© Vangelo di Luca 2001. Traduzione in sardo campidanese, variante del Sarcidano isilese, 
di Antioco e Paolo Ghiani. Consulenza esegetica di Antonio Pinna.
Proposta di traduzione di Paolo Ghiani con osservazioni di Antonio Pinna e di Antioco Ghiani.

Luca 10,1-42

vv. 1-12.17-20 per 8 luglio.

vv. 25-37 per il 15 luglio

vv. 38-42 per il 22luglio

 

1 Apustis de custas cosas, su Sinniori at sceberau atrus settantaduus {alcuni manoscritti:  settanta} iscientis e ddus at mandaus a duus a duus ananti suu a donnia citadi e logu a innui fiat andendi.
2 E ddis naràt: "Su leori est meda, ma is treballantis pagus, pregai duncas su meri (sennori, Sinniori) de su leori chi pongiat treballantis a su leori suu.
3 Baxi: mirai, deu si mandu comenti angionis in mesu de lupus.
4 No ingollais bussa, né bertula, né sandullus e in sa bia non si frimeis po saludai a nemus.
5 A cali si siat domu chi intreis, innantis narai [innantis de intrai a cali si siat domu, narai:]: Paxi a icusta domu.
6 Chi innì ddu at a essiri unu fillu de sa paxi, sa paxi de bosatrus s'at a ibasiai in pitzus suu, ndi chi nò at a torrai agoa a susu de bosatrus (e totu).
7 Abarrai duncas in cussa domu papendi e bufendi su chi ddu at, ca a chini treballat ddi dexit (est dinniu de) sa paga sua. Non si nd'andeis de domu in domu.
8 E candu (chi) intrais a una citadi e s'arricint, papai si chi s'ant a ponniri ananti,
9 e sanai is malaidus chi ddu at e naraiddis: Est acostiendi acanta de bosatrus s'arrenniu de Deus.
10 Ma candu (chi) intrais a una citadi e non s'arricint, candu nci seis bessius a is pratzas insoru, narai:
11 Fintzas e su pruinu de sa citadi de bosatrus chi s'est apicigau a peis nci ddu scutulaus a bosatrus e totu. Ma depeis isciri ca s'arrenniu de Deus est acanta.
12 Si nau ca sa dì Sodoma at podiri aguantai prus chi non cussa citadi.
13 Ohi! Tui, Corazin. Ohi! Tui, Betsaisa. Poita ca chi in Tiro e in Sidoni fiant sussedias is operas poderosas chi funt sussedias in mesu de bosatrus, giai de tempus meda iant ari furriau de pentzamentu bestius cun arroba de sacu e sterrius in su cinisu.
14 Po cussu in su giuditziu Tiro e Sidoni ant a podiri aguantai prus de bosatrus.
15 E a tui Cafarnau,
fintzas a celu ti nci ant a artzai?
Fintzas a s'inferru ti nci anta abasciai.
16 A chini ascurtat a bosatrus ascurtat a mimi, e a chini minuspretziat a bosatrus minuspretziat a mimi".

 

1 Apustis de custas cosas, su Sinniori at sceberau atrus settantaduus {alcuni manoscritti: settanta} iscientis e ddus at mandaus a duus a duus ananti suu a dònnia citadi e logu a innui fiat andendi.
2 E ddis naràt: "Su leori est meda, ma is messaius pagus, pregai duncas su meri de su leori chi pongiat messaius in su leori suu.
3 Baxi: mirai, deu si mandu comenti angionis in mesu de lupus.
4 No ingollais bussa, né bèrtula, né atrus sandullus e in sa bia non si stenteis a saludai e a annovai a nemus.
5 A cali si siat domu chi andeis a bivi, innantis innantis narai: Salludi e paxi a is de (icusta) domu.
6 Chi innì ddu'at unu fillu de paxi, sa paxi chi dd'eis auguriau at a abarrai cun issu, ndichinò si nd'at a torrai e at a abarrai cun bosatrus.
7 Abarrai duncas in cussa domu bivendisì de su chi si donant, ca a chini treballat ddi dexit sa paga sua. No andeis de domu in domu.
8 E candu intrais a una citadi e s'arricint, papai de su chi s'ant a ponniri ananti,
9 e sanai is chi ddui funt malaidus e naraiddis: Est lòmpiu acanta de bosatrus s'arrenniu de Deus.
10 Ma candu intrais a una citadi e non s'arricint, besseinci a is pratzas insoru e narai:
11 Fintzas e su pruinu de sa citadi de bosatrus chi s'est apicigau a peis nci ddu scutulaus a bosatrus e totu. Ma depeis isciri ca s'arrenniu de Deus est acanta.
12 Si nau ca, in sa dì de su giudìtziu, Sodoma at podiri aguantai prus chi non cussa citadi.
13 Ohi! Tui, Corazin. Ohi! Tui, Betsaisa.
Poita ca chi in Tiro e in Sidoni fiant sussedias is operas poderosas chi funt sussedias in mesu de bosatrus, giai de tempus meda iant ari furriau de pentzamentu bestius cun arroba de sacu e sterrius in su cinisu.
14 Po cussu in su giuditziu Tiro e Sidoni ant a podiri aguantai prus de bosatrus.
15 E a tui Cafarnau,
fintzas a celu ti nci ant a artzai?
Fintzas a s'inferru ti nci ant a abasciai.
16 A chini ascurtat a bosatrus ascurtat a mimi, e a chini minuspretziat a bosatrus minuspretziat a mimi".

