|
© Vangeli "Su Fueddu" 2000-05. |
|||
| L'accento delle parole, ove non indicato, cade sulla penultima vocale. | |||
|
Mt 22,(23-33).34-40 x Dom XXX Tempo Ordinario Anno A |
|||
| Campidanese Proposta 1 | modifiche | Logudorese Proposta 1/2002 | Logudorese Proposta 2/2002 | Logudorese Proposta 1/2005 |
|
Mt 22,23 Sa die e totu si li acurtziein Sadduceos, chi naran chi no b’at resurretzione, e lu preguntein |
||||
|
Mt 22,24 nerzendhe: «Su Mastru, Moisè at nadu: Si calicunu morit chena fizos, su frade si còjuet sa muzere de isse e ndhe peset una discendhèntzia a su frade mortu. |
||||
|
Mt 22,25 B’aiat sete frades, duncas, in mesu a nois; e-i su primu daghi si cojueit si che morzeit e sigomente fit chena discendhèntzia lasseit sa muzere a su frade. |
||||
|
Mt 22,26 Su matessi sutzedeit a su primu e a su segundhu e a su terzu, fintzas a su ‘e sete. |
||||
|
Mt 22,27 A s’ùltimu ‘e totu cantos, posca, si che morzeit sa fèmina. |
||||
|
Mt 22,28 In sa resurretzone, duncas, de chie de sos sete at a esser muzere? Ca l’an àpida totu». |
||||
|
Mt 22,29 E Gesùs lis rispondheit nerzendhe: «Sezis in faddhina, ca no connoschides ne-i sas Iscrituras ne-i sa potèntzia ‘e Deus; |
||||
|
Mt22,30 difatis in sa resurretzione no si leat ne muzere ne maridu, ma s’est che ànghelos in chelu. |
||||
|
Mt 22,31 Pro su chi est de sa resurretzione dae sos mortos, posca, no azis lègidu sas paràulas chi bos at nadu Deus: |
||||
|
Mt 22,32 Eo so su Deus de Abramu e-i su Deus de Isacu e-i su Deus de Giacobbe? No est Deus de mortos ma de ‘ios». |
||||
|
Mt 22,33 E daghi intendeit, totu sa zente fit ispantada de s’insinzu sou. |
||||
|
Mt 22,34 Insaras is Fariseus ant intendiu ca (Gesus) iat postu a sa muda a is Sadduceus, si funt pinnigaus impari, |
Mt 22,34 Insaras is Fariseus ant intèndiu ca (Gesus) iat lassau chentza de fueddus a is Sadduceus, si funt pinnigaus impari, |
Mt 22,34 Assora sos farisèos, candho intendhèin chi Gesùs aìat serradu sa ‘uca a sos sadducèos, si reunèin tot’umpare, |
Mt 22,34 Assora sos Farisèos, candho intendhèin chi Gesùs aìat lassadu chena paràulas sos Sadducèos, si reunèin tot’umpare, |
Mt 22,34 Assora sos Fariseos, candho intendhein chi Gesùs aiat lassadu chena paràulas sos Sadduceos, si reunein tot’umpare, |
|
|
|
Mt 22,35 e unu ‘e issos, chi fit mastru ‘e sa Lege, li preguntèit, pro l’iscumproare: |
Mt 22,35 e unu ‘e issos, chi fit mastru ‘e sa Lege, li preguntèit, pro l’iscumproare: |
Mt 22,35 e unu ‘e issos, chi fit mastru ‘e sa Lege, li pregunteit, pro l’iscumproare: |
|
«Su maistu, cali cumandamentu (est su prus) mannu in sa Lei?». |
|
Mt 22,36 “Su mastru, cal’est su cumandhamentu prus importante in sa Lege?”. |
Mt 22,36 “Su mastru, cal’est su cumandhamentu mannu in sa Lege? |
Mt 22,36 «Su mastru, cal’est su cumandhamentu mannu in sa Lege?». |
|
Mt 22,37 Insaras dd'at nau: «As a istimai a su Sennori Deus tuu cun totu su coru tuu e cun totu s'anima tua e cun totu is sentidus tuus». |
Mt 22,37 Insaras dd'at nau: «As a istimai a su Sennori Deus tuu cun totu su coru tuu e cun totu s'anima tua e cun totu is sentidus tuus». |
Mt 22,37 Assora isse li nerzèit: “As a amare a su Segnore Deus tou cun totu su coro tou e cun totu s’ispìritu tou e cun tota sa mente tua. |
Mt 22,37 Assora isse li nerzèit: “As a amare a su Segnore Deus tou cun totu su coro tou e cun tota s’ànima tua e cun tota sa mente tua. |
