| © Vangelo di Luca 2004. Traduzione dal greco in sardo campidanese, variante del Sarcidano isilese, di Antioco e Paolo Ghiani. Traduzione dal greco in sardo logudorese di Socrate Seu. Consulenza esegetica e filologica di Antonio Pinna e Antonio Piras. |
||||
| Lc 9,18-24 | ||||
|
(††) dopo un termine che appare solo una volta in tutto il Nuovo Testamento (†) dopo un termine che appare solo una volta in Lc. L'accento delle parole, ove non indicato, cade sulla penultima vocale. |
||||
| Lc 1900 Diodati | Ghiani 2004 | Seu Proposta 1 | Modifiche | |
|
18 E fiat suççediu chi mentras issu fiat preghendi in disparti, is discipulus fianta cun issu; e ddis hiat dimandau: « Chini narat sa genti chi deu seu? ». |
18 E est sussediu, in s’interis chi fiat preghendi a disparti, ca is iscientis suus fiant impari (†) cun issu e ddis iat pregontau narendi: «Sa genti, chini narat ca seu deu?». |
Lc 09,18 E isteit chi, mentras ch’isse fit a un’ala preghendhe, cun isse bi fin (†) sos dischentes e los pregunteit nerzendhe: “Sa zentòria, chie narat chi so eo?”. |
Lc 09,18 E isteit chi, candho Gesùs fit a dibbandha preghendhe, bi fin umpare cun isse sos dischentes, e isse los pregunteit nerzendhe: “Sa zente, chie narat chi so eo?”. |
|
|
19 E issus dd'hiant arrespustu: « Algunus nanta Giuanni Battista, e aterus Elias, e aterus chi est torrau in vida unu profeta de cuddus antigus ». |
19 E issus dd’iant arrespustu, narendi: «Giuanni su Batista,
e atrus Allìas,
atrus unu de is
profetas antigus chi si nd’est torrau a pesai». |
Lc 09,19 Issos assoras rispondhein nerzendhe: “Giuanne su Batista; àteros, pero, Elias; àteros ancoras chi si ndh’est torradu a pesare calchi profeta ‘e sos antigos”. |
Lc 09,19 Issos assoras rispondhein nerzendhe: “Giuanne su Batista; àteros, pero, Elias; àteros ancoras chi si ndh’est torradu a pesare calchi profeta ‘e sos antigos”. |
|
|
20 E issu ddis hiat nau: « E bosu chini narais chi deu seu?
». E Perdu, respundendi, hiat nau: « Su Cristu de Deus ». |
20 Allora domandò:
«Ma bosatrus chini narais ca se deu?». Perdu iat arrespustu, narendi: «Su
Cristus de Deus». |
Lc 09,20 Lis nerzeit, assoras: “Bois, pero, chie nades chi so eo?”. Pedru assoras rispondheit nerzendhe: “Su Messias de Deus!”. |
Lc 09,20 Lis nerzeit, assoras: “Ma ‘ois, chie nades chi so, eo?”. Pedru assoras rispondheit nerzendhe: “Su Messias de Deus!”. |
|
|
21 E issu ddus hiat proibius severamenti de nai custa cosa a calincunu, |
21 Tandus ddus iat ameletzaus [e ordinato...] po no ddu torrai a nai a nemus. |
Lc 09,21 Isse pero los mineteit e lis cumandheit de no narrer custa cosa a niune. |
Lc 09,21 Isse pero los mineteit e lis cumandheit de no narrer custa cosa a niune. |
|
|
22 aggiungendi: « Cumbenit chi su Fillu de s' omini suffrat meda, e siat refudau de is anzianus e de is capus de is saçerdotus e de is iscrittoris de sa lei, e chi siat bocciu e torrit in vida a sa terzia dì ». |
22 «Su fillu de
s’omini – at
nau - depit sunfriri meda, depit essiri arrefudau de
is mannus, de is predis maioris e de is ominis de lei
e chi
ddu bociant e a is tre dis si nd’at a torrai a
pesai». |
