© Vangelo di Luca 2001. Traduzione in sardo campidanese, variante del Sarcidano isilese, 
di Antioco e Paolo Ghiani. Consulenza esegetica di Antonio Pinna.
Proposta di traduzione di Paolo Ghiani con osservazioni di Antonio Pinna e di Antioco Ghiani.

Lc 16, 19-31


14 Is fariseus ca fiant apicigaus a su dinai, ascurtànt totu custas cosas e ddu scerriant.
15 E ddis at nau: "Bosatrus seis cussus chi si creint giustus ananti de sa genti, ma Deus connoscit is corus de bosatrus poita ca su chi est prus in artu (tenit prus cuntzideru) ananti de sa genti fait arrori ananti de Deus.
16 Sa Lei e is profetas fintzas a Giuanni, de tandus in susu si donat nova de s'arrènniu de Deus e donniunu ddui bolit intrai a fortza.
17 Ma est prus facili chi passint su celu e sa terra chi non nd'arruat una pimpirida de sa Lei.
18 A chini arrefudat sa pobidda (sua) e si ndi còiat un'atra fait farta a sa còia; e chini si còiat a una chi est istètia arrefudada de su pobiddu fait farta a sa còia.

 

14 Totu custas cosas fiant ascurtendiddas is Fariseus puru, genti connota po ddis praxi su dinai, e si faiant accinnidus a ddu lassai nai. 
15 E insaras Gesus a issus ddis at nau: "Bosatrus seis cussus chi si creint giustus ananti de sa genti, ma Deus osi connoscit su coru poita ca su chi est prus in artu ananti de sa genti fait arrori ananti de Deus.
16 Sa Lei e is profetas fintzas a Giuanni, de tandus in susu si donat nova de s'arrènniu de Deus e donniunu ddui bolit intrai a fortza.
17 Ma est prus facili chi passint su celu e sa terra chi non nd'arruat una pimpirida de sa Lei.
18 A chini arrefudat sa pobidda e si ndi còiat un'atra fait farta a sa còia; e chini si còiat a una chi est istètia arrefudada de su pobiddu fait farta a sa còia.


19 Custu fut un'òmini arricu [+ chi] si bestiat (poniat bestiris) de pùrpura e de linu fini meda e dònnia dì faiat festa manna (faiat scialla).
20 Unu (pòburu) pedidori chi ddi narànt Làzaru fiat arrimau acanta de su portoni suu totu prenu de liagas (si potrebbe rovesciare tutta la frase: ananti de su portoni... ma bisogna verificare la maggior forza espressiva)
21 disigiosu de si ndi bogai su fàmini cun su chi nd'arruiat de sa mesa de s'arricu. Ma is canis lompendi ddi lingiant is liagas.
22 Est sussèdiu ca su pòburu s'est mortu e is missus ndi dd'ant ingortu a su postu de ananti acanta de Abramu. Si fut mortu s'arricu puru e nci dd'iant interrau.
23 Sendu in s'inferru (su logu de is mortus), in mesu a is trumentus at pesau is ogus suus e de aillargu at biu a Abramu e a Lazaru acanta sua.
24 E issu at tzerriau e at nau: - Babbu Abramu, tenindi piedai de mimi e manda a Lazaru a intìngiri sa punta de su didu suu in s'àcua po m'infriscai sa lingua ca seu afrigiu in custa fraca (pampa).
25 E Abramu dd'at nau: - Fillu, arregodatindi ca tuiu as arriciu is benis tuus in sa vida tua, e Lazaru aici e totu is malis; imoi duncas issu benit contzolau innoi, e tui ses afrigiu.
26 E in prus de totu custu, de anca seus nosu anca seis bosatrus nci at in mesu una forada (corropu) manna: is chi nci bolint atruessai de innoi a bosatrus no ddu podint fai e nemancu de ingui si podit imperrai anca seus nosu.
27 Tandus dd'at nau: - Ti pedu, duncas, o babbu, chi ddu mandis a domu de babbu miu,
28 ca tengiu cincu fradis, chi ddus avertat chi non bengiant issus puru a icustu logu de trumentu.
29 Ma Abramu narat: - Tenint a Mosè e a is profetas: chi ascurtint a issus.
30 Ma issu dd'at nau: - Ca no, babbu Abramu, ma chi unu de is mortus at a andai anca funt issus, ant a furriai de pentzamentu.
31 Ma issu dd'at nau: - Chi no ascurtant a Mosè e a is profetas, nemancu chi unu si nd'essat pesau (si ndi pesat) de is mortus dd'ant a crei.

