© Vangelo di Luca 2001. Traduzione in sardo campidanese, variante del Sarcidano isilese, 
di Antioco e Paolo Ghiani. Consulenza esegetica di Antonio Pinna.
Proposta di traduzione Ghiani con osservazioni Pinna.

Luca 4,1-13

Prima e seconda proposta Ghiani; Prima proposta in logudorese [con scelte alternative da valutare] di Socrate Seu

1 E Gesus, prenu de Spiridu santu, ndi fut torrau agoa de su Giordanu e in su Spiridu nci fiat infertu in su desertu e 2 po coranta dis fiat tentau de su tiaulu. E non iat papau nudda in cussas dis e apustis chi fiant acabadas dd'iat pigau famini.

1 E Gesůs, prenu de Spiridu santu, at mňviu de s’arriu Giordanu e in su Spiridu fiat andendi in su desertu  2 po coranta dis e fiat tentau de s’aremigu. In totu cussu tempus  no iat papau nudda e a s’acabbu de icussas dis dd’at pigau fŕmini.

01  Gesus, prenu de Ispěridu santu, si ch'andhčit [s'istejčit / torrčit insegus] dae [dai] su riu Giordanu e, in s'Ispěridu [giutu dae / dai /  s'Ispěridu], che fit dadu 'olta in [fit imbŕtidu in /fit giňmpidu a / si mověat in] su desertu 02  pro baranta dies [si mověat in su desertu pro baranta dies / andhčit peri su desertu pro baranta dies / istčit andhendhe in su desertu pro baranta dies / istaěat andhendhe in su desertu pro baranta dies], sendhe tentadu dae [dai] su diŕulu [e fit tentadu dae / dai /  su diŕulu].  No mandhighčit nuddha in cussas dies [in cussu tempus / in totu cussu tempus] e candho agabbčin [cussas agabbčin /  totu cussu tempus agabbčit] apčit fŕmine [aěat fŕmine / tenzčit fŕmine / teněat fŕmine].

3 Tandus su tiaulu dd'at nau: «Chi ses Fillu de Deus, nara a icusta perda a si furriai a pani». 4 E Gesus dd'at arrespustu: «S'agatat iscritu ca s'omini non at a bivi de pani
feti».




 E nci dd'at infertu a susu e dd'at amostau totus is arrennius de su mundu ind'unu momentu, 6 e tandus su tiaulu dd'at nau : «Ap'a donai a tui totu custu poderi e sa gloria insoru, ca est istetia intregada a mimi e deu dda dongiu a chini bollu. 7 Chi tui duncas t'inginůgas ananti miu, at essiri totu cosa tua». 8 E Gesus arrespundendi, dd'at nau: «S'agatat iscritu: t'as a inginugai a su Sennori Deus tuu e a issu feti as a srebiri».

 

 

 

 

 

 

 

 

 



9 Tandus nci dd'at infertu a Gerusalemi e nci dd'at postu in su cucuru de su tempru e dd'at nau: «Chi tui ses Fillu de Deus, getadinci a basciu de innoi, 10 ca s'agatat iscritu: a is angiulus suus dd'us at a pretzetai po tui po t'achistiri; 11 e, t'ant a pigai in sa manu, aici su pei tuu non at imbruchinai ind'una perda». 12 E arrespundendi, Gesus dd'at nau: «Est istetiu nau: No as a tentai a su Sennori Deus tuu».

3 Tandus s’aremigu dd’at nau: «Giai chi ses Fillu de Deus naraddi a icusta perda a si furriai a pani». 
4 E Gesůs dd’at arrespustu: «Ddu at iscritu: a pani feti non at a campai ňmini ».



5 E nci dd’at infertu a susu e dd’at amostau totus is arrčnnius de su mundu in cussa punta de tempus. 6 Tandus s’aremigu dd’at nau : «A tui t’ap’a donai totu custu poderi e sa gloria insoru, ca a mimi est istetia intregada e deu dda potzu donai a chini bollu. 7 Tui duncas chi t’essast inginugau ananti miu, at čssiri totu cosa tua».
8 E Gesůs arrespundendiddi, dd’at nau: «Ddu’at iscritu: a su Sennori Deus tuu t’as a inginugai e a issu feti as a srebiri». 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


9 Tandus nci dd’at infertu a Gerusalemi e nci dd’at postu in su cůcuru de su tempru e dd’at nau: «Chi tui ses Fillu de Deus, getatinci a bŕsciu de innoi, 10 ca ddu’at iscritu:  

po tui at a pretzetai a is missus suus
a ti castiai beni
;

11 e,

t’ant a portai in prantas de manu,
aici su pei tuu non at imbruchinai in d’una perda
».

