a bosatrus». 22 Apustis chi at nau custu at alidau e ddis narat: «Arricei Spiridu santu. 23 A chini eis a perdonai is pecaus, ddis funt perdonaus, a chini ddus eis a pumpiai, funt pumpiaus». |
20,19 A merì de cussa di e totu, sa primu dì
de sa cida, sendu cungiadas is gennas de innì anca fiant is iscientis, ca
timiant a is Giudeus, fut benniu Gesus, e si fut postu in su mesu e ddis
at
nau: «Paxi a bosatrus». 20 At nau aici e agoa ddis at amostau is manus e su costau. E si fiant meda alligraus is iscientis, biendi a su Sennori. 21 Tandus Gesus ddis at torrau a nai: «Paxi a bosatrus. Comenti su Babu Mannu at mandau a mimi a su mundu, aici e totu deu mandu a bosatrus a su mundu». 22 At nau aici e ddis at alidau ananti e ddis narat: «Arricei Spiridu santu. 23 A chini eis perdonau is pecaus, ddis abarrant perdonaus, a chini ddus pumpiais, is pecaus ddis abarrant pumpiaus». |
||
|
24 Ma Tomasu unu de is Doxi apostulus, cussu chi ddi narànt
Didimu, non
fiat
cun issus candu est benniu Gesus. 25 Is atrus iscientis tandus ddi narànt: Eus biu a su Sennori! Ma issu ddis at nau: «Chi non biu in is manus suas su semu de is obbìlus e pongiu (getu) su didu miu in su semu de is obbìlus e getu sa manu mia a su costau suu, no ap'a crei». 26 E otu dis apustis, is iscientis suus fiant torra aintru e Tomasu (fiat) cun issus. Benit Gesus, a gennas cungiadas, s'est postu in mesu e at nau: "Paxi a bosatrus!". 27 Apustis narat a Tomasu: "Beti su didu tuu a innoi e castia is manus mias e beti sa manu tua e ponidda in su costau miu, e non siast unu chentza de fidi, ma unu chi creit". 28 Tomasu at arrespustu e dd'at nau: "Su Sennori miu e su Deus miu!". 29 Gesus ddi narat: "Poita ca m'as biu as cretiu! Biaus cussus chi fintzas e chentza de ari biu ant a crei. |
24 Ma Tomasu unu de is Doxi apostulus, cussu chi ddi narànt
Alloba, non
fiat
cun issus candu est benniu Gesus. 25 Is atrus iscientis tandus ddi sighiant a nai : Eus biu a su Sennori! Ma issu ddis at nau: «Chi non biu in is manus suas su semmu de is obbilus e no ddui pongiu su didu e chi non pongiu sa manu in su costau suu, no dd’ap’a crei mai. 26 E a is otu dis, is iscientis suus fiant torra aintru e Tomasu puru fiat cun issus. Benit Gesus, a gennas cungiadas, si fut postu in su mesu e at nau: "Paxi a bosatrus!". 27 Apustis narat a Tomasu: "Beti su didu tuu a innoi e castia is manus mias e beti sa manu tua e ponidda in su costau miu, e non siast unu chi non creit, ma unu chi creit". 28 Tomasu at arrespustu e dd'at nau: "Ses tui, Sennori miu e Deus miu!". 29 Gesus ddi narat: "As crètiu poita ca m’as biu? Biadus cussus chi creint fintzas e chentza de ari biu. |
||
|
30 Medas atrus sinnus puru at fatu Gesus ananti de is iscientis suus, chi non funt iscritus in custu libru. 31 Ma custus funt istetius iscritus po bosatrus, po crei ca Gesus est su Cristus, su Fillu de Deus, e poita creendi tengiais vida in su nomini suu. |
30 Medas atrus sinnalis puru at fatu Gesus ananti de is iscientis suus, chi non
funt iscritus in custu libru. 31 Ma custus funt istetius iscritus po bosatrus, po crei ca Gesus est su Cristus, su Fillu de Deus, e po chi, tenendi fidi, potzais bivi in su nòmini suu. |
Gv 20,19 sa primu de is Sabudus : meglio "sa primu dì de sa cida"
Gv 20,19 po
sa
timorìa de is Giudeus : meglio chiarire "chi teme
chi" e nel caso ristrutturare la frase, eventualmente suddividendo in più
frasi..
nAGh: fortzis bastat a nai: ca timiant a is Giudeus
in prus ia
a ponni: fut benniu... e si fut postu...