 

19 Custu fut un'òmini arricu, poniat bestiris de pùrpura e de linu fini meda e dònnia dì faiat festa manna.
20 Ananti de sa genna cosa sua ddui fiat arrimau unu pòburu chi ddi narànt Làzaru, totu prenu de liagas
21 e fiat disigiosu de si ndi bogai su fàmini assumancu cun su chi nd'arruiat de sa mesa de s'arricu, ma fintzas e is canis lompendi ddi lingiant is liagas.

22 Est sussèdiu ca su pòburu s'est mortu e is missus de Deus ndi dd'ant ingortu a is primus postus a su costau de Abramu. Si fut mortu s'arricu puru e nci dd'iant interrau.
23 E, in su logu de is mortus, at pesau is ogus, sendu ca fut in trumentus, e de aillargu, at biu a Abramu e a Lazaru acanta sua.

24 E issu at tzerriau e at nau: - Abramu, babbu nostu, tenindi piedai de mimi e manda a Lazaru a s’intìngiri sa punta de su didu in s'àcua po m'infriscai sa lingua ca seu afrigiu in custa pampa.
25 E Abramu dd'at nau: - Fillu miu, arregodatindi ca tui in vida tua as arriciu sa parti bona, e Lazaru sa parti mala; imoi, invecis, innoi issu benit contzolau, e tui ses afrigiu.
26 E totu custu non si podit prus cambiai, puita unu corropu mannu ddu’at in mesu de anca seus nosu anca seis bosatrus, e is chi nci bolint atruessai de innoi a bosatrus no ddu podint fai e nemancu de ingui si podit imperrai anca seus nosu.
27 E s’arricu dd'at nau: - Ti pedu, duncas, o babbu Abramu, chi ddu mandis a domu de babbu miu,
28 ca tengiu cincu fradis, chi ddus avertat e chi assumancu non bengiant issus puru a icustu logu de trumentu.
29 Ma Abramu ddi narat: - Tenint a Mosè e a is profetas: chi ascurtint a issus.
30 Ma issu dd'at nau: - Ca no, babbu Abramu, ma chi unu at a andai, de is mortus anca funt issus, ant a furriai de pentzamentu.
31 Ma issu dd'at nau: - Chi no ascurtant a Mosè e a is profetas, nemancu chi unu si ndi pesat de is mortus dd'ant a crei.


Note

Lc 16,14 Is fariseus ca fiant : io lascerei tranquillamente l'ordine del greco: Totu custas cosas fiant ascurtendiddas puru is Fariseus, genti connota po ddis praxi su dinai... 

Lc 16,14 scerriant : il verbo letteralmente è "tirar su il naso"; è anche il verbo talvolta tradotto "scuotere la testa" in segno di disprezzo in Lc 23,35 e paralleli.  Un gesto simile mi pare presente anche nel modo sardo di gestire quando si vuol dire di "lasciar dire" ("e lassaddu nai..."). Si potrebbe dire in modo descrittivo  "e si faiant accinnus de ddu lassai nai".

nAGh: non po fai su pibincosu, ma innoi sa costrutzioni sarda mi parit ca pretendit sa prepositzioni “a”: "e si faiant accinnidus a ddu lassai nai".

Lc 16,15 E ddis at : solita osservazione sulla concatenazione segnata da kai : e inasaras Gesus a issus ddis at nau

nAGh:a issus” tocat propriu a ddu ponni? sendu chi ddu’est giai “ddis”? Chi si depit ponni, no iat essi mellus “a icustus”?