Mt 22,37 Assora isse li nerzeit: “As a amare su Segnore Deus tou cun totu su coro tou e cun totu s’ànima tua e cun totu sa mente tua. |
|
Mt 22,38 Custu est su mannu e su primu cumandamentu. |
|
Mt 22,38 Custu est su prus importante e-i su primu ‘e sos cumandhamentos. |
Mt 22,38 Custu est su prus mannu e-i su primu ‘e sos cumandhamentos. |
Mt 22,38 Custu est su cumandhamentu mannu e-i su primu cumandhamentu. |
|
Mt 22,39 E su de duus puru assimbillat (est totunu che) a icussu: as a istimai a is atrus che a tui e totu. |
Mt 22,39 E Su de duus e icustu funt totunu: as a istimai a is atrus che a tui e totu. |
Mt 22,39 E-i su segundhu si l’assimizat: As a amare su pròssimu tou comente a tie matessi. |
Mt 22,39 E-i su segundhu est chepare: As a amare su pròssimu tou comente a tie matessi. |
Mt 22,39 E-i su segundhu est chepare: As a amare su pròssimu tou comente a tie matessi. |
|
Mt 22,40 Custus duus cumandamentus appumpiant a totu sa Lei e a is Profetas». |
Mt 22,40 “Custus duus cumandamentus apoderant totu sa Lei e a is Profetas». |
Mt 22,40 Dae custos duos cumandhamentos dipendhet tota sa Lege e-i sos profetas”. |
Mt 22,40 Dae custos duos cumandhamentos dipendhet tota sa Lege e-i sos Profetas”. |
Mt 22,40 Dae custos duos cumandhamentos dipendhet totu sa Lege e-i sos Profetas». |
|
Mt 22,41 Aici sendi is Fariseus pinnigaus impari, Gesus ddis at pregontau, |
Mt 22,41 Aici sendi is Fariseus pinnigaus impari, Gesus ddis at pregontau, |
Mt 22,41 Si reunein posca sos Fariseos e Gesùs los pregunteit |
||
|
Mt 22,42 narendi: «Ita ndi pentzais de su Cristus? De chini est fillu?». Ddi narant: «De David». |
Mt 22,42 narendi: «Ita ndi pentzais de su Messias? De chini est fillu?». Ddi narant: «De David». |
Mt 22,42 nerzendhe: «Ite ndhe pessades bois de su Messias: de chie est fizu?». Li naran: «De Dàvide». |
||
|
Mt 22,43 Ddis narat: «Comenti, duncas, David, pigau de Spiridu, ddu tzerriat Sennori, narendi: |
Mt 22,43 Ddis narat: «Coment’est duncas, chi su Spiridu at fatu narri a David: Sennori, narendi: |
Mt 22,43 Lis narat: «Coment’est, duncas, chi Dàvide, in s’ispìritu, li narat “Segnore”, candho narat: |
||
|
Mt 22,44 At nau su Sennori a su Sennori miu : |
Mt 22,44 Su Sennori Deus at nau a s’urrei sennori miu : |
Mt 22,44 At nadu su Segnore a su segnore meu: |
||
|
fintzas a chi ap'a ponniri a is nemigus tuus asuta de is peis tuus?» |
|
Setzi a manu ereta ’e me, fintzas chi eo ponza sos inimigos tuos suta sos pes tuos?. |
||
|
Mt 22,45 Chi, duncas, David ddu tzerriat Sennori, comenti est (arrennescit) fillu suu?». |
Mt 22,45 Chi, duncas, David ddu tzerriat Sennori, su Messia comenti podit èssiri fillu suu?». |
Mt 22,45 Si Dàvide, duncas, li narat “Segnore”, coment’est chi su Messias est fizu sou?». |
||
|
Mt 22,46 E nemus agatàt prus fueddus po dd'arrespundiri e no s'atriviat nemus de icussa dì in susu a ddi pregontai nudda. |
Mt 22,46 E nemus ddi podiat arrespundiri nudda fueddu perunu e de sa dì nemanc’unu s'atriviat prus a ddi fari pregontas. |
Mt 22,46 E niune resessiat a li rispondher paràula ne dae sa die calicunu s’atriveit a li fagher àteras preguntas. |
|
Discussione |
|
|
AP 11.10.02 Stesso verbo che nel v. 12, dove abbiamo tradotto "abarrai/lassai chentza de fueddus". L'unica differenza è che qui si usa la forma attiva. Io direi di omologare. SS 12.10.02 D’accordo: Aìat lassadu chena paràulas.