12 E arrespundendi, Gesůs dd’at nau: «Est istčtiu nau: No as a tentai a su Sennori Deus tuu».

03  Tandho su diŕulu li nerzčit: "Dadu [giŕ / giai] chi fizu 'e Deus ses tue [Sendhe tue fizu 'e Deus], a-i custa pedra nŕrali de si 'oltare [si mudare] in pane".

04  E Gesus li rispondhčit: "B'est iscritu [S'agatat iscritu]: "No de pane ebběa campat s'ňmine".

05  E lu giutčit in altu e li mustrčit in d-un'iscuta [in d-una matessi iscuta] totu [totugantos] sos regnos de sa terra [de su mundhu].

06  Tandho su diŕulu li nerzčit [E li nerzčit]: "A tie apo a dare totu [totugantos] custos poderes [totu / totugantas / custas potentzias] e-i sa gloria issoro, ca a mie est istada intregada et eo la poto dare a chie cherzo  [a chie cherzo eo]".

07  Si tue, duncas, ti dias imbenujare daenante [dainanti] a mie [Si tue, duncas, mi dias adorare / Si tue, duncas, imbenujadu daenante / dainanti / a mie mi dias adorare], totu diat esser [at a esser] su tou [cosa tua] [diat esser totu su tou / at a esser totu cosa tua".

08  E rispondhčndheli Gesus [E Gesus rispondhčndheli] nerzčit: "B'est iscritu [S'agatat iscritu]: "A su Segnore Deus tou t'as a imbenujare [A su Segnore Deus tou as a adorare] e a Isse ebběa as a servire".

09  Tandho che lu giutčit a Gerusalemme e che lu ponzčit in s'oru prus [pius] altu de su tempiu e li nerzčit: "Dadu [giŕ / giai] chi fizu 'e Deus ses tue [sendhe tue fizu 'e Deus], betaděche dae [dai] innoghe [inoghe],

10  ca b'est iscritu [s'agatat iscritu] [difatis, b'est iscritu / difatis s'agatat iscritu]: "Pro te at a cumandhare a sos ŕnghelos suos [a sos ŕnghelos suos at a cumandhare pro te] pro chi ti custňan [de ti custoěre],

11  e t'an a giůgher in manos issoro [subra sas manos issoro / in prantas de manu / in piantas de manu / in manu a issos] pro chi su pe tou no trambuchet in d-una pedra".

12  E rispondhčndheli Gesus li nerzčit [E Gesus rispondhčndheli li nerzčit]: " Est istadu nadu: "No as a tentare [No t'as a atrivire a tentare / No t'atrivas a tentare] a su Segnore Deus tou".

 

13 E candu at acabau totus is tentazionis su tiaulu nc'est istresiau a illargu de issu fintzas a su tempus giustu. 13 E candu at acabau totus is tentatzionis, s’aremigu nc’est istresiau aillargu po unu certu tempus. 
14 E Gesůs nci fut torrau a sa Galilea cun sa frotza de su Spiridu e sa nomenada sua si fut spainada a ingěriu in totu cussus logus.

13  E candho agabbčit [agabbčin] totu [totugantas] sas tentatziones [onzi tentatzione], su diŕulu s'istejčit [si ch'istejčit / si ch'andhčit atesu] dae [dai] isse pro unu tzertu tempus [fintzas a su momentu istabbilidu / fintzas a su tempus istabbilidu].

14  E Gesus si che torrčit [torrčit / torrčit insegus] a sa Galilča [a Galilča] cun sa forza de ['e] s'Ispěridu e-i sa numenada sua s'isparghčit [si fit idsparta] a inghěriu in totu cussos logos [in totugantos cussos logos / peri totu cussos logos].

 

     

Note

4,01 torrau agoa : In 1,56 avete tradotto semplicemente "nc’est torrada a domu sua". Da collegare con 4,14. Da questo collegamento appare che Gesů sta partendo dal Giordano per tornare in Galilea. Cei 1997 traduce "si allontanň dal fiume Giordano" (Notare l'aggiunta "dinamica" del chiarificatore "fiume"). Da questo punto di vista, si potrebbe fare come Cei e dire "ndi fut partiu".
Occorrenze di ypostrephô:  Cf 
Lk. 1:56: Lk. 4:1; Lk. 4:14; Lk. 8:3; Lk. 17:15; Acts 13:13. 
Nota Antioco Ghiani (=nAGh) :  - agoa: fortzis, ponendi "ndi", si ndi podit fai de mancu de ponni "agoa" .
- desertu: no est propriu unu fueddu antigu sardu, ma fortzis is atras possibilidais ( čremu o logu assolau) non faint a cumprčndiri beni su chi est deaderus su desertu anca fut andau Gesůs. ??

