| Ghiani 2001 | Ghiani 2003 | Seu Proposta 1 | Modifiche | |
|
01 Apustis de custas cosas, su Sinniori at sceberau (†) atrus settantaduus {alcuni manoscritti: settanta} iscientis e ddus at mandaus a duus a duus ananti suu a dònnia citadi e logu a innui fiat andendi. |
Lc 10,01 Daboi de custas cosas ndhe sebereit, su Segnore, àteros setanta[duos] e los imbieit a duos a duos innantis sou a onzi tzitade e logu a inue isse etotu deviat giomper. |
|||
|
02 E ddis naràt: "Su leori (†) est meda, ma is messaius pagus, pregai duncas su meri de su leori chi pongiat messaius in su leori suu. |
Lc 10,02 E lis naraiat : « Su laore de messare, tzertu, est meda, ma sos trabagliantes pagos; pedide duncas a su mere ‘e su laore de mandhare trabagliantes pro su laore sou. |
|||
|
03 Baxi: mirai, deu si mandu comenti angionis (††) in mesu de lupus (†). |
Lc 10,03 Tucade: acò chi bos so imbiendhe che anzones in mesu a lupos. |
|||
|
04 No ingollais bussa, né bèrtula, né atrus sandullus, e in sa bia non si stenteis a saludai e a annovai a nemus. |
Lc 10,04 No bos giutedas buscia, ne bèrtula, ne sàndhulas, e no istedas saludendhe a niune in su caminu. |
|||
|
05 A cali si siat domu chi andeis a bivi, innantis innantis narai: Salludi e paxi a is de (icusta) domu. |
Lc 10,05 E in cale si siat domo ch’intredas, sa prima cosa nade : Paghe a-i custa domo |
|||
|
06 Chi innì ddu'at unu fillu de paxi, sa paxi chi dd'eis auguriau at a abarrai (†) cun issu, ndichinò si nd'at a torrai e at a abarrai (†) cun bosatrus. |
Lc 10,06 E si inie b’at calicunu chi at amore a sa paghe, s’at a arreer subr’a isse sa paghe ‘ostra ; si no, sa paghe at a torrare insegus a bois. |
|||
|
07 Abarrai duncas in cussa domu bivendisì de su chi si donant, ca a chini treballat ddi dexit sa paga sua. No andeis (†) de domu in domu. |
Lc 10,07 In cussa domo, posca, trattenìdebbos manighendhe e biendhe de su chi an issos; ca su trabagliante at deretu a sa recumpensa sua. No movedas dae domo in domo. |
|||
|
08 E candu intrais a una citadi e s'arricint, papai de su chi s'ant a ponniri ananti, |
Lc 10,08 E in cale si siat tzitade ch’intredas e bos acoglin, mandhigade su chi bos cùmbidan |
|||
|
09 e sanai is chi ddui funt malaidus e naraiddis: Est lòmpiu acanta de bosatrus s'arrenniu de Deus. |
Lc 10,09 e curade sos malàidos chi bi sun e nàdelis : Su regnu ‘e Deus est acurtzu a blois. |
|||
|
10 Ma candu intrais a una citadi e non s'arricint, besseinci a is pratzas insoru e narai: |
Lc 10,10 Pero in cale si siat tzitade ch’intredas e no bos acoglian, bessìdeche a sas piatas suas e nade: |
|||
|
11 Fintzas e su pruinu de sa citadi de bosatrus, chi s'est apicigau a peis, nci ddu scutulaus (††) a bosatrus e totu. Ma depeis isciri ca s'arrenniu de Deus est acanta. |
Lc 10,11 Fintzas su piùere de sa tzitade ‘ostra chi nos s’est atacadu a pes nondh’ iscutinamus contr’a bois; piusaprestu, custu ischedas, chi est acurtzu su regnu ‘e Deus. |
|||
|
12 Si nau ca, in sa dì de su giudìtziu, Sodoma at podiri aguantai prus chi non cussa citadi. |
Lc 10,12 Bos naro chi in Sòdoma in cussa die su chi lis at a tocare s’at a poder bajulare piùs de-i su chi at a tocare a-i cuss’àtera tzitade. |
|||
|
13 Ohi! Tui, Corazin. Ohi! Tui, Betsaida. |
Lc 10,13 Iscur’a tie, Chorazìn, iscur’a tie, Bethsaidà! Ca si in Tiru e in Sidone b’esseren istados sos signos de potèntzia chi bi sun istados in mesu ‘ostru, dae tempus meda dian aer mudadu vida ‘estidos de sacu e cobertos de chijina. |
|||
|
14 Po cussu in su giuditziu Tiro e Sidoni ant a podiri aguantai prus de bosatrus. |
Lc 10,14 Ma su giudìtziu pro Tiru e pro Sidone s’at a poder bajulare piùs de su giudìtziu pro ‘ois. |
|||
|
15 E a tui Cafarnau, |
Lc 10,15 Lc 10,15 E tue, Cafàrnau, ch’as a esser pesada forsis fintzas a chelu? Fintzas a sos profundhos ch’as a falare! |
|||
|
16 A chini ascurtat a bosatrus ascurtat a mimi, e a chini minuspretziat a bosatrus minuspretziat a mimi". |
Lc 10,16 16 Su chi aiscultat a bois aiscultat a mie e-i su chi disprèssiat a bois disprèssiat a mie; e-i su chi posca disprèssiat a mie disprèssiat a chie m’at imbiadu”.
|
|||
|
17 Is settantaduus fiant torraus cun prexu, narendi: "Sinniori, fintzas e is dimònius s'abàrrant a sa suta candu faeus su nòmini tuu". |
Lc 10,17 Ndhe torrein, duncas, sos setanta[duos], cun una cuntentesa manna, nerzendhe : «Segnore, fintzas sos dimònios si sutammitin a nois in su nùmene tou». |
|||
|
18 E issu ddis at nau: "Deu bidia s'aremigu arruendindi de su celu comenti unu lampu. |
Lc 10,18 Assoras Gesùs lis nerzeit : «Fia ‘idendhe a Sàtana ruendhe dae su chelu che unu lampu. |
|||
|
19 Ca deu s'apu donau sa fortza de apetigai (caminai in pitzus de) tzerpentis (colorus) e scrapionis, e asuba de donnia frotza de su nimigu e nudda s'at a noxi (†).