Gv 20,19 Paxi a bosatrus : in realtà la
traduzione letterale non rende del tutto né il senso del saluto ebraico né la
pertinenza nella situazione concreta, e inoltre non so quanto sia naturale in
sardo. Tanto per pensare (e forse poi lasciare le cose come stanno): Domande: in
sardo, si direbbe "a bosatrus" oppure "a tottus" ? Si
direbbe "paxi"o "sa paxi" ? È vero che si dice
"saludi" e non "sa saludi"... "Saludi a tottus"
del resto potrebbe essere il corrispondente in genere dell'ebraico "shalom
'aleichem" o "salam 'aleikum" (shalom e saludi come
stato generale e globale di "ben-essere"), ma in questo caso la
"pace" ha anche a che vedere con la loro "paura" (difficile
da passare, finché non perdonano a chi ha appena ucciso il maestro e affrontano
il rischio di uscire e di fare la stessa fine...).
Forse si potrebbe proprio giocare con un'espressione poco naturale in sardo per
rendere un senso fuori dal saluto ordinario: "sa paxi a tottus" ( con
un surplus di senso che includerebbe anche quelli di fuori, che bisogna
perdonare per avere la pace: Gesù non sta fondando qui il sacramento della
confessione..."pace" ai teologi).
Gv 20,20 fiant alligraus:
intanto : fiant"o "funt" ? Poi, "alligraus" : mi
pare che non rende troppo, ma non so che cosa non mi suona ... Forse
"alligraus" è poco usato oppure usato solo in riferimento
all'allegria del vino... Forse bisognerebbe intervenire di più nella
ristrutturazione delle frasi, rendendole appena più naturali (senza esagerare).
nAGh: proposada: Tandus is iscientis, biendi a su
Sennori, fiant prexaus / nd’ant tentu prexu
Gv 20,20 Apustis chi
: rendere il participio aoristo con "apustis chi" lo sento
sempre pesante (cfr altre occorrenze già criticate), e el resto non so se ins
ardo sia un modo narrativo corrente.
nAGh: At nau aici e (agoa)ddis at amostau...
Gv 20,20 is manus e su costau : esplicitare "le ferite del..." ? viste le parole di Gv 19,34.
Gv 20,21 su Babu : forse
da rivedere quanto detto (dove?) a proposito di questa espressione. Dicevamo che
in sardo, per riferirsi a Dio si usa(va) l'espressione "Babu mannu".
Si può usare qui? Con l'articolo o senza? Comenti (su) Babu mannu at
mandau a immi, ...
nAGh: deu dd’ia a ponni cun s’artìculu, sentza chi fia chistionendi faci
a pari cun Issu.
Gv 20,21 ghiu : non è
molto pronunciabile né tanto eufonico... I verbi in greco sono usati come
sinonimi: se si trova un buon sinonimo bene, altrimenti pazienza. Potrebbe avere
un buon effetto (senza aggiungere informazioni estranee) specificare nelle due
parti "nel mondo": come ha mandato me nel mondo, così anch'io
mando a voi nel mondo" (servirebbe ad evidenziare l'invito ad
uscire aprendo le porte... che tuttavia una settimana dopo sono ancora chiuse).
nAGh: ??Comenti su Babbu mannu at mandau a mimi a su
mundu, aici e totu deu mandu a
bosatrus a (peri?) su mundu
Gv 20, 21 deu : kai ego : aici deu puru / deu puru
Gv 20,22 alidau :
usato così in modo assoluto, non si capisce che cosa voglia dire. Suppongo che
regga autois insieme con legein, visto anche che c'è
da rendere il senso della prepopsizione en che compone il verbo: soffiò
su/alitò su di loro (chiedere a Tommy). Inoltre, questo "alitare"
mi sembra un po` troppo poco per un gesto che è inteso ricordare il
"soffiare" creativo di Dio in Gen 2,7 ed Ez 37,9. "Alitare"
noi ormai lo facciamo solo quando puliamo gli occhiali o attizziamo il fuoco
senza altri strumenti. Qui Gesù sta dando loro un "vento" che possa
aprire le porte sbarrate... Sono convinto che se usassimo più spesso
"vento santo" per dire "spirito santo" il senso delle cose
sarebbe più chiaro.
PS. Che cosa dite in sardo quando "attizzate" il fuoco
"soffiando" ?
nAGh: àlidu o sùlidu? Po su fogu nosu
naraus “sulai su fogu” e ddu naraus fintzas e po su bentu “su
bentu est sulendi”, innoi perou deu ia a tenni calancuna duda a umperai su
verbu “sulai” puita ca in 22 est postu “a solu” e in sardu podit fai
pentzai fintzas e: “at fueddau a murrungius” o “at fueddau: gi
ddi fut ora!” no isciu chi m’eis cumprèndiu. In dònnia modu chi “àlidu”
est pagu e “sulai” est legiu, s’iat a podi umperai su nòmini : “sùlidu “? po nai: “at getau unu sùlidu”
o “ddis at getau unu (su) sùlidu”.
Gv 20,22 Spiridu : userei minuscola: cfr. nota su "alidau". Senza per questo negare che il riferimento è per "lo Spirito santo", dati altri usi senza articolo. Teneterei così di fr ricordare che all'origine della parola "Spirito Santo" c'è il termine "vento/respiro(=forza...)" di Dio.