AP 11.10.02 Vedo che CEI 97, seguendo quello che mi sembra fanno anche altre traduzioni, decide di tralasciare il significato superlativo, e traduce "Maestro, nella Legge, qual è il grande comandamento?". Ci si può adeguare tranquillamente. Il superlativo è esplicito in Marco. Matteo sembra in qualche modo interessato non tanto alla discussione interna al giudaismo sul "comandamento primo" (Mc), quanto all'importanza della Legge per i discepoli della sua comunità, che stanno credendo in Gesù ma praticano la Legge fin nel minimo dettaglio. Questo appare chiaro se si mette a confronto la variazione di Mt rispetto a Mc. Mc "quale è il comandamento primo di tutti?". Mt "quale comandamento (è) grande nella Legge?".
Bisogna tuttavia ricordare che Mt inserisce poi rispetto a Mc il v. 28 "Questo è il grande e il primo comandamento".
SS.12.10.02 D’accordo. Credo che il significato superlativo possa considerarsi implicito anche in sardo se diciamo: su cumandhamentu mannu. Del resto, su fizu mannu o su frade mannu sono rispettivamente il figlio più grande o il fratello più grande nell’ambito di una famiglia.
SS 08.09.02 E’ vero che i dizionari danno di solito questo vb. come appartenente allo stile letterario o alla poesia, ma è altrettanto vero che nel logud. settentr. esso è abbastanza comune, anche se non nel linguaggio quotidiano. Inoltre, mi è parso che qui cherrer bene, come ho tradotto altre volte, sarebbe stato inadeguato. A ciò si aggiunga che questi due comandamenti in cui Gesù riassume la Legge sono ormai diventati una formula stereotipa. Pietro Casu: “Amare a Deu subra totu sas cosas ei su prossimu comente a nois matessi” (Vocabolario). AP 11.10.02 I problemi di traduzione discussi, oltre a come tradurre il verbo "amare", sono se sia più corretto usare la forma singolare o plurale (il singolare ebraico chiaramente si riferisce al popolo), e se ci si debba preoccupare di specifiare il senso dei tre termini "cuore, anima, mente". Per quanto riguarda il verbo "amare", esso comprende due componenti: una di "affetto" e una di "dedizione". A me sembra che queste due componenti il parlante sardo le implica sia con il verbo "stimai" sia con il verbo "amare", e questo a causa del complemento oggetto "Dio" che forma l'espressione "amare Dio". In altre parole, bisogna tener conto del dizionario discorsivo e non del dizionario lessematico. "Amare" può essere una cosa o un "ingresso" nel dizionario enciclopedico della lingua, ma "amare Dio" è a sua volta un'altra cosa, o un altro ingresso nel dizionario discorsivo. Un modo come un altro per ricordare che non bisogna troppo fermarsi sulle singole parole, ma sull'espressione completa che dà (nuovo) significato (contestuale) alle parole. Questo vale anche per i tre termini "cuore, anima, mente". Non si tratta di preoccuparsi di veere a che cosa ciascuno si riferisce. Per l'antropologia ebraica, ognuno di questi termini sarebbe stato sufficiente a dire "tutto l'uomo". Se si dicono tutti e tre, questo non ha un valore analitico, ma complessivo di rafforzamento, in uno stile conforme allo "spirito" del linguaggio orale, per natura sua "ridondante". Il senso è sempre "con tutto te stesso", ma un linguaggio di tipo orale preferisce dirlo tre volte.
SS 12.10.02 D’accordo. Restiamo con amare a Deus. Quanto al resto, vedo che questa volta non ci sono riserve quanto all’uso di ànima (v: traduz. Ghiani). Del resto, non è detto che questo termine implichi necessariamente un riferimento alla dottrina dell’anima in senso cristiano. P. Casu definisce il termine ànima: “anima, spirito, la parte immateriale dell’uomo”. Nella fraseologia trovo due espressioni piuttosto frequenti: Cun tota s’ànima, cun tota s’ànima mia. E: “Con pregare, amare, cherrer bene, istimare: amare con tutta l’anima, vivamente”. Ciò premesso, e tenuto conto dell’intervento che precede, se non vi sono ragioni per mantenere ispìritu direi di ritornare ad ànima.
SS 12.02 Data la modifica apportata in Mt 22,36, ho preferito sostituire anche qui importante con mannu. Tuttavia ho mantenuto stavolta il superlativo, in parallelo con su primu de che lo segue. Mi sembra che così suoni meglio.