 

17 Is settantaduus fiant torraus cun prexu, narendi: "Sinniori, fintzas e is dimonius s'abarrant a sa sutta cun su nomini tuu".
18 E issu ddis at nau: "Deu bia s'aremigu arruendindi de su celu comenti unu lampu.
19 Mirai, deu s'apu donau su poderi de apetigai (caminai in pitzus de) tzerpentis (colorus) e scrapionis, e de donnia frotza de su nimigu e nudda s'at a noxi.
20 Ma non si ndi prexeis ca is ispiritus si ponint a sa sutta de bosatrus, prexaisindi prus a prestu ca is nominis de bosatrus funt iscritus in is celus".

 

17 Is settantaduus fiant torraus cun prexu, narendi: "Sinniori, fintzas e is dimonius s'abarrant a sa suta candu faeus su nomini tuu".
18 E issu ddis at nau: "Deu bia s'aremigu arruendindi de su celu comenti unu lampu.
19 Ca deu s'apu donau sa fortza de apetigai (caminai in pitzus de) tzerpentis (colorus) e scrapionis, e de donnia frotza de su nimigu e nudda s'at a noxi.
20 Ma non si ndi prexeis ca is ispiritus si ponint a sa sutta de bosatrus, prexaisindi prus a prestu ca is nominis de bosatrus funt iscritus in is celus".

21 In s'ora e totu Gesus si fut moviu a prexu in su Spiridu santu e iat nau: "Laudau sias tui, Babbu, Sinniori de su celu e de sa terra ca as cuau custas cosas a is sabius e a is de capìa e ddas as donadas a conosci a is pitius. Éi, Babbu, poita ca aici est aggradessiu ananti tuu.
22 Donnia cosa m'est istetia intregada de Babbu miu (Babbu miu m'at intregau totu) e nemus connoscit e chini est su Fillu, foras che su Babbu e chini est su Babbu foras che su Fillu e a chini totu su Fillu ddu bolit donai a connosci".

23E si fut furriai a disparti faci a is iscientis suus e ddis at nau:"Biadus is ogus chi bint su chi bieis bosatrus.
24 Si nau fintzas ca medas profetas e urreis ant disigiau de biri (iant ari bofiu biri) su chi bieis bosatrus e no dd'ant biu, e ascurtai su chi ascurtais bosatrus e no dd'ant ascurtau.

 

vv. 21-24 per ora saltati

 

 

25 E unu dottori de sa lei si nd'est pesau po ddu ponni a proas, narendiddi: "Su maistu, ita depu fai po eredai sa vida eterna?".
26 E issu dd'at nau: "In sa lèi ita ddu at iscritu? Comenti (Ita) ddu i ligis?".
27 E issu arrespundendi at nau: "As a istimai a su Sinniori Deus tuu cun totu su coru tuu, e cun totu s'anima tua e cun totu sa frotza tua e cun totu sa menti tua (cun totus is sentidus tuus) e s'atru comenti a tui e totu".
28 E dd'at torrau: "As arrespustu su giustu; fai aici e as a tenni sa vida".

 

25 Tandus unu dotori de sa lei si nd'est pesau e dd'at nau po ddu tentai: "Su maistu, faendi ita, ap'a tenni vida de Deus?".
26 E issu dd'at nau: "In sa lèi ita ddu'at iscritu? Comenti ddui ligis?".
27 E issu arrespundendi at nau: "As a istimai a su Sinniori Deus tuu cun totu su coru tuu, e cun totu s'ànima tua e cun totu sa frotza tua e cun totus is sentidus tuus e is àturus comenti a tui e totu".
28 E dd'at nau: "Gei as arrespustu beni; faendi aici as a tenni vida".

 

29 E cuddu ca si boliat ponni in su giustu at nau a Gesus: "e chini est s'atru po mimi?".
30 E Gesus iat sighiu a fueddai: "Un'omini fiat abascendinci de Gerusalemi faci a Gerico e nci fut arrutu a mesu de is bandidus (furonis) e issus dd'iant spollau, dd'iant carriau de liagas e si ndi fiant andaus lassendiddu mesu mortu.
31 Po sorti tandus unu predi fiat abascendi in sa bia e biendiddu nci fut sighiu a passai prus ananti.
32 Fintzas e unu levita fut lompiu a su logu, dd'iat biu e nci fut sighiu a passai prus ananti.
33 Ma unu Samaritanu, sendu issu puru in sa propia bia, passendi a su costau dd'iat biu e nd'iat tentu piedadi (ndi ddi fut partu lastima).
34 E fut acostiau, dd'iat trogau is freaduras e dd'iat getau ollu e binu, nci dd'iat setziu a su bestiolu e nci dd'iat portau a sa starìa, coidadosu cun issu.
35 E su'n cras nd'iat bogau a foras ddus arrealis e ddus iat donaus a su stariargiu e dd'iat nau: "Fai su coidadosu cun issu e su chi as a ispendiri in prus ti dd'ap'a donai a sa torrada".
36 Chini de icustus tres ti parit chi siat istetiu s'atru po cussu chi nci fut arrutu a mesu de is bandidus?".
37 E cuddu dd'at arrespustu: "Su chi at tentu piedai cun issu".
E Gesus dd'at torrau: "Bai e fai tui puru aici e totu".