|
Lc 10,19 Acò chi bos apo dadu s’autoridade de caminare subra serpentes e iscorfiones, e-i s’autoridade subra onzi fortza de s’inimigu, e nuddha bos at a fagher dannu |
|||
|
20 Ma non si ndi prexeis ca is ispiritus si ponint a sa sutta de bosatrus, prexaisindi prus a prestu ca is nominis de bosatrus funt iscritus (†) in is celus". |
Lc 10,20 Pero no bos allegredas pro custu, chi sos ispìritos bos si sutammitin, ma allegràdebbos ca sos nùmenes bostros sun iscritos in sos chelos». |
|||
|
vv. 21-24 per ora saltati. Riportiamo provvisoriamente la traduzione del 1900 su Diodati
|
||||
|
21 In cudd' ora e totu Gesus hiat esultau in su Spiridu Santu, e hiat nau: «Deu ti dongu grazias, o Babbu, Signori de su celu e de sa terra, poita chi Tui has acuadas (†) custas cosas a is sabius (†) e a is dottus (†), e ddas has fattas conosciri a is piccioccheddus piticus (†) ! Sì, o Babbu, poita chi aici ti est plaxiu. |
Lc 10,21 In cussu matessi momentu Gesùs apeit gosu mannu in s’Ispìridu santu e nerzeit: “Babbu, segnore de su chelu e de sa terra, ti do laudes ca as tentu cuadas custas cosas a ischidos e inteligentes e las as isveladas a sos pitzinnos; ei, Babbu, ca custu est su chi as chèrfidu in sa bonidade tua. |
|||
|
22 Dogna cosa m' est istetia donada de Babbu miu, e nisciunu scit chin' est su Fillu foras che su Babbu, nè chin'est su Babbu, foras che su Fillu e cuddu a su cali su Fillu ddu hat bofiu fai sciri ». |
Lc 10,22 Totu at intregadu a mie su Babbu meu, e niune ischit chie est su Fizu fora ‘e su Babbu, e chie est su Babbu fora ‘e su Fizu e fora de-i cussos a chie su Fizu lu cherfat isvelare. |
|||
|
23 A pustis, furriausì a is discipulus suus, ddis hiat nau in disparti: « Biadus is ogus chi bint is cosas chi bosaturus bieis ! |
Lc 10,23 E si ‘olteit a dibbandha a sos dischentes e nerzeit: ”Biadu a sos ojos chi ‘iden su chi sezis bidendhe ‘ois. |
|||
|
24 Poita chi deu nau a bosaturus chi medas profetas e reis hanti disigiau de biri is cosas chi bosu bieis e non ddas hanti bistas o de intendiri is cosas chi bosu intendeis e non ddas hant intendias. |
Lc 10,24 Ca bos naro chi meda profetas e res an disizadu de ‘ider sas cosas chi ‘idides bois e chi issos no an bidu e de intendher su chi ‘ois intendhides e issos no an intesu”. |
|||
|
25 I eccu, unu çertu dottori de sa lei s' indi fiat pesau, tentendiddu e narendi: « Maistu, ita hap'a fai deu po eredai sa vida eterna? » |
Ghiani 25 Tandus unu dotori de sa lei si nd'est pesau e dd'at nau po ddu tentai: "Su maistu, faendi ita, ap'a tenni vida de Deus?". |
Lc 10,25 E acò chi unu ‘e sos mastros de sa Lege si ndhe peseit pro l’iscumproare e nerzeit: “Su Mastru, it’est chi devo fagher pro eredare sa vida eterna?”. |
||
|
26 E issu dd'hiat nau: « In sa lei ita inc' est iscrittu? Comenti 'nci liggis?» |
26 E issu dd'at nau: "In sa lèi ita ddu'at iscritu? Comenti ddui ligis?". |
Lc 10,26 Isse li nerzeit assoras: “In sa Lege it’est chi b’est iscritu? Ite bi leges?”. |
||
|
27 E cuddu dd'hiat arrespustu: « Tui has amai a su Signori Deus tuu cun totu su coru tuu e cun totu s'anima tua e cun totu sa forza tua e cun totu sa menti tua, e a su prossimu tuu comente a tui e totu ». |
27 E issu arrespundendi at nau: "As a istimai a su Sinniori Deus tuu cun totu su coru tuu, e cun totu s'ànima tua e cun totu sa frotza tua e cun totus is sentidus tuus e is àturus comenti a tui e totu". |
Lc 10,27 E-i cussu rispondheit nerzendhe: “As a cherrer bene a su Segnore Deus tou dae totu su coro tou e cun totu s’ispìritu tou e cun totu sa fortza tua e cun totu s’inteligèntzia tua, e a su pròssimu tou comente a tie matessi”. |
||
|
28 E Gesus dd'hiat nau: « Tui has arrespustu beni; fai custu e has a biviri». |
28 E dd'at nau: "Gei as arrespustu beni; faendi aici as a tenni vida". |
Lc 10,28 Li nerzeit assoras isse: “Giustu as rispostu; faghe cussu e as a aer sa vida”. |
||
|
Ghiani
29 E cuddu, po si ponni in su giustu, at nau a Gesus: "e chini funt is àturus chi depu stimai aici?". |
Lc 10,29 Assoras cuddhu, cherfèndhesi giustificare, nerzeit a Gesùs: “E chie est su pròssimu meu?”. |
|||
|
30 E Gesus at sighiu a fueddai: "Un'òmini fiat calendinci de Gerusalemi faci a Gericu e nci fut arrutu a mesu (†) de is bandidus e issus dd'ant spollau (†), dd'ant carriau de cropus e si ndi funt andaus lassendiddu mesu mortu (††). |
Lc 10,30 E Gesùs sigheit a faeddhare nerzendhe: “Un’òmine fit falendhe dae Gerusalemme a Gèricu e che deit bolta in sos bandhidos, chi daboi ‘e l’aer ispozadu e de l’aer mazadu si ch’andhein lassèndhelu mesu mortu. |
|||
|
31 Po sorti (††), tandus, unu predi de su tempru fut calendi in cussa bia e biendiddu at sighiu a andai, passendi a s'atra parti (†). |
31 Po sorti, tandus, unu predi de su tempru fut calendi in cussa bia e biendiddu at sighiu a andai, passendi a s'atra parti. |