Lc 09,22 E nerzeit chi su Fizu ‘e òmine deviat patire (cosas) meda dae sos antzianos, sos satzerdotes mazores e-i sos òmines de sa Lege, chi issos lu devian fagher bochire e-i sa ‘e tres dies isse si ndhe deviat ischidare dae sos mortos. |
Lc 09,22 E nerzeit puru chi su Fizu ‘e òmine deviat patire meda dae sos antzianos, sos satzerdotes mazores e-i sos òmines de sa Lege, chi issos lu devian fagher bochire e-i sa ‘e tres dies isse ndhe deviat esser ischidadu dae sos mortos. |
|
|
23 E naràt a totus: « Si algunu bolit beniri avatu de mei, arrenunzit a sei e totu e s'indi pighit dogna dì asuba de is palas sa cruxi sua e mi sigat. |
23 E a totus naràt: «Chi calancunu bolit
benni infatu miu, denneghit a
issu e totu e pighit sa
gruxi sua donnia dì e sodighit a mimi. |
Lc 09,23 Naraiat posca a totugantos: "Si calicunu cheret benner fatu a mie, renùntziet a isse matessi e si giutat sa rughe sua onzi die e mi sigat. |
Lc 09,23 Naraiat posca a totugantos: "Si calicunu cheret benner fatu a mie, sesset de pessare a isse matessi e si giutat sa rughe sua onzi die e mi sigat. |
|
|
24 Poita chi dognunu chi bolit salvai sa vida sua, dda hat a perdiri, ma chini hat hai perdia sa vida po amori miu, dd'hat a salvai. |
24 (Poita ) ca a chini at a bolli sarvai
sa vida sua, dd’at a perdiri; a chini invecis at a perdiri sa vida sua
po mimi, custu |
Lc 09,24 Chie difatis cheret salvare sa vida sua l’at a isperder; pero chie isperdet sa vida sua pro more meu, cussu l’at a salvare. |
Lc 09,24 Chie difatis cheret salvare sa vida sua l’at a isperder; pero chie isperdet sa vida sua pro more meu, cussu l’at a salvare. |
|
|
25 De fattu ita hiat a profittai a un omini de guadangiai totu su mundu, perdendi o fendi dannu a sei e totu? |
25 Ca ita prou ndi tenit (†) unu candu at guadangiau s(†) u mundu intreu, ma at perdiu o fatu dannu a issu e totu? |
Lc 09,25 Difatis, ite ndhe ‘alet (†)chi una pessone si ‘alanzet (†) totu cantu su mundhu si pero s’isperdet o faghet dannu a isse matessi? |
Lc 09,25 Difatis, ite ndhe ‘alet chi una pessone si ‘alanzet totu cantu su mundhu si pero s’isperdet o faghet dannu a isse matessi? |
|
|
26 Poita chi dognunu chi s' hat essiri bregungiau de mei e de is paraulas mias, su Fillu de s' omini hat a teniri bregungia de issu, candu hat essiri beniu in sa gloria sua e de su Babbu e de is angelus santus. |
26 A chini ndi dd’at a parri
|
Lc 09,26 Ca si unu si ‘irgònzat
(†) de me e de sas paràulas mias, de-i
cussu su Fizu ‘e òmine s’at a birgonzare candho at a benner in sa glòria sua
e de su Babbu e de sos ànghelos santos. |
Lc 09,26 Ca si unu si ‘irgònzat de me e de sas paràulas mias, de-i cussu su Fizu ‘e òmine s’at a birgonzare candho at a benner in sa glòria sua e de su Babbu e de sos ànghelos santos. |
|
|
27 E nau a bosu sa beridadi: Inci sunt algunus presentis innoi, is calis no hant a tastai sa morti finzaschì no hapant bistu su Regnu de Deus ». |
27 Si ddu nau deaderus (deaveras): nci at unus cantu de is chi funt presentis chi no ant a tastai sa morti innantis de ari biu s’arrenniu de Deus». |
Lc 09,27 E bos naro in veridade chi bi ndh’at paritzos de sos chi sun innoghe etotu chi no an a assazare sa morte fintzas chi no bidan su regnu ‘e Deus. |