 

29 E cuddu po si ponni in su giustu at nau a Gesus: "e chini funt is àturus chi depu stimai aici?".
30 E Gesus at sighiu a fueddai: "Un'òmini fiat calendinci de Gerusalemi faci a Gericu e nci fut arrutu a mesu de is bandidus e issus dd'ant spollau, dd'ant carriau de cropus e si ndi funt andaus lassendiddu mesu mortu.
31 Po sorti, tandus, unu predi de su tempru fut calendi in cussa bia e biendiddu at sighiu a andai, passendi a s'atra parti.
32 Fintzas e unu levitu fut lompiu a su logu e biendiddu at sighiu a andai, passendi a s'atra parti.
33 Ma unu Samaritanu, sendu issu puru in sa propria bia, lompit anca fut issu e nd'at tentu piedadi.
34 E fut acostiau, dd'at stirau unu pagu de ollu e binu, dd'at trogau is freaduras e nci dd'at setziu a su bestiolu e nci dd'at portau a sa staria e nd'at tentu coidau.
35 E s'incras nd'at bogau a foras ddus arrealis e ddus at donaus a su stariargiu e dd'at nau: "Teni coidau cun issu e su chi as a ispèndiri in prus, deu e totu ti dd'ap'a donai a sa torrada".
36 Chini de icustus tres ti parit chi siat stetiu s'àturu po cussu chi nci fut arrutu a mesu de is bandidus?".
37 E cuddu dd'at arrespustu: "Su chi dd'at fatu sa caridadi de ddu suncurri".
E Gesus dd'at nau: "Bai e fai tui puru aici e totu".

 

38 In s'andari insoru issu est intrau a una bidda. E una femina chi ddi narànt Marta dd'at arriciu.

39 E issa teniat una sorri, chi ddi narànt Maria, custa s'est setzia acanta de is peis de su Sinniori e ascurtàt su fueddu suu.

40 Marta a s'umbessi fiat totu afainada po s'ita fai meda (Po sa cosa meda de fai). 

Tandus est andada ananti e at nau: "Sinniori, non ti nd'importat nudda chi sorri mia m'apat lassau sola po attendiri (srebiri)? Naraddi duncas a benni a m'agiudai".
41 Su Sinniori arrespundendi dd'at nau: "Marta, Marta, tui donas pistighingiu e ses atropelliada po medas cosas. 42 Ma una cosa feti est necessaria. Maria duncas at isceberau sa prutzioni bona e non si ndi dd'ant a pigai".

 

38 In s’interis chi Gesus fiat andendi impari cun is iscientis suus, issu est intrau a una bidda, e una fèmina chi ddi narànt Marta dd'at arriciu in domu sua.
39 Issa duncas teniat una sorri, chi ddi narànt Maria, custa si fut sètzia in peis de su Sinniori e fiat ascurtendi su fueddu suu.
40 Marta po contras fiat totu afainada po dd’atèndiri mellus.

Tandus issa si dd’est posta ananti e dd’at nau: "Sinniori, non ti nd'importat nudda chi sorri mia m'apat lassau a sola po atèndiri? Naraddi duncas a mi donai una manu de agiudu".
41 Su Sinniori arrespundendi dd'at nau: "Marta, Marta, tui ti donas pistighingiu e ses atropelliada po medas cosas. 42 Ma de una cosa feti nci at abbisongiu. Est aici, est Maria chi s’at isceberau sa parti giusta e non si ndi dd'ap’a pigai deu".

 

 

Note

Lc 10,01 sceberau : il confronto con At 1,24 evidenzia che la differenza tra anadeiknumi "mostrare" e eklegomai "scegliere". Cf Lc 1,80 "manifestazione" Cei. 
In sardo mi pare che il senso è quello, ad esempio, di quando (memorie infantili...) in un gruppo si indica chi farà parte di una squadra e chi di un'altra. Certo si tratta di "sceberai" ma nel senso di "indicare chi sarà incaricato di che":  qualcosa come "ponni a parti" o simile.

Lc 10,01 treballantis : è vero che il greco usa un termine generico, ma dato che si usa prima un termine specifico in sardo, non si potrebbe usare qui "messaius" ?


nAGh: Giustu “messàius” ca setzit mellus cun “leori”, ma sa de duas bortas ia a ponni “chi pongiat (mandit ???) messàius in (e non a) su leori suu”

Lc 10,04 frimeis : oppure, visto che si sta specificando in aggiunta, "non si stenteis" (?). In più, "saludai" è qui troppo poco, visto che oggi significa "dire buon giorno". Forse si può chiarire in qualche modo come: "non si stenteis saludendi" "non si stenteis in saludus/in visitas (?) cun nemus". Insomma, usare quelle espressioni che anche in sardo indicano un "saluto" secondo le norme sociali tradizionali: passare in un paese e salutarvi un conoscente, può voler dire dal fermarsi per un bicchierino e chiedere notizie di tutti al fermarsi per pranzo ecc., visitare gli altri parenti... fare un giro insieme per trovare gli amici, ecc. (si può fare un romanzo).

nAGh:  nosu custumaus a narri: “non t’abarris annovendi sa genti”; “chi ti stentas a annovai a totus” e atras propriu po narri ca unu “abarrat pregontendi e narendi novas a chini totu atobiat. Iat a bisongiai a biri chi custu modu de nai est bastanti connotu in campidanu po ddu podi cumprendi totus. Iat a podiri essi: “Non si stenteis saludendi e annovendi / a saludai e a annovai a nemus”

“bussa” “Ballàntion” sacculum” bai e cica ita casta de sachitu fiat: a mimi mi benit a conca fintzas e “tasca” e “bertula” , ma sa bertula portat duus foddis; sa “tasca” fut e est de peddi de craba e assimbillat a unu zaineddu e sa “bussa” podit essi de medas castas. Mah!