Lc 16,15 Deus connoscit is corus de bosatrus : naturale? Ho nell'orecchio frasi tipo: "ddi conosciu su coru"; 

nAGh: su singolari est mellus de su plurali, ma chi “si connoscit” no est craru, s’iat a podiri ponni “osi connoscit” fintzas e chi no est umperau in totu su campidanu: “Deus si connoscit su coru” “Deus osi connoscit su coru

Lc 16,20 unu poburu/pedidori  : perché non "poburu" semplicemente per ptochos ? Che problema c'è?

nAGh: Ananti de su portoni: 1) postu innantis fait sa frasi prus crara puita ca seus sigurus ca su portoni est su de s’arricu. 2) “portoni” est un’italianismu chi si ndi podit fai de mancu. Puita non “genna” o “geca”?

Lc 16,21 disigiosu : sempre ancora il solito kai, che qui connette non solo in modo aggiuntivo a quanto precede, ma anche in modo correlativo con quanto segue: e fiat disigiosu de si ndi pigai su famini assumancu cun .... ma fintzas e is canis

Lc 16,21 cun su : io aggiungerei per chiarire sia il concetto che la relazione con quanto segue circa i cani:  "assumancu cun..." "almeno con ...".

Lc 16,21 Ma is canis : di nuovo il solitissimo kai, qui nella configurazione alla kai oi : chiaramente, "ma fintzas e is canis ...": non si tratta di una "consolazione", ma del culmine descrittivo della sua disgrazia: "desiderava... ed invece lo lasciavano con i cani che li leccavano le piaghe".

Lc 16,22 is missus : is missus de Deus; il chiarimento si rende necessario in concseguenza alla traduzione più letterale.

Lc 16,22 a su postu de ananti acanta de : d'accordo, come dicevamo a voce, per disambiguare il modo figurato ebraico "nel seno di" per dire "al posto di onore" (cosa purtroppo travisata dai soliti predicatori di esercizi e varia spiritualità che vanno in estasi pensando a Giovanni che posava il capo "sul petto di" Gesù mentre mangiava (trascurando tra l'altro gli aspetti logistici della posizione mentre stanno mangiando: bella scocciatura e bella educazione... ). Ma tant'è...

Tuttavia, la resa attuale mi pare suscettibile di miglioramenti: "a is primus postus, a su costau/a costau de Abramu", per esempio, per evitare "de ananti" che va bene per come sono sistemati i nostri banchi, ma in un banchetto non so.

Lc 16,23 in mesu a is trumentus : Forse da rivedere l'ordine degli elementi. Come prima per i farisei che sono philarguroi yparchontes (esseno noti/stabili amanti del denaro), anche qui abbiamo il verbo yparcho, che rimanda sì a uno stato di essere (e ciò lo rende in qualche modo equivalente al nostro verbo essere), ma con una connotazione mi pare di "essere come bene immobile", stabile ecc. (ta yparchonta, sono "i beni, i possedimenti"). In greco, l'espressione "in mezzo ai tormenti"  segue, quasi come giustificazione, quella riguardante lo sguardo rivolto verso l'alto, e non sembra definire lo stato del luogo dei morti come tale, come appare invece dalla posizione nella traduzione in sardo.

nAGh: chi no apu cumprèndiu mali “E (candu fut) in su logu de is mortus at pesau is ogus (suus), sendu ca fut in (mesu de is) trumentus e de aillargu...” Fortzis non srebit a ispecificari:“candu fut”??, cumenti in sardu non srebit “suus” de “is ogus suus” e fortzis nemancu “mesu de is” castiendi ca s’articulu mancat fintzas e in gregu.

In quanto al terzo "o babbu" : ? ripetere "babbu nostru" non mi suona bene; lasciare "babbu" non suona nemmeno...  magari, all'ultimo "babbu Abramu"uno alla fine ci ha fatto l'orecchio e chissà potrebbe anche andare...