Lc 09,27 E bos naro in veridade chi bi ndh’at paritzos de sos chi sun innoghe etotu chi no an a connoscher sa morte fintzas chi no bidan su regnu ‘e Deus”. |
|
|
Discussione |
||||
| AP 30.05.04 La traduzione proposta in campidanese risale evidentemente a un periodo in cui usavate (secondo me meglio) il tempo narrativo sardo... A parte questo, la prima frase risulta non immediata. Lasciando la medesima costruzione, sarebbe necessario almeno inserire delle virgole. Ma si può semplificare. Anzitutto, notando che la costruzione greca "en tô einai" non necessariamente deve essere tradotta con "nel mentre". Si tratta di una notazione temporale abbastanza larga, mentre "in s'interis" implicherebbe, mi sembra, una stretta contemporaneità, che mal si adatta al contesto. Io direi semplicemente "quando / in un momento in cui..." : «E est sussédiu, in d-un'ora (ma come si scrive?) candu Gesùs fiat preghendi a disparti, (e) ddui (? come si scrive) fiant impari cun issu is iscientis suus (in contrasto con "la folla" dei versetti precedenti; io lascerei l'ordine greco del Nestle), (ca) issu ddis at pregontau narendi...». Vargiu (in parte con ABU), traduce il codice Vaticano (prima mano): "Una dia Gesus s'agatàt in d'unu logu tranquillu po pregai. Is discipulus dd'iant sighiu (synêntêsan) e issu ddis iat pregontau: ...". La costruzione semitizzante "E est sussédiu ... ca [= kai egeneto... kai ... = wayehi ... we... ], non necessariamente né sempre mi sembra richiedere la presenza del "ca" congiuntivo, che corrisponderebbe al waw con cui inizierebbe la parte narrativa vera e propria, parte che qui del resto comincerebbe con "kai epêrôtêsen", dopo la descrizione circostanziale, di cui fa parte la presenza dei discepoli. "E est sussédiu" può rimanere anche da solo, come un titolo generico (Lc lo usa anche come un segnale di inizio nuovo racconto, quasi come un segno di struttura in correlazione con le altre occorrenze (qui cf 9,18.28.37; cf anche 1,5.8.23.41 ... tutte occorrenze trattate in genere in modo disuguale dalle traduzioni; cf Lc 11,1 molto simile a questo versetto). In questo caso, tralasciare il "ca" rende più immediata la comprensione.
|
||||
| AP 30.05.04 "ca" o "chi" ? L'interrogativo mi è venuto prima di consultare Vargiu: "Sa genti chini nàrat chi deu sia?" e Cuccu "Sa genti chini naranta chi deu seu?". Da notare che Vargiu si allontana qui da ABU "Chi sono io secondo la gente?", che volendo evitare le finali "seu deu", si poteva anche rendere "Chini seu deu, po sa genti?" opp. "Dèu, po sa genti, e chini sèu?". La sonorità pone meno problemi in logudorese. Sarebbe questo uno di quei casi in cui si giustificherebbe l'eventuale scelta di dedicare il campidanese a una traduzione più dinamica, lasciando al logudorese una traduzione più formale?
|
18 | |||
|
AP 30.05.04 "alloi de" non è "kai alloi"; coordinare e "oleare" la frase, sul modo del logudorese. In realtà, come diceva Paolo accompagnando la spedizione di questo testo, si vede che questa traduzione risale a un periodo in cui non si erano fatte certe considerazioni sulle varie funzioni della particella "de"...