Lc 10,04 sandullus : visto che si può specificare, per maggiore chiarezza: "un'atra pariga de sandullus". È vero che si capisce lo stesso che non è che devono andare scalzi, ma ...

nAGh:
fortzis bastat a narri “atrus sandullus
- in Marco 1,7 iaus postu “andalis” po su propriu fueddu.

rAP : sì, ma nella prima versione del 98

Lc 10,05 A cali si siat... : forse la prima proposta? Sembra tra l'altro suonare meglio (lascia più distante "domu"). 

Lc 10,05 intreis : in realtà, dall'insieme (cf v. 7), appare che non si tratta semplicemente di "entrare" in una casa ma di "stabilirvisi". Il senso è quasi simile a quando in sardo si dice che "funti intraus (a bivi)" ad es. in una casa nuova.

nAGh: tandus tocat propriu a ddu ponni “a bivi” “andai a bivi”?

Lc 10,05 innantis de intrai : non si tratta di "prima di entrare" (sintatticamente sarebbero già entrati), ma "prima di tutto" "prima di iniziare a dire il vostro messaggio sul regno": insomma, prima di essere missionari annunciatori e di parlare di Dio, ricordatevi di rispettare la buna educazione e di dire che qualunque cosa diciate sul regno, si tratta di un "regno di pace" "che porta pace" (e non un sacco di altre cose superflue, come abbiam fatto noi lungo le nostre strade di missione). Anche nella prima versione, io tenterei di far capire questo mettendo "innantis de totu". In più, vedi nota seguente.

nAGh: sa forma prus sarda iat essiri: “innantis innantis” può sembrare troppo colloquiale, ma forse meno traduzionese.

Lc 10,05 Paxi a icusta domu: dovrebbe apparire che si tratta del saluto usuale. Anche per esprimere meglio il concetto di shalom  del saluto ebraico, io ci aggiungerei "saludi e paxi  a totus in custa domu" (d'accordo, è troppo. Ma prima si aggiunge poi si toglie a seconda dell'effetto...).

nAGh: atras variantis, pitica, po nai sa beridai, iant a podiri essiri: “saludi e paxi a totus is de icusta domu / is de domu”.

Lc 10,06 unu fillu de sa paxi: intanto. forse il semitismo "figlio di..." si rende meglio se si toglie l'articolo (del resto assente in greco) : "unu fillu de paxi". C'è un modo di dire simile in sardo? Che cosa circa le espressioni sarde costruite con "genti de..." ? Si potrebbe dire "genti de paxi" ? 

nAGh: Innantis innantis deu creu chi siat prus giustu cun s’articulu indeterminau a ponni: “ ari/ai e no essiri”: “Chi innì ddu’at ai unu fillu de paxi” o chi si bolit ponni “genti”: “Chi innì ddu’at ai genti de paxi” Is agetivus “ (genti) paxiosa, apaxiadora” no mi parint chi dongiant s’idea giusta.?

Lc 10,06 torrai agoa a susu : non mi suona l'intera frase. Troppo letterale e poco naturale. Per "ibasiai", il senso del greco non è in fin dei conti quello di "riposare", ma di "rimanere" (la benedizione di pace partita da voi "rimane" ormai efficace ed autonoma su di loro). Da qui, l'utilità di specificare il senso del possessivo "la vostra pace" come "la pace che voi gli avete augurato" (o simile). 
Perciò: "ndi chi nò si nd'at a torrai e abarrai cun bosatrus". 

nAGh: postu ca no est facili a agatai un’atru modu po nai “Auguriai”, e ca fortzis est mellus a torrai a ponni “at” innantis de “torrai” sa frasi intrea iat a podiri essi aici: “Chi innì ddu’at unu fillu de paxi, sa paxi chi dd’eis auguriau at a abarrai cun issu, ndichinò si nd’at a torrai e at a abarrai cun bosatrus.

Lc 10,07 su chi ddu at :mi sembra troppo ambiguo; 
a) intanto in ta par'auton, parà mi sembra meglio capirlo con "da loro" che "presso di loro" : "ciò che viene da loro, ciò che vi danno"; 
b) poi, "papendi e bufendi" ha in sardo un tono un po' di buontempone sfruttatore.  Potrebbe essere un'espressione da vedere in "Preguntas e torradas". Qui mi pare che equivalga a "vivere" "bivendi de icussu chi si giaint" "bivendi impari cun issus" (cf 5,30 dove "mangiare e bere'indicava la 'comunanza' di Gesù con i peccatori ). Del resto, il rovescio poi è detto subito dopo come: "non andate di casa in casa".

nAGh:bivendisì de su chi si donant”? fintzas e in 10,8 deu ia a ponni “papai de su chi s’ant a ponniri ananti”

nAGh: Non si nd'andeis de domu in domu. Mi parit graixeddu, pentzu chi bastit “No andeis de domu in domu”

Lc 10,09: e sanai is malaidus chi ddu at: custa propriu no mi praxit: “e sanai is chi ddui funt malaidus” o “e sanai is malaidus chi ddui funt” o chi no’, ma est prus azardau “e sanai is malaidus, chi ndi ddu’at”

Lc 10,09 Est acostiendi : il perfetto però indica il risultato durevole dell'azione: cf le traduzioni tipo "è vicino a voi".  Del resto così è tradotta la medesima forma verbale al v. 11 "est acanta". Il senso mi pare quello che in sardo appare quando si dice "est arribau (a innoi/a innoi puru / de/a bosatrus)".