Lc 10,31 Pro cumbinatzione, duncas, fit falendhe in cussa matessi ‘ia unu satzerdote e daghi lu ‘ideit s’iscostieit a s’ater’ala e che lu ‘arigheit. |
||
|
32 Fintzas e unu levitu fut lompiu a su logu e biendiddu at sighiu a andai, passendi a s'atra parti. |
Lc 10,32 E unu Levita puru, su matessi, giompeit a-i cussu logu, s’istejeit a s’ater’ala e tucheit a dainanti. |
|||
|
33 Ma unu Samaritanu, sendu issu puru in sa propria bia (††), lompit anca fut issu e nd'at tentu piedadi. |
Lc 10,33 Pero a inue fit isse giompeit unu Samaritanu chi s’agataiat in caminu e chi daghi lu ‘ideit ndh’apeit dolu. |
|||
|
34 E fut acostiau, dd'at stirau (††)unu pagu de ollu e binu, dd'at trogau (††) is freaduras (††) e nci dd'at setziu a su bestiolu (††) e nci dd'at portau a sa staria (††) e nd'at tentu coidau. |
Lc 10,34 E si l’acurtzieit e li fascheit sas feridas e bi ‘eteit ozu e binu, posca che lu garrigheit subra s’àinu sou e che lu giuteit a un’ostera e si leeit cuidadu de isse. |
|||
|
35 E s'incras nd'at bogau a foras ddus arrealis e ddus at donaus a su stariargiu e dd'at nau: "Teni coidau cun issu e su chi as a ispèndiri in prus, deu e totu ti dd'ap'a donai a sa torrada". |
Lc 10,35 E-i s’incras ndhe ‘ogheit duas monedas de prata e las deit a s’osteri e li nerzeit: Lèadi cuidadu ‘e isse, e-i su chi as a ispendher in piùs eo ti l’apo a pagare candho torro. |
|||
|
36 Chini de icustus tres ti parit chi siat stetiu s'àturu po cussu chi nci fut arrutu a mesu de is bandidus?". |
Lc 10,36 A parrer tou, chie de-i custos tres est istadu su pròssimu pro su chi ch’est dadu in manos de sos bandhidos?” |
|||
|
37 E cuddu dd'at arrespustu: "Su chi dd'at fatu sa caridadi de
ddu suncurri". |
Lc 10,37 E-i cuddhu nerzeit: “Su chi at àpidu cumpassione de isse”. Assoras li nerzeit Gesùs: “Bae e faghe tue puru sa matessi cosa”. |
|||
|
38 In s’interis chi Gesus fiat andendi impari cun is iscientis suus, issu est intrau a una bidda, e una fèmina chi ddi narànt Marta dd'at arriciu in domu sua. |
Lc 10,38 Candho, duncas, fin in caminu, Gesùs intreit a una ‘iddha; e l’acoglieit una fèmina chi si naraiat Martha. |
|||
|
39 Issa duncas teniat una sorri, chi ddi narànt Maria, custa si fut sètzia (††)in peis de su Sinniori e fiat ascurtendi su fueddu suu. |
|
Lc 10,39 E-i custa aiat una sorre chi li naraian Mariàm, e [chi] si setzeit a pes de su Segnore e si ponzeit a iscultare sa paràula sua. |
||
|
40 Marta po contras fiat totu afainada
(††) po dd’atèndiri
(†)mellus. |
Lc 10,40 Martha, in càmbiu, fit afainada pro su meda atendher; si ponzeit in dainanti, assoras, e nerzeit: “Segnore, no ti ndh’importat a tie chi sorre mia mi lasset sola a atendher? Nàrali, duncas, chi ‘enzat a m’agiuare”. |
|||
|
41 Su Sinniori arrespundendi dd'at nau: "Marta, Marta, tui ti donas pistighingiu e ses atropelliada (††) po meda(s) cosas. |
Lc 10,41 Li rispondheit, assoras, su Segnore, nerzendhe: “Martha, Martha, tue ti leas contivizu e t’agiolotas pro cosas meda, |
|||
|
42 Ma de una cosa feti nci at abbisongiu. Est aici, est Maria chi s’at isceberau sa parti (†) giusta e non si ndi dd'ap’a pigai deu". |
Lc 10,42 ma una cosa ebbia netzessìtat: difatis Mariàm s’at seberadu sa parte mezus, chi niune che l’at a leare. |
|||
|
Discussione 2004 |
|
| AP 18.06.04 Dal punto sonoro, suonerebbe meglio inserendo un "chiasmo" : "su leori est meda, ma pagus is messàius" ?
|
01 |
|
AP 18.06.04 Forse è una sorpresa che questo termine sia usato solo una volta in tutto quanto il NT. Ci sarebbe un termine sardo più raro che "angionis"? Secondo il Dizionario del Nida aren corrisponde a the young of sheep "il piccolo della pecora". |
03 |
|
AP 18.06.04 metabainô, "cambiare di residenza", spostarsi da un posto ad un altro, con l'idea implicita che un posto è migliore di un altro. Usato solo una volta in Lc. Rispetto ad "andeis", risulterebbe più raro il verbo "movi": "no moveas" ? |
07 |
|
AP 18.06.04 Non sarebbe male qui inserire (almeno in campidanese, ... più dinamica) il denominativo "città": "la città di Sodoma...".
|
12 |
| Lc 10,18 de su celu comenti unu AP 18.06.04 O senza articolo/i : "de (su) celu comenti de lampu" ? |
18 |
|
AP 18.06.04 Prima c'era "poderi", termine che non so perché mi era e mi è antipatico. Tuttavia, sostituendo "fortza" si ha a brevissima distanza un medesimo termine per eksousia e per dinamis, con in più una certa difficoltà nella frase. Se per eksousia si mettesse "autoridadi" , lasciando "fortza" per la seconda occorrenza? Vargiu va in parte per conto suo (e un po' sbanda...): "sa potenzia de cracai a pei piberas e arresis e de torrai a nudda dònnia possessu (??) de su nemigu". A parte il fato che forse il sardo qui userebbe direttamente il verbo: "Deu s'apu donau de podi apetigai ... e de essi in totu prus fortis de s'aremigu".