Gv 20,23 eis a : e
tuttavia è un aoristo seguito da un perfetto, e dopo un presente seguito da un
perfetto. Forse, bisogna proprio lasciar perdere l'idea che qui si debba
tradurre pensando al futuro del sacramento della confessione.
nAGh: chi apu cumprendiu beni su sentzu de icustus perfetus, sa
relatzioni de is verbus iat a depiri essi aici: “eis perdonau – ddis funt
perdonaus (abarrant) / pumpiais – funt pumpiaus (abarrant)”
Gv 20,24 apostulus : userei il corsivo quando si aggiungono termini singoli (soprattutto termini così importanti come questo di "apostolo ").
Gv 20,24 Didimu : perché
non inserire la traduzione, "il gemello", con l'articolo
eventualmente, al modo con cui in sardo si citano i soprannomi
nAGh: deu no agatu perunu fueddu comunu chi a solu siat
umperau po sa genti po nai “gemello”. Po is animalis agatu: “allobau, nàsciu
a loba”, po sa genti, ma umperaus pagu meda, agatu “fradi mugheddu,
pipiu/fillu de una brenti”, ma no mi parit chi potzant andai beni e aici e
totu is chi ponit Dlcs. Podit essiri pero’ chi in medas biddas de su campidanu
nci apat fintzas e allumingius po nai custu.
Zona
di Nuoro: cropadinos, acropados; de loba (mandrolisai).
Zona di Ozieri: copiolu (Seu),
Gv 20,25 narànt : imperfetto: gli ripetevano, gli continuavano a dire...
Gv 20,25 Chi non :
migliorare la naturalezza di queste espressioni, e forse anche la chiarezza, dal
momento che si usano anche termini un po' rari, almeno dalle nostre parti. Non
è necessario ripetere verbi e termini, se lo si fa dovrebbe essere un effetto
stilistico di caratterizzione del personaggio, e non semplicemente un effetto di
appesantimento. Al limite, si potrebbe ripetere "chi non" (? ).
nAGh: “chi non biu in is manus suas su semu de is
obbilus e chi no ddui pongiu su didu e (chi non) pongiu sa manu in su costau suu no dd’ap’a crei mai (non
nci creu).
Gv 20,25 semu : nAGh: is semus de is manus e de su costau ? “ semu” no est chi mi cumbinciat meda, “ferida” parit italianu ma est umperau giai in sa Carta de Logu.
Gv 20,25 no ap'a crei
: esplicitare un oggetto? No dd'ap'a crei ? Ma forse suona meglio
così, in riferimento anche a una fede in genere.
nAGh: Sa serrada in truncu cun “no dd’ap’a crei”
non mi parit naturali meda, fortzis podeus aciungi “mai” chi su grecu
“mè” ddu premit.
Gv 20,26 E otu dis
apustis : c'è un'espressione sarda per dire questo al passato,
come quando si dice "oi ottu" ?
nAGh: si podit narri: “a is otu dis” puita ca
narendi “otu dis infatu” sa cosa non cambiat meda.
Gv 20,26 Tomasu : kai thomas : frase circostanziale, io espliciterei "Tomasu puru".
Gv 20,27 Beti : è naturale parlando di dito e di mano?
Gv 20,28 dd'at nau: "Su Sennori miu : è il caso di chiarire che non si tratta di un'esclamazione in genere (tipo "madonna mia!" ... ), ma di un riconoscimento indirizzato a Gesù ? Nel caso come? Es. "Ses tui su Sennori miu e su Deus miu" ? opp. "narat a Gesus: Su Sennori miu ... "
Gv 20,29 Poita ca m'as biu as
cretiu : tradurre come domanda o come affermazione in
omologazione a Gv 1,50. Nestle 27 usa interrogtivo in tutti e due i versetti.
nAGh: "(Nci) as crètiu poita ca m’as biu?" ?
Gv 20,29 ant a : tuttavia, aoristo in greco. nAGh: quindi “ant crètiu”
Gv 20,31 creendi : questo modo di dire in sardo è collegato piuttosto a un seguito in genere "falso" (creendi ca fiat innia... e invece non c'era).. Non si potrebbe chiarire ristrutturando un po` la frase? Forse usando il sostantivo "fede" invece che il verbo "credere" (di uso non facile in sardo, come il verbo "creare").
Gv 20,31 tengiais vida
: è naturale? e, infine, è chiaro? se si usasse il verbo
"vivere" semplicemente, o altro modo, per dire "modo nuovo di
vivere nel suo nome"? Cf Prologo.
nAGh: ponendi impari is duas notas si podit tentai una de icustas cosas aici: a) “po (fai)
chi, tenendi fidi, potzais bivi in su nòmini miu”; b) “po (fai) chi potzais
bivi in su nòmini miu poita ca eis tentu fidi”; c) e po mori ca eis tentu
fidi, potzais bivi in su nòmini miu”.?