Lc 10,10 candu nci seis bessius : il solito participio aoristo, che non deve complicare il giro di frase né sardo né italiano  ...:  semplicemente, in modo diretto con due imperativi: besseinci ... e narai.

Lc 10,12 Si nau ca sa dì : frase che risulta troppo ellittica. Bisogna almeno specificare "nel giorno del giudizio" "in sa dì de su giuditziu" (come si dice spesso anche in sardo).

... rapidamente (causa tempo...):

Lc 10,17  cun su nomini tuu : chiarendo: "candu fadeus su nomini tuu".

nAGh: s’iat a podi fintzas e nai: “candu nomenaus a tui

rAP: però, "candu fadeus su nomini" mi sembra dare più l'idea di un nome portato avanti come appoggio, punto di forza.

Lc 10,19 Mirai : cf. 'preguntas"; qui ha valore confermativo: Infatti... Poita ... ecc. 

Lc 10,19 su poderi : solita antipatia per questo termine. Qui equivale a "fortza".

Lc 10,21-24 per ora saltati

Lc 10,25 E  : in greco c'è kai idou. Le traduzioni tendono a tralasciare (cf Vargiu, sempre su Ldc-Abu), interpretando l'espressione "ed ecco" come un modo per passare ad un'altra situazione. Tuttavia, mi sembrerebbe che a questo scopo Luca utilizzi non questa espressione ma l'altra forma semitizzante "e avvenne che...". In attesa di più puntuale verifica cfr. l'uso di kai idou in 1,20.31.36; 2,25; 5,12 (subito dopo kai egeneto); 5,18 (introduce il fatto di cui si è appena introdotto il contesto); 7,12.37 (idem);  8,41 (idem); 9,30 (idem); 9,38.39 (idem: Cei "ad un tratto" e "ecco"); 11,31.32 (quasi conclusione); ecc. Mi pare che in tutte queste occorrenze il collegamento con quanto precede sia innegabile. Tralasciarne del tutto la traduzione non mi sembra corretto. 
In effetti, il commentario del World Biblical Commentary dice: " The opening kaiv ijdouv (lit. "and behold") is characteristically Lukan (twenty-six times in the Gospel; here the role of its emphasis is to mark off the new section [this function is not paralleled in Luke])", dove però non è logico dire che l'uso di questa espressione con la funzione di introdurre una nuova sezione è unico fra le 26 occorrenze di Luca. Non sarebbe più logico dire che invece c'è anche qui un collegamento con quanto precede? 

In realtà, anche nel nostro caso i collegamenti non mancano ed è bene farci almeno allusione. Gesù ha appena detto che solo il Figlio conosce il Padre: ora egli viene sfidato a dire che cosa uno deve fare per entrare nel regno di Dio; 
Gesù ha appena detto che Dio ha nascosto certe cose ai sapienti: ora è proprio un "sapiente" che lo interroga;
Gesù ha appena benedetto-lodato i discepoli perché hanno visto ciò che profeti e re non hanno visto: ora egli presenta un racconto in cui tre persone vedono la medesima cosa, ma solo uno si ferma a fare ciò che un "prossimo" fa.
In più: avendo detto dell'importanza di amare Dio e il prossimo, Luca aggiunge (sarà letto la domenica seguente) un racconto su una donna che invece sembra non osservare questa regola (non aiuta la sorella a preparare il cibo per l'ospite!), ma se ne sta ad "ascoltare" l'ospite Gesù. 
L'impressione è che l'insieme scriba-parabola + Marta-Maria formi un dittico in cui Luca presenta il fare e l'ascoltare come caratteristica del discepolo. E la figura del discepolo era proprio uno dei temi della sezione precedente dell'invio.

In conclusione: le traduzioni vanno da un (troppo) generico "One day" NLT, ad un (troppo) preciso "Just then" NRS.

A metà strada NJB (che mi sembra buona anche per la costruzione d'insieme della frase):  And now a lawyer stood up and, to test him, asked,...".

In sardo, qualcosa come: "Insaras / Cand'eccu (non è molto sonoro...), un dottori de sa lei si nd'est pesau e dd'at nau po ddu ponni a proas...". In questo caso, il participio "tentandolo" è collegato al "dire" e non all' "alzarsi".   

torna al testo (v. 26)

Lc 10,25 ponni a proas:  in Lc 4,2.12 si è usato "tentau" e "tentai".  
Se però si volesse esplicitare il collegamento con quanto precede, si potrebbe esplicitare il complemento oggetto dicendo ad esempio "mettere alla prova la sua sapienza", in questo caso differenziando il senso del verbo "tentare" che qui sembra diverso dal senso che il verbo ha nel cap. 4. Qui si tratta delle usuali sfide tra rabbini, anche se niente impedisce di collegare una simile sfida con quella del "tentatore" per eccellenza. 
Ma tutto questo, forse, si può lasciare al lettore e alla sua capacità di lettura. Non sarà stato inutile tuttavia averne accennato.

Lc 10,25 eredai sa vida eterna: avendo fresco il corso su Giovanni, preferirei tradurre "vida eterna" con "vida de Deus", per indicare la qualità e non la quantità della vita. Tuttavia, Lutero direbbe che si tratta di espressioni ormai integrate nel vocabolario comune e dottrinale.