|
19 |
|
SS 16.05.04 Il vb. greco è ēgalliásato, indic. aor. med. di agalliáō = “sono pieno di gioia, sono felice, esulto, giubilo, mi rallegro” (én tini = “per q.c., a causa di q.c.”) [Rusconi]. “Il verbo è molto forte” [Nolli]. Apeit gosu (dallo spagn. gozo, DES) mannu; in spagn., gozo = (fra l’altro) alegría intensa [Vox]; in sardo, gosu = su gosare, su tenner satisfassione, su abbarrare o istare cuntentos, allegros [Puddu]. Espa traduce: “gioia, godimento, piacere, beatitudine”. Possibili alternative: esulteit, apeit cuntentesa manna, s’allegreit meda. Nei dizionari sardi, esultare/esultai è presente in: Casciu, con i significati di “esultare, provare e manifestare grande allegrezza”; Casu, con gli esempi esulta, populu cristianu, in custa die solennissima de Pasca, “esulta, popolo cristiano, in questo giorno solennissimo di Pasqua”, e su generale esultaiat pro sa vittoria, “il generale esultava per la vittoria”; Espa, con i significati di “esultare, saltare dalla gioia” e con l’esempio s’ ánima mia esultat in Deus, “l’anima mia esulta nel Signore”; Spano, con i significati di “esultare, rallegrarsi, aver gaudio”; assente in Puddu e Rubattu; quest’ultimo autore dà per l’italiano “esultare”: allegrare, gosare, iscasciare, iscascinare, per il log., e tenni prexu, essi cuntentu, s’allirgai, per il camp. (gli stessi termini e locuzioni che, per il campid., Lepori fa corrispondere all’ital. “esultare”); a partire dall’italiano, Puddu registra la voce “esultanza” ma non la voce “esultare”, e lo stesso dicasi per Pittau, che per l’ital. “esultanza” ha ispaju, ispraju, spaju (forse dal catal. espai, DES). Circa quest’ultimo termine, nelle sue varie forme: Casu lo dà per “contentezza, giubilo” (Già l’hat hàpidu s’ispaju custu manzanu = “l’ha avuta la contentezza, stamattina”); Espa lo registra con i significati di: “ meraviglia, contentezza, giubilo; spavento, effetto del terrore” e fra gli esempi ha rátza de ispaju ch’as hápidu (= “ma che bel sollazzo ti sei preso!”) accanto a brillende a mesudíe a tottu ispaju (= “brillando a mezzogiorno con gran giubilo”). Pittau ne dà i segg. significati: “stupore, meraviglia, giubilo, esultanza”; Puddu lo dà per “contentezza, giubilo, meraviglia”; Rubattu lo traduce con “allegria, contentezza, divertimento, esultanza, euforia, gioia, giubilo, ilarità, letizia, meraviglia, sollazzo, spasso”; per Spano significa “esultanza, maraviglia, spanto, grandezza”. Data la non univocità dei significati, escluderei espressioni del tipo at àpidu un’ispaju mannu. Si potrebbe ipotizzare anche: isteit pienu ‘e cuntentesa, ma anche apeit una grandhe cuntentesa. All’ital. “esultare” corrispondono: nel latino, exultare (VUL: exultavit); “nello spagn., exultar (ma nelle traduzioni spagnole in BW: se regocijó, se alegró); nel catal., exultar (ma in BCI: ple de la joia); nel port., exultar (ma nelle traduzioni in BW: se alegrou); nel franc., exulter (ma nelle traduzioni in BW: fut rempli de joie, tressaillit de joie – in sardo, si saddheit de sa cuntentesa -, oltre che exulta); nell’ingl., to exult (ma nelle traduzioni in BW: rejoiced, was full of joy, filled with joy, was glad). |
21 |
|
SS 16.05.04 In greco: en tō pneúmati tō haghíō. Letteralm.: “in lo Spirito quello santo” [Paoline]. A Handbook on the Gospel of Luke (UBS): ‘he rejoiced in the Holy Spirit’, instrumental dative. CEI, Paoline, Concordata, Nardoni (Einaudi): nello Spirito santo; Mondadori (trad. Tremolada): In quel momento Gesù provò nello Spirito Santo una gioia intensa e profonda; LDC: per opera dello Spirito Santo; Nuova Riveduta: mosso dallo Spirito Santo; Nuova Diodati: giubilò nello spirito; NIB, NIV: through the Holy Spirit; NJB: by the Holy Spirit; RWB: in spirit; BFC: fut rempli de joie par le Saint-Esprit; FBJ: tressaillit de joie sous l’action de l’Esprit Saint; TOB: exulta sous l’action de l’Esprit Saint; BCI: ple de la joia de l’Esperit Sant. La traduzione che propongo è interlocutoria. |
21 |
|
SS 21.06.04 In questo caso, “dotti”. Anche: sapientes. Greco: sophōn, gen. plur. di sophós = (in questo c.) “sapiente, saggio”. |
21 |
|
Lc 10,22 Totu at intregadu a mie su Babbu SS 16.05.04 La frase greca è al passivo: pánta moi paredóthe hupò toû patrós mou = totu sas cosas istein intregadas a mie dae su Babbu meu. Nella traduzione, ho preferito volgere all’attivo.
SS 24.05.04 Congiunt. pres. anche in greco, da boúlomai, it. “voglio” (sardo-log. “cherzo”).
SS 24.05.04 Greco: apokalúpsai, infin. aor. att. di apokalúptō = “svelo, rivelo, scopro, manifesto; fo conoscere” [Rusconi]. |
22 |
|
SS 24.05.04 Greco: strapheìs, ptc. aor. pass. di stréphō,
al pass.:
“mi volgo, mi volto; mi rivolto, mi rivolgo” [Rusconi]. Risolto, come di
consueto, con un vb. di modo finito coordinato al vb. successivo.