4,01 fiat infertu : gr. čgeto : imperfetto con senso continuativo. Cei 1997 : "si muoveva nel deserto". In luca non č come in Marco dove Gesů "fu condotto dallo Spirito". Qualcosa come "fiat andendi, fiat abarrau", opp. si potrebbe rimanere nell'area del verbo "inferri", visto che anche dopo si tratta di verbi composti con agô: "'nci fiat infertu in su desertu"...

4,01-02 e po : la cong. "e" non c'č in gr. : "nello Spirito si aggirava nel deserto per quaranta giorni, venendo tentato dal diavolo". Meglio abbinare "quaranta giorni" con "si aggirava nel deserto". Se si aggiunge "e" meglio aggiungerla dopo: : "e fiat tentau de su tiau", lasciando la costruzione coordinata. 

4,02: fiat tentau : nAGh :fiat tentau: deu innantis de biri custa tradutzioni, ia furriau sa frasi e ia scritu: su tiŕulu ddi faiat su tenta tenta (AP : il verbo "tentai" č da riconsiderare, ma questo giro non risolve ancora)Cf  4,12

4,02 tiaulu : Cosa scegliere per tradurre diabolos ? Io resterei nella tradizione sarda che in certi contesti indica il diavolo come "s'arimigu" "s'inimigu". Mi sembra che cosě si resta piů vicini al senso del termine greco diŕbolos e anche del termine ebraico satan "l'accusatore, il pubblico diffamatore"; diabolč = falsa accusa.

4,02 e non ... : Qui mi pare che il sardo farebbe a meno della congiunzione. A meno che, cf sotto "in cussas děs".

4,02 apustis : dopo gli usi della settimana scorsa, mi sto facendo l'idea che usare "apustis" per tradurre un genitivo assoluto č da sconsigliare per presupposto. Qui qualcosa come "a sa fini de cussas děs" sarebbe sufficiente.
NAg: - e apustis chi fiant acabadas…: s’iat a podi ponni: a s’acabu (agoa) de icussas dis??

4,03 in cussas dis : oppure: " (E) In totu cussu tempus non iat pappau nudda, e a sa fini ..."

4,03 Chi : Io espliciterei: "Giŕ chi ses ... ", per evidenziare che non si tratta di dubbio, ma di un presupposto di sfida. Il verbo "essere"č all'indicativo, condizione della realtŕ. notare la differenza con 4,07 dove "se tu ti inginocchiassi" č all'aoristo cong., condizione della possibilitŕ. Notare l'ordine enfatico delle parole in greco.
Notare l'enfasi dell'ordine delle parole in greco, dove il termine 'figlio"č separato dal genitivo "di Dio": "se figlio sei di Dio"; qualcosa come : Giŕ chi fillu de Deus ses tui, ... ; cf anche 4,09.

4,03 : S’agatat iscritu :  nAGh : atru modu : Ddu’at iscritu. 

4,03 nara: nAGh nara: a su sardu non ddi dispraxit a affortiai su sentzu cun is pronňminis infatu de su verbu: naraddi; fortzis fintzas e postu apustis de “custa perda”.