Inoltre, in greco non c'è l'articolo determinativo, ciò che porterebbe a dire che è proprio la qualità di vita che è in questione. Sottolineare il verbo "ereditare" e il senso di "vita dopo morte" è già fare una lettura "cristiana" post eventum. 
Infine, se si trovasse un modo per non usare il verbo "dovere"  sarebbe anche meglio, visto che in greco non c'è, e tanto per distanziarci dalle abitudini di traduzione.

Qualcosa come: "Su maistu, fendi ita cosa ap'a tenni vida donada de Deus?". Ma forse siamo troppo nel dinamico.

nAGh:  fortzis si ndi podit fai de mancu de ponni “cosa”

Lc 10,26 ddu i ligis : che cosa circa la scrittura ddu i ? 
nAGh:  “ddui” feti unu sbàlliu scriendi, comenti “ddu” in su propriu versetu:”ddu’at ”

Lc 10,27 s'atru : io userei il plurale "is aterus" (con o senza "e" ?)
nAGh: is tres modus prus comunus in campidanesu funt “atru, àteru, àturu” , sa varianti nosta iat èssiri “àturu

Lc 10,27 cun totu su coru tuu : o "de totu su coru tuu, de ...,  de... "?
nAGh: deu apu sèmpiri intèndiu “cun totu su coru” chi s’agatat unu modu cun “de” creu chi siat sentza de articulu “ de totu coru”, ma mi parit prus italianu che sardu.

Lc 10,28 torrau : però mi sembra che il verbo "torrai" non è stato usato molto e con regolarità per "rispondere". Qui poi il testo non dice "rispose", ma "disse" semplicemente. A dir il vero, forse bisognerebbe esaminare meglio quando in sardo si usa "torrai" per "rispondere". Non mi sembra un uso generico, ma specifico (si usa forse per dire "rispondere per le rime"? o qualcosa di simile).   
cf v. 30

Lc 10,28 As arrespustu su giustu : impressione di scioglilingua. orthos fu tradotto "paris" in modo idiomatico in Mc 7,35 (fueddat paris). Io direi qualcosa come: "Ge' as arrispustu beni. Si tui ddu fais, as a tenni vida".
nAGh : Innoi puru mi parit ca sa frasi funtzionat beni fintzas e sentza de «tui»

Lc 10,28 tenni sa vida : però, siccome Gesù non riprende l'espressione "ereditare vita eterna", io userei semplicemente "tenni vida".      

Torna al testo v. 29

Lc 10,29 ca si boliat ponni in su giustu : mi sembrerebbe meglio mantenere una medesima costruzione per i due scopi successivi del dottore della legge: la prima volta parla "per metterlo alla prova", la seconda "per volersi giustificare, per voler giustificare la sua domanda". Insomma, prima viene con la pistola, poi con lo specchio. Il quale ultimo sembra ancora più pericoloso della prima. Il dottore non è capace di porsi di fronte a Gesù come "da persona a persona". Gesù allora apre il "laboratorio di simulazione di rapporti" : la parabola. Dove finalmente il dottore riesce a superare ogni etichetta e descrive le cose come stanno, senza usare le tante etichette-trabocchetto che il testo gi ha messo a disposizione: samaritano, prete, levita. Lui dirà soltanto: "chi ha avuto compassione di lui".

nAGh:
“Scusai” “giustificai” ? dificili a agatai aturus modus.

Lc 10,29 e chini est s'atru po mimi? : eh già... e cosa vuol dire? 
Una volta che si interviene traducendo "il prossimo" con "s'atru/is atrus" bisogna esplicitare ulteriormente: "chini funt is aterus chi deu depu stimai de aicci?". O qualcosa di simile. 

Lc 10,30 iat sighiu a fueddai : andrebbe anche bene. Letteralmente, il greco ypolambano  sarebbe "ricevendo (Lui/le sue parole) disse". Si tratterebbe qui esattamente del caso di "risposta/torrada".  

Lc 10,30 abascendinci : o il verbo "cabai" ? Da noi mi sembra più usato in     questi casi: "No cabas oi a Casteddu?" ecc. 

Lc 10,31 liagas : oppure, più usato, "de cropus".
nAGh: is “liagas” funt sa cunseguentzia de is cropus, ma est siguru ca in s’ora dd’ant donau una surra de “cropus

Lc 10,31 unu predi : mi sembra meglio specificare "del tempio".

Lc 10,31 sighiu a passai prus ananti : non è "più avanti" ma "dall'altra parte", movimento contrario a quello del samaritano che invece "si avvicina". Oppure: at sighiu a andai, passendi a s'atra parti.
Inoltre: idon è lo stesso nei tre casi: a me sembra meglio "biendiddu", in tutti e tre i casi. Appare meglio la differenza del comportamento ultimo.

Lc 10,31 in sa bia : lett. "in quella strada", cioè in quella "medesima" strada. Inoltre: "sa ia" si usa per una strada "regionale" ? 
nAGh: “bia” pentzu chi siat su fueddu prus comunu po nai una “bia manna” In logu nostu a sa “centrali sarda de is romanus” ddi nant ancora oindì “sa bia de is caminantis” o chi no’ podit essiri un’àndala, un’andaledda, unu mori e aturus

Lc 10,32 levita : termine tecnico... 
nAGh: custu fut unu “chirigu“. Si depit sardizai o no ? “levita” o “levitu”?