SS 24.05.04 Greco: blépete, indic. pres. att. di blépō = “vedo”; “guardo” [Rusconi]. Mi è parso opportuno tradurre con la forma progressiva (non necessariamente riferita solo a questo momento). Le traduzioni inglesi hanno, tuttavia: what / the things you see. Se anche noi riteniamo più opportuno il pres. semplice: chi ‘idides.
|
23 |
|
SS 24.05.04 Tradotto con il pass. pross. e non, come di consueto, con il pass. rem. Greco: ēthélēsan, indic. aor. att. di thélō = “voglio”, “gradisco”, ecc. Ho tradotto con disizare e non con cherrer, trattandosi di aspirazione non realizzata. Anche qui: ‘idides/intendhides oppure: sezis bidendhe / sezis intendhendhe. |
24 |
Lc 10,25 unu ‘e sos mastros de sa Lege SS 21.06.04 Greco: nomikós tis. SS 21.06.04 Greco: ekpeirázōn, ptc. pres. di ekpeirázō = “metto alla prova: sfido; tendo trappole, tranelli a” [Rusconi]. Iscumproare: stranamente, il vocabolo non è presente in Casu, mentre è presente in Puddu. Espa ha solo iscumprobare. |
25 |
|
SS 21.06.04
Letteralmente: Comente
leges
|
26 |
|
SS 21.06.04 Greco: tòn plēsíon sou. Casu: próssimu s.m. “prossimo”. Amare a Deu subra totu sas cosas ei su prossimu comente a nois matessi, “amar Dio sopra tutte le cose e il prossimo come noi stessi”. Custa no es caridade de su prossimu, “questa non è carità del prossimo”. Amore de su prossimu, “amore del prossimo”. Lat. proximus. Presente anche in Casciu, Espa, Porru, Spano. Lepori, come sost., dà allenu. Rubattu lo dà solo come agg. Lo dà solo come agg. anche Puddu, che spiega: nâu de un’animali fémina, chi portat su fedu in corpus; dall’ital. ha solo “prossimo” detto di parenti od amici = costrintu. Nelle diverse traduzioni in BW: quelle inglesi hanno generalmente neighbour = “someone who lives very near to you” [Cambridge International], in sardo log. bighinu, camp. bixinu; quelle francesi hanno prochain; le italiane hanno prossimo; le portoghesi, próximo; le spagnole, prójimo: la catal. BCI reca estima els altres com a tu mateix (sardo, istima sos àteros comente a tie matessi). |
27 |
|
SS 21.06.04 Oppure: as a aer vida.
Letteralmente: as a biver.
|
28 |
|
SS 21.06.04 Termine presente in Casciu, Casu, Espa, Porru, Puddu, Rubattu, Spano. Il Dizionario italiano-sardo campidanese di Lepori non reca la voce italiana corrispondente. Nelle varie traduzioni: CEI 74 e 97, Ed. Paoline, LND, NRV hanno “volendo giustificarsi”; LDC, “per giustificare la sua domanda”; la quasi totalità delle traduzioni inglesi in BW ha “to justify himself”; le francesi FEJ e NEG hanno “se jiustifier”; le portoghesi in BW, “justificar-se”; le spagnole in BW, “justificarse”.
|
29 |
|
SS 22.06.04 Dare ‘olta, generalmente. significa “(s)voltare” (cfr. Espa; Casu, Puddu, Rubattu, Spano non registrano questa espressione), ma nella zona da cui provengo dàreche ‘olta in significa anche “imbattersi in”, “capitare in”: che dein bolta in unu terighinu [da una nota poesia satirica, di autore ozierese] = “capitarono in un vicolo”. Il vb. greco è periépesen, indic. aor. di peripíptō = “m’imbatto, incappo” [Nolli]. Quanto al sardo, Casu ed Espa registrano incappare (rispettivamente: s’incappas in cussa cumbrìccula de birbantes faghe attenzione; est incappadu in mesu ‘e maccos). Espa registra anche il sinonimo incapittare. Puddu registra entrambi i termini: incapare = esser o agatàresi in carchi logu o in carchi chistione o cosa pro cumbinassione; incapitare = èssere, dàreche o agatàresi in carchi logu o in carchi chistione, o fintzas agatare, gai pro cumbinassione, chentza chi dipendhat de su cherrer de neune. Casu registra anche le espressioni: cappare, giogare in manos, in ungias, in francas = cadere fra le grinfie; intrare in manu o in manos = cader tra le mani. Da Puddu: intrare in manos de unu = arrui, acabbai in is manus de unu chi ti scudit, fait mali, chi si ndi ponit meri; dàreche in manos de calicunu = andai, arresurtai, acabbai in manus de ccn. |
30 |
|
SS 22.06.04 Senza articolo in greco. In sardo, qui senza articolo non suonerebbe naturale. L’inserimento dell’articolo non sta ad indicare banditi in particolare, ma genericamente individui appartenenti ad una determinata categoria. Colloquialmente, si sarebbe potuto dire anche che deit bolta in cosa ‘e bandhidos. Unos cantos bandhidos mi sarebbe parso pesante. CEI 74:incappò nei briganti. CEI 97: cadde nelle mani di alcuni banditi.
|
30 |
|
SS 25.06.04 Greco: katá sunkurían = “per caso” [Rusconi]. Si potrebbe trasformare anche in: Cumbineit, duncas, chi fit falendhe in cussa matessi ‘ia unu satzerdote, chi daghi lu ‘ideit...
Lc 10,31 s’iscostieit a s’ater’ala e che lu‘arigheit SS 25.06.04 Il tutto traduce l’espressione greca autòn antiparēlthen, indicativo aoristo di antiparérchomai = “passo rimanendo dall’altra parte (della strada), passo accanto; passo oltre” [Rusconi]; “passare rimanendo dall’altra parte della strada” [Buzzetti]. Oppure: si ndh’isteit a s’ater’ala (‘e sa ‘ia) etc. O ancora: che lu ‘arigheit istèndhesi a s’ater’ala ‘e sa ‘ia?
|
31 |
| Lc 10,32 s’istejeit...tucheit a dainanti SS 25.06.04 L’espressione greca è la stessa del versetto precedente. Tuttavia, qui ho provato a variare.
|
32 |
|
SS 25.06.04 Greco: esplanchnísthe = indic. aor. di splanchnízomai = “mi muovo, sono mosso a pietà, mi commuovo” [Rusconi].
|
33 |
|
SS 25.06.04 Greco: ídion ktēnos = “la propria cavalcatura”.
|
34 |
|
SS 25.06.04 Greco: apodōsō soi. Letteralmente: t’apo a torrare.
|
35 |
|
SS 25.06.04 Greco: dokeî soi. Alternative: Segundhu te, chie... Oppure: Chie pessas chi de-i custos tres...
|
36 |
| Lc 10,38 Candho, duncas, fin in caminu SS 26.06.04 Greco: En dè tō poreúesthai autoùs. Letteralmente: in su esser, duncas/posca, issos in caminu. Anche: Sendhe, duncas/posca, issos in caminu.