Lc 09,19 unu de is profetas antigus chi AP 30.05.04 Non c'è motivo per seguire questa resa Cei. Letteralmente, il testo greco ha la costruzione del logudorese: "che è risorto uno degli antichi profeti".
|
19 | |||
| Lc 09,21 de no narrer custa cosa a niune SS 25.04.04 O, più semplicemente, de no lu narrer a niune. |
21 | |||
|
AP 30.05.04 Anche qui non vedo perché si debba seguire la costruzione Cei. Non che non possa essere naturale anche in sardo cominciare un discorso e poi inframmezzare " ... - ddis at nau - ; ma in questo caso, il discorso è già cominciato al modo indiretto, quindi mi sembra meglio preferire la chiarezza di una "premessa", tipo Diodati "e ddis at sighiu a nai". A parte il fatto che è possibile proseguire senza passare al modo diretto (scelta fatta da Socrate, e da altre tre o quattro traduzioni, certo una minoranza). Discorso indiretto che sembra invece introdursi in modo incoerente con "chi ddu bocciant" ?? Come dicevi nella tua premessa postale, era proprio una antica bozza ... |
22 | |||
|
AP 30.05.04 Qui il verbo è diverso dal v. 19 . Quali sono le scelte
fatte in proposito per anistêmi e egeirô ? In questo ultimo
caso, se si lascia "pesai", aggiungerei almeno "de (mesu de) is smortus".
|
22 | |||
| Lc 09,23 denneghit a issu e totu ... pighit sa gruxi sua AP 30.05.04 E che cosa vuol dire? Un tempo avevo suggerito qualcosa simile a quello che si trova in Vargiu "senzit de pensai a issu e totu" e ci deve essere scritto da qualche parte dei passi paralleli ... Se e quando si sceglierà una traduzione dinamica, queste frasi "di successo" nelle predicazioni pseudoascetiche sono da cambiare. Per "pighit sa gruxi" si era andati nel senso di "atuai"... |
23 | |||
|
AP 30.05.04 Anche qui l'esempio di Cei che prende l'aoristo in senso reale di un "passato" non mi sembra un buon esempio da seguire.
|
25 | |||
|
AP 30.05.04 Tutta la frase in campidanese è poco immediata. Forse si può migliorare cambiando l'ordine delle parole. Intanto, si trascura il "gar", "difatis, ca..." o altro.
AP 30.05.04 Tutto sommato, qui lascerei il consueto "angelus". |
26 | |||
|
AP 30.05.04 Forse si potrebbero lasciare le successive congiunzioni, per suggerire che si tratta di un'unica gloria: "in sa gloria sua, de su Babbu (suu) e de is angelus santus". Del suggerimento ABU, "quando ritornerà glorioso come Dio Padre, circondato dagli angeli santi", Vargiu conserva solo "ingiriau de angiulus santus" (e in più cambia da torrai in sa gloria" a "torrai a sa gloria", ciò che non corrisponde proprio al testo perdendo il rimando alla parusia).
|
26 | |||
|
AP 30.05.04 Sinceramente, in questo caso una traduzione così formale mi sembra oltre che non naturale, anche un po' macabra. Al massimo, in sardo mi pare che si dica "biri sa morti" (cf del resto 2,26). La traduzione letterale, si può mettere in nota, nel caso ci possa essere qualche "isotopia" su cui funzioni la figura del "gustare-assaggiare".
Lc 09,27 fintzas chi no bidan su regnu ‘e Deus SS 25.04.04 O, se si preferisce, fintzas a candho an a bider su regnu ‘e Deus. O ancora: innantis chi ‘idan su regnu ‘de Deus. |
27 | |||
|
|
||||
|
Confronto sinottico traduzione campidanese Ghiani 1998-2003 |
|||
|
© Vangelo di Marco 2003. |
|||
|
Versetti |
|||
| Ghiani 1998 | Ghiani 1999-2000 | Ghiani 2003 | Modifiche |
|
Discussione |
|||
|
|
|||