Lc 10,33 passendi a su costau : anzitutto, in generale: i movimenti sono importanti in quanto sono tutti contrari al "passare dall'altra parte" dei primi due. Quindi bene lasciare il tempo diretto del greco. 
Poi: se dici qui "passendi a su costau", che progresso c'è dopo quando dici: "si fut acostiau"?
Per me si tratta di una variante della frase introduttiva precedente "lompiu a su logu". In conclusione: "arribada anca fut issu e biendiddu ...". 

nAGh: antipatia po antipatia, deu ndi tengiu una manna meda po su verbu “arribai”= arrivare; su sardu giustu iat essiri “lòmpiri

torna al testo v. 33

Lc 10,33 nd'iat tentu piedadi (ndi ddi fut ...) : iat .. fut... : allora, i famosi tempi ... : questione sempre spinosa da mettere in pratica. O forse "fut" equivale a "iat", invece di "fiat" ? 
nAGh: mi parit ca custu si fut giai nau (cida passada?): fiat = fut = era; iat = aveva. Ma sa chistioni no est custa: tocat a si setzi totus a ingiriu de una mesa e a ndi discuti cun ora.

Lc 10,34 trogau is freaduras e dd'iat getau ... : Tuttavia, se si usa un tempo diretto per tutti i due verbi, bisognerebbe metterli in ordine crono-logico. Altrimenti, lasciare il participio per il versare l'olio e il vino. 

Per il verbo "versare", c'è una certa simpatia ricorrente per il verbo "getai", che qui non mi pare il più adatto. In questi casi di medicamento, noi usiamo più comunemente il verbo generico "ponni", oppure "spramai".

nAGh:
“ponni” est su prus comunu, « spramai » nosu ddu naraus po unu chi nd’at boddiu sa sprama (spavento), cancuna borta, po una pumada naraus “tiraddi (spainaddi) pagu pagu pumada”

Lc 10,34 coidadosu cun issu : perché questa costruzione improvvisa con un "aggettivo assoluto" al posto di un verbo di azione come in greco e come normalmente in sardo? 

Al v. 35 "fai su coidadosu" è proprio brutto. Ma voi lo usate? 

nAGh: in bidda ddu naraus, ma no est prus comunu meda e fortzis non totus ddu cumprendint. S’iat a podi nai: “nd’at tentu cura de issu” “s’est incurau...” “ donai a cura” non tropu bellus, ma...

S’iat a podi ponni “atendi”, ma ddu’est giai in Lc 10,40 po tradusi “diakonein” iat a abarrai “achistiri”, ma mi parit ca est unu de is fueddus “con antipatia congenita” e tandus?

Lc 10,35 ti dd'ap'a donai : ego : espressione enfatica in greco per posizione e per ripetizione: deu e totu..., oppure in sardo posposto: ti dd'apu a donai deu...
Per  in sa torrada : letteralmente sarebbe "in sa torrada mia": io preferirei dire: "deu e totu ti dd'apu a donai candu torru a passai innoi (cf il senso delle due preposizioni: epi-an-erchomai).

Lc 10,36 istetiu s'atru : dunque, buon collaudo per l'uso di "atru" per "prossimo" e per tutti gli aggiustamenti che ne derivano. 

Per il senso: la riflessione finale che ne deriverà intr\vedo che avrà il sapore di Buber, Levinas, Jonas : guarda caso, tutti pensatori ebrei. Si esiste, si diventa, solo se si arriva ad essere "altri", in relazione. Altrimenti, non si è "nessuno". 

Per la traduzione:  in greco "prossimo" non ha l'articolo; gegonénai  è un perfetto, il cui senso migliore mi pare "è diventato" "si è mostrato essere, si è comportato come... ".

Dunque? Potrebbe andar bene la traduzione proposta, in attesa di una maggiore chiarezza e naturalezza oppure in attesa di abituarsi alla nuova sonorità...

Lc 10,37  tentu piedai cun issu : però, "colui che ha fatto la misericordia" mi sembra possa avere in sardo un'equivalenza migliore, visto che abbiamo ad esempio un'espressione come "fai sa caridadi". "sa caridadi" in sardo mi sembra proprio corrispondere ad eleos in greco.

nAGh: “fai sa caridadi” a solu, ddu naraus po fai sa lemùsina; sigomenti atras bortas eus aciuntu cancuna cosa po crariri, fortzis innoi s’iat a podiri aciungiri: “su chi dd’at fatu sa caridadi de ddu suncurri” ?

tornare al testo v. 38

Lc 10,38 In s'andari insoru : naturale ? Mi sembra meglio mantenere una omogeneità fra tutte le menzioni del "cammino" verso Gerusalemme: 9,51.52.57; 10,38; 13,22; 14,25; 17,11; 18,31.35. 
In 9,51 si è usato (per ora) solo "impunnai" includendo l'andare nella decisione dell'andare; 
in 9,52 si è usato il termine "caminu" con il verbo "ponni": "postus in caminu";
in 9,57 si è usato il termine "caminu"con il verbo "fari" : "faendi caminu"
in 10,38 (qui) si può dire (esplicitando ed evitando il passaggio da "essi" a "lui", quasi che Gesù entri mentre gli altri continuano): In s'interis/in su mentris chi Gesus fiat fendi caminu paris cun is iscientis, issu est intrau a una bidda, e una femina ... (senza dividere le frasi, che sono collegate dal solito de).

nAGh: In s'andari insoru: seu de acòrdiu ca sa frasi, tradùsia fueddu po fueddu non funtzionat, perou custu “faendi caminu” non mi fut pràxiu s’atra borta e non mi praxit mancu imoi, mi parit ca insardu, in modu meda prus naturali naraus: “fiaus andendi, fiaus caminendi”

Lc 10,38 dd'at arriciu : non per ragioni di critica testuale, ma per ragioni linguistiche, aggiungerei (come hanno fatto molti manoscritti: caso in cui critica testuale e naturalezza comandano cose diverse...): "in domu sua".