Lc 10,38 chi si naraiat Martha SS 26.06.04 Greco: onómati Mártha = Martha de nùmene.
|
38 |
| Lc 10,39 chi li naraian Mariàm SS 26.06.04 Greco: kalouménē Mariám = giamada Mariàm. Come si vede, l’espressione è diversa da quella usata per indicare il nome della sorella Marta. |
39 |
|
SS 26.06.04 Greco: periespâto, impf. indic. di perispáomai = “sono indaffarato, affacendato, sono preso” [Rusconi].
Lc 10,40 su meda atendher … a atendher SS 27.06.04 Greco: pollēn diakonían (accus. di diakonía = “servizio”) … diakoneîn (infin. pres.; = “servire”).
|
40 |
|
Lc 10,41 ti leas contivizu SS 27.06.04 Greco: merimnâs, indic. pres. di merimnáō = “mi preoccupo”, “mi do pena”, “sto in ansia” [Rusconi].
|
41 |
|
SS 27.06.04 Greco: estin chreía = “è necessario”. Ho usato un verbo in uso tradizionalmente, evidenziandone con l’impiego dell’accento grafico – pleonastico nel caso di queste versioni - la tradizionale pronuncia come parola piana (non sdrucciola, come l’ital. “necèssita”).
Lc 10,42 chi niune che l’at a leare SS 27.06.04 Passivo impersonale nel testo greco: chi no che l’at a esser leada.
|
42 |
|
Traduzione e note 2001 |
|
|
1 Apustis de custas cosas, su Sinniori at sceberau atrus settantaduus {alcuni
manoscritti: settanta} iscientis
e ddus at mandaus a duus a duus ananti suu a donnia citadi e logu a innui fiat
andendi. |
1 Apustis de custas cosas, su Sinniori at sceberau
atrus settantaduus {alcuni manoscritti: settanta} iscientis e ddus at
mandaus a duus a duus ananti suu a dònnia citadi e logu a innui
fiat andendi. |
|
17 Is settantaduus fiant torraus cun prexu, narendi: "Sinniori, fintzas
e is dimonius s'abarrant a sa sutta cun su nomini tuu". |
17 Is settantaduus fiant torraus cun prexu, narendi:
"Sinniori, fintzas e is dimonius s'abarrant a sa suta candu faeus
su nomini tuu". |
|
21 In s'ora e totu Gesus si fut moviu a prexu in su Spiridu santu e iat nau:
"Laudau sias tui, Babbu, Sinniori de su celu e de sa terra ca as cuau custas
cosas a is sabius e a is de capìa e ddas as donadas a conosci a is pitius.
Éi, Babbu, poita ca aici est aggradessiu ananti tuu. 23E si fut furriai a disparti faci a is iscientis suus e ddis at nau:"Biadus
is ogus chi bint su chi bieis bosatrus. |
vv. 21-24 per ora saltati
|
|
25 E unu dottori de sa lei si nd'est pesau po ddu ponni a proas, narendiddi:
"Su maistu, ita depu fai po eredai sa vida
eterna?". |
25 Tandus unu dotori de sa lei si nd'est pesau e dd'at nau po ddu
tentai: "Su maistu, faendi ita, ap'a tenni vida de Deus?".
|
|
29 E cuddu ca si boliat ponni in su giustu at nau a Gesus: "e chini est
s'atru po mimi?". |
29 E cuddu po si ponni in su giustu at nau a Gesus: "e chini funt is
àturus chi depu stimai aici?". |
|
38 In s'andari insoru issu est intrau a una bidda. E una femina chi ddi narànt
Marta dd'at arriciu. Tandus est andada ananti e at nau: "Sinniori, non ti nd'importat
nudda chi sorri mia m'apat lassau sola po attendiri (srebiri)? Naraddi duncas
a benni a m'agiudai". |
38 In s’interis chi Gesus fiat andendi impari cun is iscientis suus, issu
est intrau a una bidda, e una fèmina chi ddi narànt Marta dd'at arriciu in
domu sua. Tandus issa si dd’est posta ananti e dd’at nau: "Sinniori, non ti
nd'importat nudda chi sorri mia m'apat lassau a sola po atèndiri? Naraddi
duncas a mi donai una manu de agiudu".
|
|
Note |
|
|
il confronto con
At 1,24 (dove ci sono tutti e due i verbi)evidenzia la differenza tra anadeiknumi "mostrare"
e eklegomai "scegliere". Cf Lc 1,80
"manifestazione" Cei.
è vero che il greco usa un termine generico, ma dato che si usa prima un termine specifico in sardo, non si potrebbe usare qui "messaius" ? nAGh: Giustu “messàius” ca setzit mellus cun “leori”, ma sa de duas bortas ia a ponni “chi pongiat (mandit ???) messàius in (e non a) su leori suu” |
01 |
|
Lc 10,04 frimeis : oppure,
visto che si sta specificando in aggiunta, "non si stenteis" (?). In
più, "saludai" è qui troppo poco, visto che oggi significa
"dire buon giorno". Forse si può chiarire in qualche modo come:
"non si stenteis saludendi" "non si stenteis in saludus/in
visitas (?) cun nemus". Insomma, usare quelle espressioni che anche in
sardo indicano un "saluto" secondo le norme sociali tradizionali:
passare in un paese e salutarvi un conoscente, può voler dire dal fermarsi per
un bicchierino e chiedere notizie di tutti al fermarsi per pranzo ecc., visitare
gli altri parenti... fare un giro insieme per trovare gli amici, ecc. (si può
fare un romanzo). nAGh: nosu custumaus a narri: “non t’abarris annovendi sa genti”; “chi ti stentas a annovai a totus” e atras propriu po narri ca unu “abarrat pregontendi e narendi novas a chini totu atobiat. Iat a bisongiai a biri chi custu modu de nai est bastanti connotu in campidanu po ddu podi cumprendi totus. Iat a podiri essi: “Non si stenteis saludendi e annovendi / a saludai e a annovai a nemus” “bussa” “Ballàntion” sacculum” bai e cica ita casta de sachitu fiat: a mimi mi benit a conca fintzas e “tasca” e “bertula” , ma sa bertula portat duus foddis; sa “tasca” fut e est de peddi de craba e assimbillat a unu zaineddu e sa “bussa” podit essi de medas castas. Mah!