Mt 22,39 assimbillat (est totunu che) AP 11.10.02 Tra le due possibilità, "somiglianza con meno importanza" e "somiglianza con stessa importanza" il senso del contesto è la seconda possibilità. Una traduzione "corretta" dovrebbe evitare l'ambiguità. SS 12.10.02 Alternativa alla soluzione proposta: E-i su segundhu est che-i cussu e totu. nAGh 14.10.02: Deu iap’essi po custa proposta de Seu, ma chi agoa poneus “as a istimai a is atrus che a tui e totu”, teneus “ e totu” duas bortas de sighiu. “est totunu che” mi parit ca bolit narri prus de “simile” , foras chi non si furrit sa frasi e si nerit: “Su de duus e icustu funt totunu (totuna cosa)”
AP 11.10.02 Riconosco che questo verbo non mi è mai piaciuto, anche quando veniva usato per tradurre altri verbi diverso da questo (ma non mi ricordo per quale altro verbo avete propoato "apumpiai"). Qui kremannumi vuol letteralmente dire "appendere" e certo nella trasformazione dal passivo ("a questi due comandamenti è appesa tutta la legge") all'attivo riconosco che il verbo "apumpiai" è tra le proposte più immediate. Resta l'unica possibilità? nAGh 14.10.02: cichendi a lestru a lestru apu agatau ca dd’eus propostu in Mc 7,5 ouv peripatou/sin (apumpiai su connotu) ma agoa nci dd’iaus acabbada a ponni “sighint su connotu”; e in (Lc 1,48) e in Mc 9,10 evkra,thsan (apumpiai sa cosa) e ancora in Mt 14,19 labw.n apumpiari su pani” agoa tradùsiu “apoderari su pani” Totu verbus diversus! Innoi puru chi non boleus ponniri “apumpiari” si podit pentzai a “apoderai o aguantari” puita ca “apicari” no mi parit su verbu mellus. Tandus, Passiva “a icustus duus cumandamentus est aguantada (s’apoderada) totu sa lei...” Ativa: “Custus duus cumandamentus apoderant (aguantant) totu sa Lei e...”?
Ap 12.10.02 Cf la storia della traduzione in 21,28, dove in campidanese si è passati da "ita ndi pentzais" a "ita si ndi parit", e in logudoresa a rovescio da "Ite bos paret a vois" a "bois ite nde pessades". La frase è la stessa e converrebbe omologare (è ricorrente in Mt).
AP 12.10.02 Mi pare che stavamo decidendo di tradurre "messias" quando "cristo" è termine generico, e "cristus" quando è nome proprio di "Gesù Cristo".
AP 12.10.02 Letteralmente "in spirito". Altra possibilità è quella di convertire all'attivo: ad esempio: "Come è dunque che lo Spirito ha fatto dire a Davide..."
Ap 12.10.02 Sarebbe più chiaro se si mettese il secondo "signore", riferito a Davide o al re in genere (nel testo ebraico), in minuscolo, invece che in maiuscolo, riferito a Dio. Ma si potrebbe anche specificare "Deus, su Sennori, at nau a su rei/messias, sennori miu". Essendo ogni salmo attribuito a Davide come autore, "mio signore" viene riletto come riferito al "messia", "figlio di Davide". Il Salmo 110 segue lo sviluppo della cerimonia di intronizzazione del re a Gerusalemme, dove la casa reale si trovava a sud, e quindi a destra, del tempio, e la frase "siedi alla mia destra" annuncia la presa di possesso della corte da parte del nuovo re. La frase "sotto i tuoi piedi" descrive la salita al trono, i cui gradini sovente erano ornati dalle immagini scolpite dei nemici vinti. Questi riferimenti storici molto pratici sconsigliano, secondo me, di cercare traduzioni che trattino le immagini come pure metafore, tipo "siedi accanto a me nel posto dell'autorità" ecc.
Ap 12.10.02 Forse meglio rispecificare i soggetti.
Mt 22,46 agatàt prus fueddus po dd'arrespundiri AP 12.10.02 Potrebbe essere anche una buona versione dinamica. Ci si può anche chiedere però se è naturale questo giro di frase? Mi pare che in sardo diciamo tranquillamente "non ddi podiat arrespundi fueddu", come la lettera del greco. A parte la solita considerazione che "logon" può stare benissimo non solo per "parola" ma anche per "cosa", e quindi "arrispundi nudda", lasciando nel finale di frase il valore temporale all'avverbio oukèti, senza trasformarlo in complemento oggeto "da quel giorno nessuno osava interrogarlo ancora".
AP 12.10.02 Perché ripetere "nemus", se il greco passa dal negativo oudeis al positivo tis? Inoltre vedere l'ordine delle parole più naturale in sardo, ad eseempio: "e de cussa dì in susu nimmancu unu s'atriviat prus a ddi fai pregontas".
|