4,04 :  ca s'omini : - nAGh : - s’ňmini non at a bivi: cust’ňmini est sempri in mesu: Unu o sa genti?
nAP : Se non ci fosse la pertinenza dell'opposizione /Figlio di Dio vs uomo/, sarebbe per principio da evitare questo linguaggio troppo soltanto maschile. In piů, in certi ambienti sardi "s'omini" č il marito. Abbiamo usato ormai spesso "unu". Si trova un modo di salvare capra e cavoli? 
Inoltre: l'ordine delle parole mi sembra pertinente. Mettere "s'omini" all'inizio toglie incisivitŕ e enfasi a "non di solo pane". 
Inoltre: "ca" si potrebbe anche trascurare, dal momento che sta per i nostri due punti (č vero che dopo non viene usato nemmeno in greco, ma distinguere la presenza o l'assenza di kai  non mi sembra un grande contributo "formale" ). 
Infine: "de pani", mi pare troppo poco per epi artô; in ebraico, č presente l'articolo : non sul pane soltanto vivrŕ l'uomo. Insomma, la presenza dell'articolo o l'assenza non dipende soltanto dal greco, ma anche dall'uso della lingua di arrivo. Per generalizzare, nei proverbi o negli ordini forse in sardo si omette l'articolo: Es. "De pani sceti non  hat a campai ómini", opp. "Non est sceti su pani chi campat s'ómini".
nAGh : at a bivi: custus tempus benidoris non si podint furriai a presentis? non bivit, e in prus s’iat a podiri fintzas e narri, fortzis prus sardu: feti a pani o a pani feti: Cantu prus o mancu:Ddu’at iscritu ca unu (sa genti) no at a  bivi  a pani feti. o chi no Ddu’at iscritu:  no a pani feti  at a  bivi  sa genti ( unu)
rAP: in effetti, il futuro dipende dall'ebraico sottostante di Deuteronomio, dove equivale a un imperativo.

4,05 ind'unu momentu : nAGh : e chi poneus: pag’ora o in pagu pag’ora.  
rAP :
lett. "in una punta di tempo". Non č tanto la brevitŕ del tempo, quanto la simultaneitŕ che č pertinente. Comunemente, noi diremmo  "ind'un atimu". Non sarebbe nemmeno male tradurre alla Chouraki : "ind'una punta 'e tempus" (se si confronta  l'uso di "punta" in sardo ne vengono fuori interessanti connotazioni po custa punta 'e tempus).

4,06 Ap'a donai a tui : attenzione alle posizioni enfatiche: a te darň ... Il Signore Dio tuo adorerai... A me č stata data... Tu, dunque, se mi adorerai...   A tia ap'a donai... A su Sennori Deus tuu t'as a inginugai... Tui, duncas, si ...
nAGh Ap’a donai a tui: puita non: T’ap’a donai? 
- ca est istetia intregada a mimi:
e furriada a s’ativu?: ca mi dd’ant intregada. - rAP: l'attenzione č sulla situazione presente (senso del perfetto): mi č stata data e ce l'ho, perciň posso darla ...  . L'attivo sposta un po' l'attenzione su chi gliel'ha data.

4,06 dongiu : nel senso di "dda potzu tonai", conseguenza della precedente affermazione

4,07 t'inginůgas : periodo ipotetico della possibilitŕ con il cong. aoristo. Qualcosa in sardo circa questo tipo di ipotetica?

4,08 :  arrespundendi : nAGh : arrespundendiddi ?  

4,08 : nAGh- S’agatat iscritu: t’as a inginugai a su Sennori Deus tuu e a issu feti as a srebiri
ita si podit nai de: Ddu’at iscritu: inginugatě ananti de su Sennori Deus tuu e srebi feti a issu.

4,10 po tui po : pesante, anche in greco, ma per l'imitazione ebraica della ripetizione del pronome, non per la ripetizione della preposizione. Se si usano ripetizioni per una accuratezza formale, non dovrebbe essere a scapito della naturalezza. In sardo, ai verbi di  "comandare" segue la preposizione "de" : "su dottori m'at nau de pappai bidrura... ". 
Se si vuole ripetere il pronome, si potrebbe anche mettere in posizione enfatica: po tui at a pretzetai a is missus suus de/a ti castiai beni"
- achistiri : questo verbo non mi č mai piaciuto troppo, perché noi non ce l'abbiamo. Inoltre, tenuto conto di phylassô con la sua componente semantica di "guardare, vigilare", non sarebbe meglio dire semplicemente "castiai" (cf "castia su pippiu")? In piů, bisognerebbe tener conto che il verbo č con una preposizione rafforzativa diaphylassô.

4,11 pigai in sa manu : anche se in 1,56 (Magnificat) la costruzione era diversa, si era perň messo "pigai a sa manu". Qui piů che "pigai" č "portai in manus" (in gr, non c'č l'articolo per "mani")

4,12 tentai : qui il verbo č composto con una preposizione, quindi senso rafforzato: ardire dell'atto nei confronti di Dio, prova decisiva ecc. 

4,13 su tempus giustu : non so se questa comune traduzione molto teologica sia veramente opportuna. Io direi semplicemente "po un certu tempus".

4,14 : io aggiungerei la traduzione del v. 14, in modo da far vedere il completamento dello spostamento iniziato in 4,1 e anche la permanenza dello Spirito con Gesů come traguardo confermato dalla vittoria sulle tentazioni (aspetto narrativo).