Lc 10,04 sandullus :
visto che si può specificare, per maggiore chiarezza: "un'atra pariga de
sandullus". È vero che si capisce lo stesso che non è che devono andare
scalzi, ma ...
Lc 10,05 A cali si siat... : forse la prima proposta? Sembra tra l'altro suonare meglio (lascia più distante "domu").
Lc 10,05 intreis : in
realtà, dall'insieme (cf v. 7), appare che non si tratta semplicemente di
"entrare" in una casa ma di "stabilirvisi". Il senso è
quasi simile a quando in sardo si dice che "funti intraus (a bivi)" ad
es. in una casa nuova.
Lc 10,05 innantis de intrai
: non si tratta di "prima di entrare" (sintatticamente sarebbero già
entrati), ma "prima di tutto" "prima di iniziare a dire il vostro
messaggio sul regno": insomma, prima di essere missionari annunciatori e di
parlare di Dio, ricordatevi di rispettare la buna educazione e di dire che
qualunque cosa diciate sul regno, si tratta di un "regno di pace"
"che porta pace" (e non un sacco di altre cose superflue, come abbiam
fatto noi lungo le nostre strade di missione). Anche nella prima versione, io
tenterei di far capire questo mettendo "innantis de totu". In più,
vedi nota seguente.
Lc 10,05 Paxi a icusta
domu: dovrebbe apparire che si tratta del saluto usuale. Anche per
esprimere meglio il concetto di shalom del saluto ebraico, io ci
aggiungerei "saludi e paxi a totus in custa domu"
(d'accordo, è troppo. Ma prima si aggiunge poi si toglie a seconda
dell'effetto...).
Lc 10,06 unu fillu de sa
paxi: intanto. forse il semitismo "figlio di..." si rende
meglio se si toglie l'articolo (del resto assente in greco) : "unu fillu de
paxi". C'è un modo di dire simile in sardo? Che cosa circa le espressioni
sarde costruite con "genti de..." ? Si potrebbe dire "genti de
paxi" ?
Lc 10,06 torrai agoa a susu
: non mi suona l'intera frase. Troppo letterale e poco naturale. Per
"ibasiai", il senso del greco non è in fin dei conti quello di
"riposare", ma di "rimanere" (la benedizione di pace partita
da voi "rimane" ormai efficace ed autonoma su di loro). Da qui,
l'utilità di specificare il senso del possessivo "la vostra pace"
come "la pace che voi gli avete augurato" (o simile). nAGh: postu ca no est facili a agatai un’atru modu po
nai “Auguriai”, e ca fortzis est mellus a torrai a ponni “at”
innantis de “torrai” sa frasi intrea iat a podiri essi aici: “Chi
innì ddu’at unu fillu de paxi, sa paxi chi dd’eis auguriau at a abarrai cun
issu, ndichinò si nd’at a torrai e at a abarrai cun bosatrus.
Lc 10,07 su chi ddu at
:mi sembra troppo ambiguo; nAGh: “bivendisì de su chi si donant”? fintzas e in 10,8 deu ia a ponni “papai de su chi s’ant a ponniri ananti” nAGh: Non si nd'andeis de domu in domu. Mi parit graixeddu, pentzu chi bastit “No andeis de domu in domu”
Lc 10,09: e sanai is malaidus chi ddu at: custa propriu no mi praxit: “e sanai is chi ddui funt malaidus” o “e sanai is malaidus chi ddui funt” o chi no’, ma est prus azardau “e sanai is malaidus, chi ndi ddu’at” Lc 10,09 Est acostiendi : il perfetto però indica il risultato durevole dell'azione: cf le traduzioni tipo "è vicino a voi". Del resto così è tradotta la medesima forma verbale al v. 11 "est acanta". Il senso mi pare quello che in sardo appare quando si dice "est arribau (a innoi/a innoi puru / de/a bosatrus)". Lc 10,10 candu nci seis bessius : il solito participio aoristo, che non deve complicare il giro di frase né sardo né italiano ...: semplicemente, in modo diretto con due imperativi: besseinci ... e narai. Lc 10,12 Si nau ca sa dì : frase che risulta troppo ellittica. Bisogna almeno specificare "nel giorno del giudizio" "in sa dì de su giuditziu" (come si dice spesso anche in sardo). ... rapidamente (causa tempo...):
Lc 10,17 cun su nomini tuu : chiarendo: "candu fadeus su nomini tuu". nAGh: s’iat a podi fintzas e nai: “candu nomenaus a tui” rAP: però, "candu fadeus su nomini" mi sembra dare più l'idea di un nome portato avanti come appoggio, punto di forza.
Lc 10,19 Mirai : cf. 'preguntas"; qui ha valore confermativo: Infatti... Poita ... ecc. Lc 10,19 su poderi : solita antipatia per questo termine. Qui equivale a "fortza".
Lc 10,21-24 per ora saltati
Lc 10,25 E : in greco c'è
kai idou. Le traduzioni tendono a tralasciare (cf Vargiu, sempre
su Ldc-Abu), interpretando l'espressione "ed ecco" come un modo
per passare ad un'altra situazione. Tuttavia, mi sembrerebbe che a questo scopo
Luca utilizzi non questa espressione ma l'altra forma semitizzante "e
avvenne che...". In attesa di più puntuale verifica cfr. l'uso di kai
idou in 1,20.31.36; 2,25; 5,12 (subito dopo kai egeneto); 5,18
(introduce il fatto di cui si è appena introdotto il contesto); 7,12.37
(idem); 8,41 (idem); 9,30 (idem); 9,38.39 (idem: Cei "ad un
tratto" e "ecco"); 11,31.32 (quasi conclusione); ecc. Mi pare che
in tutte queste occorrenze il collegamento con quanto precede sia innegabile.