Lc 16,24 Babbu Abramu : dubbi sulla naturalezza. Se si dicesse "Abramu, babbu nostru" sarebbe più chiaro il tipo di paternità che qui si invoca? Ugualmente, per "Fillu", meglio "Fillu miu" ?

nAGh: Certu ca chi fut su babbu carrali, in sardu, non srebiat su nòmini propriu “Abramu”

a intìngiri: prus naturali: “a s’intìngiri sa punta de su didu”

Lc 16,25 is benis tuus in sa vida tua  : naturalezza? "in vida tua" senza articolo ? Per "is benis tuus" : chiarezza? Si tratta de "sa parti tua", o meglio ancora (forse): "tui in vida tua as arriciu sa parti bella, e Lazaru inveci sa parti maba". Il racconto funziona secondo la concezione popolare che le parti prima o poi si invertono simmetricamente.

nAGh: mellus sentza de artìculu, ma deu a “mala” dd’ia a fai su contras cun “bona” e a “bella” cun “legia”. Unu diciu narat: “A s’urtimu: parti bona o parti mala”

Lc 16,25 innoi : nonostante l'impressione di sovrabbondanza che dà l'ordine greco "ora invece qui", mi pare che messo alla fine questo avverbio perde la forza di inversione tra gli spazi, correlativa alla inversione circa i tempi: tu prima, di là / lui qui adesso: imoi, (de invecis?...), innoi issu benit contzolau, e tui ses afrigiu". 

Lc 16,25 duncas : solito de  in greco, per il quale duncas  mi sembra al solito troppo forte, e in effetti tu lo usi al v. 27 per tradurre oun. Si tratta di una correlazione di simmetria per inversione, non di "conseguenza" logica. Le traduzioni, come vedi da Bible Works, giocano sul "ma, invece", non sul "dunque". Stiamo tornando spesso su questo concetti: conviene tenerli più presenti per confrontare le traduzioni già disponibili, anche senza seguirle in modo pedissequo, visto che in genere la correlazione tra le frasi sembra abbastanza trascurata.

Lc 16,26 E in prus de totu custu : frase molto simile a Lc 24,21 (alla ge kai syn pasin toutois), dove CEI 97  traduce "con tutto ciò" (che sembra piuttosto "nonostante tutto questo", senso che non so se appopriato). Qui, il senso generale è che l'inversione dei valori illustrata al versetto precedente, viene ora assicurata (cf verbo al perfetto "è fissato [definitivamente] un abisso": perfetto non reso in modo adeguato dalla traduzione "ddu at in mesu") dalla invalicabilità della distanza: non si tratta dunque di una semplice aggiunta ("per di più"), ma di un particolare aggiuntivo che definisce per sempre la situazione precedente.
Il kai, verrebbe, mi pare come altre volte a significare "fintzas": letteralmente : "E in totu custu, fintzas e un corropu mannu ddu at postu po sempri (?) in mesu ...". 

Il senso stabile e definitivo del perfetto si potrebbe trasferire dicendo: E totu custu non si poit prus cambiai, poita un corropu mannu du at in mesu de ... .

Di fronte a questa situazione, duncas, la domanda conseguente che almeno si avvertano i parenti ancora vivi ... 

Lc 16,27 Tandus : avevamo un po' detto di lasciare "tandus" per quando c'è in greco "tote", magari usando al suo  posto qualche volta "insaras"che sembra più leggero dal punto di vista temporale (?). Qui, la forza dell'argomentazine non sta nella particella de (eipen de), quanto nell'avverbio oun  che segue. Qui il de segnala più che altro il cambiamento di soggetto. Tipo: "E s'arriccu a nai: ...". 

Lc 16,27 a domu de babbu miu : si tratta come noto della "casa del padre", la "famiglia estesa" che comprende babbo, figli sposati con mogli relative, figlie non sposate, nipoti ecc.  Non so se dire semplicemente "sa domu de babbu miu" renda correttamente l'idea dell'espressione ebraica sottostante. Cussus de domu nostra ?

Lc 16,28 avertat chi  : forse meglio chiarire la frase, molto stringata in greco, almeno con un "e": che li avverta (a non fare come me) e così non vengano anch'essi...".

Lc 16,29 Abramu narat : naturalezza?  Ddi narat (?)

Lc 16,30 chi unu de is mortus: va piuttosto (dato anche il contesto) con il verbo: " ma chi unu at a andai de is mortus anca funt issus", che è quello che il ricco stava chiedendo.

nAGh: sa spiegazioni est crara, ma no isciu chi fintzas e ponendiddu apustis de su verbu, si cumprendat beni ca bolit nai “de su logu o de su stadu de mortus”.