Lc 10,39 39 E : qui il collegamento con "e" in sardo mi sembra poco naturale. Forse in un caso come questo, dovendo ancora "sterri sa chistioni", il sardo direbbe qualcosa come: "Issa/Custa duncas teniat... ". 
In altre circostanze, il narratore arriva a dire : Immoi depeis isciri ca ... 

Per quanto riguarda la costruzione sintattica e semantica della frase: tutto è introduzione fino a quando si arriva al punto del racconto che è la domanda di Marta. Quindi, tempi narrativi al trapassato e al modo continuato: si fiat setzia... fiat ascurtendi...

In aggiunta: Issa duncas teniat una sorri chi ddi narànt Maria, e custa si fut setzia... : in greco c'è un kai : lett. la quale anche...

Lc 10,39 acanta de is peis : naturale ? Piuttosto, semplicemente: si fiat setzia a peis de ... 

nAGh: in sardu poneus “in” mellus de “a”: “si fiat setzia in peis de su Sinniori”

Lc 10,40: a s'umbessi : da noi questa espressione è in genere usata se siparla di vestiti. Qui sentirei meglio "po contra/po contras"

Lc 10,40 est andada ananti : naturale? Io mi aspetterei qualcsa come : s'est fata a innantis... Altrove mi sembra che un verbo simile è stato tradotto con "s'appresentai".

nAGh:Sigomenti ca Marta fueddat cun Gesus s’iat a podiri nai :”si dd’est posta ananti” perou, sètzia in peis de Gesus, ddu’est Maria puru e duncas Marta s’est posta ananti de totu a is duus: “si ddis est posta ananti”?  “S’est fata a innantis” mi parit giustu giustu: “Si fece avanti”

Lc 10,40 Po sa cosa meda de fai: va bene per la frase idiomatica, ma siccome subito dopo la radice ritorna nella forma verbale "diakonein", non si potrebbe trovare il modo di salvare pollen diakonian ? Qualcosa come: fiat totu afainada po dd'atendi (+ comenti s'ispétada).

nAGh: E chi lassaus feti:” fiat totu afainada po dd'atèndiri mellus”?[su prus mellus chi podiat]

Lc 10,40 a benni a m'agiudai : in Lc 1,54 (Magnificat) il verbo antilambano è stato tradotto con "prendere per mano". Qui il verbo è syn-anti-lambano: si potrebbe dire con la frase più idiomatica: naraddi duncas a mi giai una manu

nAGh: su modu prus comunu mi parit: “donai (giai) una manu de agiudu”

Lc 10,41 tui donas pistighingiu : tui ti donas ?

Lc 10,42 42 Ma : struttura della frase: perché mettere punto e separare, se la frase è costruita e unita per opposizione ?

Lc 10,41 Marta, Marta : naturale? Si usa in sardo ripetere il nome in senso di disapprovazione? Io dire: "Tui, Marta, ti donas pistighingiu ..."

nAGh: A mei mi parit ca mi incapìtat, fintzas e in sardu, de nai duas bortas su nòmini po certai a unu piciocheddu, perou imoi no isciu narri chi siat po mori de s’italianu. su chi fait totu est su tonu de sa boxi. In dònnia modu su ponni su pronòmini a printzìpius fait cumprèndiri beni sa cosa.

Lc 10,41 est necessaria : naturale? O non piuttosto: de una cosa feti c'est abbisongiu ?

Lc 10,42 duncas : qui gar  serve per spiegare quale è la parte necessaria. Qualcosa come: est aicci chi Maria s'at scebearu (medio-passivo); oppure, per sottolineare meglio il contrasto : Aicci, est Maria chi s'at sceberau sa parti giusta...

nAGh: ita ndi naras de ddu fai ancora prus forti ponendi « est » duas bortas? “Aici est, est Maria chi...” O est tropu forti!?

Lc 10,42 prutzioni : a parte che mi sembra un termine poco usato, se si preferisce l'isotopia della eredità (cf dittico con la domanda del "dottore"), il termine più comune mi sembra resti quello di "parti". 
Circa poi il modo di tradurre l'aggettivo (buona, migliore ecc.), forse si potrebbe anche dire semplicemente "sa parti giusta". 

nAGh: in Isili  custu fueddu “prutzioni” tenit una storia curiosa e importanti, chi imoi mancai no est s’ora de contai, perou tenit arrexoni D.Antonio, est pagu comunu, tant’est chi in is ditzionarius no ddu’est mancu cumenti de varianti. Cancuna cosa chi dd’assimbillat perou ddu’est in Wagner “parzone”.

Lc 10,42 non si ndi dd'ant a pigai : io qui preferirei interpretare la frase all'interno del racconto raccontato, e non dell'interpretazione escatologica, e perciò non vedo impossibile tradurre al singolare attivo con soggetto Gesù : "e deu non si ndi dd'apu a pigai" (?)

nAGh: e chi “deu” si ponit a s’acabu? : "e non si ndi dd'apu a pigai deu" (?)