Tralasciarne del tutto la traduzione non mi sembra corretto. In realtà, anche nel nostro caso i collegamenti non mancano ed
è bene farci almeno allusione. Gesù ha appena detto che solo il Figlio conosce
il Padre: ora egli viene sfidato a dire che cosa uno deve fare per entrare nel
regno di Dio; In conclusione: le traduzioni vanno da un (troppo) generico "One day" NLT, ad un (troppo) preciso "Just then" NRS. A metà strada NJB (che mi sembra buona anche per la costruzione d'insieme della frase): And now a lawyer stood up and, to test him, asked,...". In sardo, qualcosa come: "Insaras / Cand'eccu (non è molto sonoro...), un dottori de sa lei si nd'est pesau e dd'at nau po ddu ponni a proas...". In questo caso, il participio "tentandolo" è collegato al "dire" e non all' "alzarsi".
Lc 10,25 ponni a proas:
in Lc 4,2.12 si è usato "tentau" e "tentai".
Lc 10,25 eredai sa vida eterna: avendo fresco il corso su Giovanni, preferirei tradurre "vida eterna" con "vida de Deus", per indicare la qualità e non la quantità della vita. Tuttavia, Lutero direbbe che si tratta di espressioni ormai integrate nel vocabolario comune e dottrinale. Inoltre, in greco non c'è l'articolo determinativo, ciò che
porterebbe a dire che è proprio la qualità di vita che è in questione.
Sottolineare il verbo "ereditare" e il senso di "vita dopo
morte" è già fare una lettura "cristiana" post eventum. Qualcosa come: "Su maistu, fendi ita cosa ap'a tenni vida donada de Deus?". Ma forse siamo troppo nel dinamico. nAGh: fortzis si ndi podit fai de mancu de ponni
“cosa”
Lc 10,26
ddu i ligis : che cosa circa la scrittura ddu i ?
Lc 10,27 s'atru : io userei
il plurale "is aterus" (con o senza "e" ?) Lc 10,27 cun
totu su coru tuu : o "de totu su coru tuu, de ..., de...
"?
Lc 10,28 torrau : però mi
sembra che il verbo "torrai" non è stato usato molto e con
regolarità per "rispondere". Qui poi il testo non dice
"rispose", ma "disse" semplicemente. A dir il vero, forse
bisognerebbe esaminare meglio quando in sardo si usa "torrai" per
"rispondere". Non mi sembra un uso generico, ma specifico (si usa
forse per dire "rispondere per le rime"? o qualcosa di
simile).
Lc 10,28 As arrespustu su
giustu : impressione di scioglilingua. orthos fu tradotto
"paris" in modo idiomatico in Mc 7,35 (fueddat paris). Io direi
qualcosa come: "Ge' as arrispustu beni. Si tui ddu fais, as a tenni vida".
Lc 10,28 tenni sa vida : però, siccome Gesù non riprende l'espressione "ereditare vita eterna", io userei semplicemente "tenni vida".
Lc 10,29 ca si boliat ponni in su giustu
: mi sembrerebbe meglio mantenere una medesima costruzione per i due scopi
successivi del dottore della legge: la prima volta parla "per metterlo alla
prova", la seconda "per volersi giustificare, per voler giustificare
la sua domanda". Insomma, prima viene con la pistola, poi con lo specchio.
Il quale ultimo sembra ancora più pericoloso della prima. Il dottore non è
capace di porsi di fronte a Gesù come "da persona a persona". Gesù
allora apre il "laboratorio di simulazione di rapporti" : la parabola.
Dove finalmente il dottore riesce a superare ogni etichetta e descrive le cose
come stanno, senza usare le tante etichette-trabocchetto che il testo gi ha
messo a disposizione: samaritano, prete, levita. Lui dirà soltanto: "chi
ha avuto compassione di lui".
Lc 10,29 e chini est
s'atru po mimi? : eh già... e cosa vuol dire?
Lc 10,30 iat sighiu a fueddai : andrebbe anche bene. Letteralmente, il greco ypolambano sarebbe "ricevendo (Lui/le sue parole) disse". Si tratterebbe qui esattamente del caso di "risposta/torrada".
Lc 10,30 abascendinci : o il verbo "cabai" ? Da noi mi sembra più usato in questi casi: "No cabas oi a Casteddu?" ecc.
Lc 10,31 liagas : oppure, più usato, "de cropus". nAGh: is “liagas” funt sa cunseguentzia de is cropus, ma est siguru ca in s’ora dd’ant donau una surra de “cropus” Lc 10,31 unu predi : mi sembra meglio specificare "del tempio".
Lc 10,31 sighiu
a passai prus ananti : non è "più avanti" ma
"dall'altra parte", movimento contrario a quello del samaritano che
invece "si avvicina". Oppure: at sighiu a andai, passendi a s'atra
parti.
Lc 10,31 in sa bia :
lett. "in quella strada", cioè in quella "medesima" strada.
Inoltre: "sa ia" si usa per una strada "regionale" ?
Lc 10,32 levita : termine
tecnico... Lc 10,33 passendi a su costau
: anzitutto, in generale: i movimenti sono importanti in quanto sono tutti
contrari al "passare dall'altra parte" dei primi due. Quindi bene
lasciare il tempo diretto del greco.
Lc 10,33 nd'iat tentu
piedadi (ndi ddi fut ...) : iat .. fut... : allora, i famosi tempi ... :
questione sempre spinosa da mettere in pratica. O forse "fut" equivale
a "iat", invece di "fiat" ?
Lc 10,34 trogau is freaduras e dd'iat getau ... : Tuttavia, se si usa un tempo diretto per tutti i due verbi, bisognerebbe metterli in ordine crono-logico. Altrimenti, lasciare il p |